Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΕΒΡΑΙΟΙ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΕΒΡΑΙΟΙ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τετάρτη, Ιανουαρίου 27, 2021

Το ολοκαύτωμα των Εβραίων της Ρόδου


 

Το Ολοκαύτωμα των Εβραίων εορτάζεται κάθε χρόνο σε όλο κόσμο, όχι μόνο από τους Εβραίους αλλά και από άλλες εθνότητες που θέλουν να τιμήσουν τη μνήμη των έξι εκατομμυρίων συνανθρώπων μας που βασανίστηκαν και έχασαν τη ζωή τους, αλλά και για να αποφευχθεί η επανάληψη Ολοκαυτώματος και σε άλλες εθνότητες και λαούς.

Η Εβραϊκή παροικία της Ρόδου
 

Η ιστορία της Εβραϊκής κοινότητας της Ρόδου αρχίζει από την Ελληνιστική περίοδο, τουλάχιστον από 142 π.Χ. και μετά. Τον 1ο μ.Χ. αιώνα ο ιστορικός Josephus και το 653 μ.Χ. ο ιστορικός Θεόφραστος αναφέρονται στην παρουσία Εβραίων στη Ρόδο και το 1116 μ.Χ. ο περιηγητής Rabbi Benjamin of Tuleda βρίσκει στο νησί γύρω στους 400-500 Εβραίους.

Αργότερα, λόγω της Ισπανικής Ιεράς Εξέτασης, αρκετοί Εβραίοι, κυρίως, από τη Θεσσαλονίκη, αλλά, και από τη Σμύρνη, Κωνσταντινούπολη και Ιερουσαλήμ μετακόμισαν στη Ρόδο. Το 1900, προτού αρχίσει η Εβραϊκή μετανάστευση, όπως και η Ελληνική, στην Αμερική και Αφρική οι Εβραίοι της Ρόδου αριθμούσαν 4500-5000.


 

 

Ολοκαύτωμα
 

Μετά την κατάληψη της Δωδεκανήσου από τους Ιταλούς, οι Εβραίοι προσαρμόστηκαν στη νέα πραγματικότητα. Αλλά την 1η Νοεμβρίου 1936, με την υπογραφή της συνθήκης φιλίας Γερμανίας και Ιταλίας, η κατάσταση άλλαξε και χειροτέρεψε μετά την Ιταλική ανακωχή, στις 8 Σεπτεμβρίου 1943, και την κατάληψη της Ρόδου από τις Γερμανικές στρατιωτικές δυνάμεις που βρίσκονταν στο νησί.

Στις 18 Ιουλίου 1944, οι Γερμανοί διέταξαν τους 16 και άνω ετών άρρενες Εβραίους να παρουσιαστούν στο Διοικητήριο της Αεροπορίας. Την επομένη έφεραν τις γυναίκες με τα παιδιά τους και τις υποχρέωσαν να φέρουν μαζί τους όλα τους τα τιμαλφή, υπολογιζόμενης αξίας 300.000 χρυσές λίρες, τα οποία κατέσχεσαν.

Τα σπίτια τους που είχαν εγκαταλείψει βιαστικά λεηλατήθηκαν. Στις 23 Ιουλίου, 1.673 Εβραίοι διατάχθηκαν να πάνε στο λιμάνι. Με τα κεφάλια κατεβασμένα, πέρασαν μέσα από τους άδειους δρόμους βαδίζοντας προς το πεπρωμένο τους.

Όταν έφτασαν στο λιμάνι τους πέταξαν μέσα σε τρία παλιοκάραβα. Πηγαίνοντας για τον Πειραιά σταμάτησαν στη Λέρο για να πάρουν καμιά εκατοστή Εβραίους από την Κω. Στις 31 Ιουλίου έφτασαν στον Πειραιά και αμέσως τους μετέφεραν στο Χαϊδάρι, όπου πέρασαν 36 ώρες μέχρι να επιτρέψουν στον Ερυθρό Σταυρό να τους δώσει φαγητό και νερό. Ξεχώρισαν τις γυναίκες από τους άνδρες, τις έγδυσαν για να βεβαιωθούν πως δεν είχαν κρύψει χρυσαφικά μέσα στα γεννητικά τους όργανα.

