Πέμπτη, Νοεμβρίου 12, 2026
Η χώρα μας αντιμετωπίζει στεγαστική κρίση. Και όσο δεν την αντιμετωπίζουμε ως τέτοια, απλώς θα επιδεινώνεται
Την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου έγινε κινητοποίηση για το ζήτημα της στέγης στην Αθήνα από συλλογικότητες που δραστηριοποιούνται σε αυτό το ζήτημα. Μπορεί να μην είχε το μέγεθος της γενικής απεργίας που έγινε την ίδια μέρα στην Ισπανία και επί της ουσίας για το ίδιο θέμα, όμως αυτό δεν αναιρεί το γεγονός ότι αυτή τη στιγμή έχουμε στην Ελλάδα κινητοποιήσεις για ένα ζήτημα για το οποίο δεν είχαμε συγκεντρώσεις και διαμαρτυρίες για πολλά χρόνια.
Προφανώς και η χώρα μας είχε στεγαστικό πρόβλημα στο παρελθόν και μάλιστα σοβαρό. Αρκεί να αναλογιστούμε ότι χρειάστηκαν αρκετά χρόνια για να στεγαστούν με αξιοπρέπεια οι πρόσφυγες που ήρθαν από τη Μικρά Ασία, ότι οι συνθήκες στις προσφυγικές συνοικίες ήταν για πολλά χρόνια άθλιες, ότι μέχρι και τη δεκαετία του 1960 είχαμε παραγκουπόλεις στην Αθήνα (αποτυπώνεται εξαιρετικά στην ταινία «Συνοικία το Όνειρο του Αλέκου Αλεξανδράκη πώς ήταν μια τέτοια γειτονιά). Άλλωστε η λύση που επιλέχτηκε για να καλυφθούν οι στεγαστικές ανάγκες που δημιούργησε και η μετεμφυλιακή μετακίνηση προς τα μεγάλα αστικά κέντρα, δηλαδή ο συνδυασμός ανάμεσα στην αντιπαροχή και την άναρχη δόμηση κάθε ελεύθερου χώρου (συμπεριλαμβανομένης της δόμησης εκτός σχεδίου) μας άφησε μεγάλα προβλήματα που τα αντιμετωπίζουμε ακόμη και σήμερα.
Όμως, υπήρχε και μία καλή πλευρά σε όλα αυτά. Η κατοικία παρέμεινε σχετικά φτηνή, οι άνθρωποι που διέθεταν προς ενοικίαση ένα σπίτι δεν ήταν ούτε εισοδηματίες ούτε επιχειρηματίες, αλλά οικογένειες που από την αντιπαροχή είχαν πάρει διαμερίσματα επιπλέον αυτών που κατοικούσαν οι ίδιες, τα ενοίκια ήταν σχετικά χαμηλά. Πάνω από όλα, η χώρα απέκτησε ένα από τα υψηλότερα ποσοστά ιδιοκατοίκησης στην Ευρώπη. Προσθέστε σε αυτό και το γεγονός ότι είμαστε μια χώρα με πολύ ισχυρή αλληλεγγύη μέσα στην οικογένεια, γεγονός που ακόμη και στην κρίση της δεκαετίας του 2010 έλυνε προβλήματα. Να το πω απλά: η ελληνική οικογένεια δεν αφήνει ένα μέλος της να καταλήξει στον δρόμο.
Όμως, όλα αυτά πια αλλάζουν. Ολοένα και περισσότερο, ιδίως στις μεγάλες πόλεις και τις τουριστικές περιοχές, δηλαδή στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας, η μορφή της ιδιοκτησίας αλλάζει. Ολοένα και περισσότερα σπίτια, ενίοτε και ολόκληρες πολυκατοικίες περνούν σε εταιρείες ή ακόμη και funds που τα βλέπουν για επένδυση και που χρησιμοποιούν τις ανακαινίσεις που κάνουν ως άλλοθι για να απαιτήσουν πολύ μεγάλα ενοίκια, αλλάζοντας έτσι και την ταξική σύνθεση συγκεκριμένων περιοχών, ή πολύ απλά χρησιμοποιούν αυτές τις κατοικίες για βραχυχρόνιες τουριστικές μισθώσεις. Αυτό θα οδηγήσει σταδιακά σε μείωση της ιδιοκατοίκησης, αλλά και στη μεγάλη αύξηση των ενοικίων που πλήττει συγκεκριμένες κοινωνικές κατηγορίες: φοιτήτριες και φοιτητές, νέους εργαζομένους που δεν έχουν ακόμη οικογένεια, οικογένειες χωρίς μεγάλα εισοδήματα. Για να μην αναφερθώ στις μονογονεϊκές οικογένειες, στους συνταξιούχους χωρίς άλλη πηγή εισοδήματος και στις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.
Όλα αυτά ήδη αποτυπώνονται και στον τρόπο που η στέγαση απορροφά μεγάλο μέρος του εισοδήματος, την ώρα που η κατασκευαστική δραστηριότητα είναι μία εξ αυτών που κατεξοχήν συντείνουν στη μεγάλη αύξηση του πληθωρισμού.
Ακόμη χειρότερα, γύρω από αυτή την κατάσταση διαμορφώνονται συμφέροντα που δεν λειτουργούν με γνώμονα τη μη επιδείνωση της στεγαστικής κρίσης. Από τους επιχειρηματίες που επενδύουν και θέλουν σίγουρη κερδοφορία αδιαφορώντας κυνικά για το κοινωνικό κόστος και στους οποίους, όταν είναι από το εξωτερικό, η κυβέρνηση στρώνει κόκκινο χαλί, τις τράπεζες που βλέπουν θετικά αποτελέσματα σε αυτή τη βάση, μέχρι την ίδια την κυβέρνηση που αθροίζει αυτό το κοινωνικό πρόβλημα στους παράγοντες «ανάπτυξης» στη χώρα.
Τα ίδια τα μέτρα που έχει πάρει η κυβέρνηση δεν είναι απλώς αναποτελεσματικά, αλλά σε κάποιες περιπτώσεις οδηγούν στην επιδείνωση του προβλήματος. Οι ρυθμίσεις για τον περιορισμό των βραχυχρόνιων μισθώσεων σε συγκεκριμένες περιοχές, απλώς επέκτειναν αυτές τις πρακτικές σε συνοικίες που ήταν αμιγώς κατοικίας και συνέτειναν στην αύξηση των ενοικίων.
Όσο για τα διάφορα προγράμματα «ΣΠΙΤΙ», στην πράξη κατέληξαν απλώς στο να αυξήσουν τις τιμές των σπιτιών κάποιας παλαιότητας που ήταν διαθέσιμα. Καθίσταται σαφές ότι από τη σκέψη της κυβέρνησης απουσιάζει οτιδήποτε θα μπορούσε να απαντάει όντως στο πρόβλημα. Όλες οι προτάσεις που κάνει αφορούν το να επεκταθεί η επιχειρηματική εκμετάλλευση του οικιστικού αποθέματος της χώρας και το να υπάρξει νέα οικοδομική δραστηριότητα, όπως για παράδειγμα με την επίμονη επαναφορά προτάσεων για αύξηση του συντελεστή δόμησης για να χτιστούν περισσότερες κατοικίες. Μόνο που αυτό που δεν λέει είναι ότι τόσο τα κλειστά σπίτια που θα ανακαινιστούν και θα «ανοίξουν» όσο και αυτά που θα προκύψουν από τα νέα επιχειρηματικά σχέδια για πολυκατοικίες, θα είναι ακριβότερα και θα συμβάλλουν στην επιδείνωση του προβλήματος που είναι ακριβώς τα ακριβά ενοίκια και οι υψηλές τιμές για αγορά κατοικίας.
Αυτό σημαίνει ότι σήμερα απαιτείται μια ριζικά διαφορετική λογική για το ζήτημα της στέγασης, που να την αναγνωρίζει ως δικαίωμα και κοινωνική ανάγκη, και όχι απλώς ως πεδίο κερδοφορίας. Αυτό σημαίνει μέτρα όπως προγράμματα κοινωνικής στέγης, δηλαδή κατασκευής πραγματικά προσιτής στέγης, είτε για αγορά είτε για ενοικίαση (και όχι δεν είναι «κομμουνισμός», αφού εφαρμόζεται και στις ΗΠΑ και σε ευρωπαϊκές χώρες), μέτρα όπως ο οριζόντιος περιορισμός της βραχυχρόνιας μίσθωσης και όχι τα επιλεκτικά δήθεν μέτρα για περιοχές που είχαν ήδη κορεσθεί, μεγάλα δημόσια προγράμματα φοιτητικής στέγης, αλλά και στέγης για δημοσίους υπαλλήλους σε απομακρυσμένες περιοχές, για να αναφερθώ μόνο σε μερικά. Θα τα κάνει αυτά η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας και του Κυριάκου Μητσοτάκη; Η απάντηση είναι όχι και αυτό είναι ένα από τα πεδία όπου μια εναλλακτική προοδευτική διακυβέρνηση θα μπορούσε όντως να κάνει τη διαφορά.
Πηγή: Λευτέρης Θ. Χαραλαμπόπουλος / in.gr
Ετικέτες: 
.webp)