Στις 3 Αυγούστου, αφού πρώτα τους έβγαλαν τα χρυσά δόντια και τους πήραν τα γυαλιά, τους φόρτωσαν σε βαγόνια ζώων και έκλεισαν τις πόρτες. Το ταξίδι για την Πολωνία κράτησε 13 μέρες και στις 16 Αυγούστου έφτασαν στο Auschwitz. Διάλεξαν 1.200, που τους έκριναν πολύ αδύνατους για να δουλέψουν και τους έστειλαν στους θαλάμους αερίων και στα κρεματόρια.

Τους υπόλοιπους τους κράτησαν για υποχρεωτική εργασία σε λατομεία, ορυχεία και σιδηροδρομικές γραμμές. Οι γυναίκες βιάστηκαν, αποστειρώθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν σε απάνθρωπα πειράματα, χωρίς έλεος. Παρά τη δεκάμηνη, μόνο, παραμονή τους σε στρατόπεδα, μόνο 120 γυναίκες και 30 άνδρες επέζησαν οι οποίοι από την εξάντληση είχαν γίνει ζωντανοί σκελετοί και αρκετοί πέθαναν.

Έτσι, μετά από δυο χιλιάδες χρόνια, έπαψε να υπάρχει η Εβραϊκή κοινότητα της Ρόδου! Το 1946, επί δημαρχίας Γαβριήλ Χαρίτου, η πλατεία στο κέντρο της άλλοτε Εβραϊκής κοινότητας ονομάστηκε "Πλατεία των Εβραίων Μαρτύρων".


 

Mανώλης Κασσώτης

 

Στις 27 Ιανουαρίου 1945, το στρατόπεδο εξόντωσης του Άουσβιτς - Μπιρκενάου απελευθερώθηκε από τα σοβιετικά στρατεύματα



 

Το Νοέμβριο του 2005, κατά τη διάρκεια της εξηκοστής Γενικής Συνέλευσης των Αντιπροσώπων τους, τα Ηνωμένα Έθνη αποφάσισαν να ορίσουν την 27η Ιανουαρίου ως Διεθνή Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων και προέτρεψαν τις χώρες-μέλη του οργανισμού να αναπτύξουν εκπαιδευτικά προγράμματα που θα μεταφέρουν τη μνήμη αυτής της τραγωδίας στις επερχόμενες γενεές.

Η Εβραίοι της Ρόδου, με τη μακραίωνη ιστορία και την πλούσια πολιτισμική τους παράδοση, έζησαν εδώ, ειρηνικά, για περισσότερο από 2.200 χρόνια. Η ιστορική διαδρομή τους διακόπηκε βάναυσα στις 23 Ιουλίου του 1944 όταν οι 2.500 Εβραίοι της Ρόδου, μαζί με τους 100 Eβραίους  της Κω, εξοντώθηκαν στα χιτλερικά στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Φέτος, η Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων του Ολοκαυτώματος, προηγείται της  γιορτής «Του Μπισβάτ», της γιορτής των «Γενεθλίων» των δένδρων.

Το «Του Μπισβάτ είναι μια αρχαία και αυθεντική εβραϊκή σύνδεση με τα σύγχρονα οικολογικά ζητήματα. Είναι μια ευκαιρία για  να ευαισθητοποιηθούμε  και να επικεντρωθούμε στην περιβαλλοντική ευαισθησία της εβραϊκής παράδοσης φυτεύοντας δέντρα.

«Ο Άνθρωπος είναι ένα δέντρο στον αγρό» και υποχρέωσή του είναι να γνωρίζει ότι η Γη του δίνει ζωή, από τη Γη είναι απόλυτα εξαρτημένος, καθώς αυτή του προσφέρει όλα όσα χρειάζεται για τη ζωή του.

Με σεβασμό και ευλάβεια η Ισραηλιτική Κοινότητα Ρόδου τιμά τις δύο αυτές σπουδαίες ημέρες μνήμης και αφοσίωσης. Φέτος προχώρησε στη φύτευση δεκαπέντε (15) δέντρων στο «Δάσος της Μνήμης». Τα δέντρα φυτεύτηκαν εις μνήμην εκείνων που χάθηκαν στο Ολοκαύτωμα. Η δενδροφύτευση έγινε με τη σύμπραξη της επιχείρησης κοινωνικής ωφέλειας «Για τη φύση» που δημιουργεί το «Δάσος της Μνήμης» στην καμένη δασική έκταση της περιοχής Κανδυλί – Τσαΐρι.

 

ΙΣΡΑΗΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΡΟΔΟΥ

 

 

 

Πέμπτη, Ιουνίου 06, 2019

Τιμήθηκε ως «φίλη της Ρόδου» γόνος εβραϊκής οικογένειας που ζούσε στο νησί

Τα βήματα των προγόνων τους ακολούθησαν 23 μέλη παλιάς εβραϊκής οικογένειας της Ρόδου που ζούσε στο νησί σχεδόν έναν αιώνα πριν και βρέθηκαν στη Ρόδο, το νησί που γεννήθηκε την 1η Ιουνίου 1931, η αγαπημένη τους μητέρα, θεία και γιαγιά κα Selma Avzaradel.

Ένα ταξίδι μνήμης, ένα ταξίδι προσκύνημα στις ρίζες της οικογένειας τους, εκεί όπου έζησε και μεγάλωσε τα πρώτα οκτώ χρόνια της ζωής της η μαμά Selma, ένα ταξίδι δώρο και έκπληξη μαζί για τα 88α γενέθλια της, που τα γιόρτασε στο λατρεμένο της νησί, τη Ρόδο!

Ήταν ένα ταξίδι, για κάποιους για πρώτη φορά, στη Ρόδο, για να γνωρίσουν την περιοχή που η οικογένεια των Avzaradel έζησε για 10 χρόνια μέχρι το 1939, μέρος της πολυάριθμης εβραϊκής κοινότητας που εγκαταστάθηκε στο νησί πολλούς αιώνες πριν. Μέσα από προσωπικές αναμνήσεις και τη διαδρομή της οικογένειας Avzaradel από τις αρχές του 20ου αιώνα και μετά, ξεδιπλώνεται η ιστορία των Εβραίων της περιοχής της Ρόδου, μιας κοινότητας που έσφυζε από ζωή.

Με τις αναμνήσεις λοιπόν της ιστορίας των προγόνων τους και της μητέρας τους Selma, της παιδικής της ηλικίας και των χρόνων που έζησε στη Ρόδο, γεμάτες από περιγραφές της πόλης της Ρόδου, της Παλιάς Πόλης, των ανθρώπων και όλων αυτών που μένουν χαραγμένα στη μνήμη ενός μικρού παιδιού, μεγάλωσαν όλα τα μέλη της οικογένειας, γιοι, κόρες, ανήψια και τα παιδιά τους.

Οι ισχυροί δεσμοί των μελών της οικογένειας Avzaradel και η αγάπη προς τη μητέρα Selma, οδήγησε σύσσωμη την οικογένεια στην απόφαση να διοργανώσει αυτό το ταξίδι έκπληξη, για να ξαναδεί η μητέρα τους το όμορφο νησί της Ρόδου όπου έζησε τα πρώτα χρόνια της ζωής της, ένα ταξίδι δώρο για τα 88α γενέθλια της.

Σε μία ξεχωριστή τελετή που διοργάνωσε η αντιδήμαρχος Τουρισμού, Διεθνούς Προβολής και Αποδήμων Ροδίων κα Μαρίζα Χατζηλαζάρου και τα στελέχη της Διεύθυνσης Τουρισμού, στις 24 Μαϊου 2019, στην αίθουσα εθιμοτυπίας στο Δημαρχείο, η κα Selma Avzaradel ανακηρύχθηκε "Φίλη της Ρόδου" και της απονεμήθηκε από την αντιδήμαρχο τιμητική πλακέτα.

Εμφανώς συγκινημένη η ίδια η κα Avzaradel αλλά και όλοι οι συγγενείς της που την περιέβαλαν με μοναδική αγάπη, ευχαρίστησαν θερμά την κα Χατζηλαζάρου για την τιμή και την αναγνώριση στο πρόσωπο της κας Selma Avzaradel.  «Αισθανθήκαμε όλοι υπερήφανοι για αυτή την μοναδική τιμή» υπογράμμισε ο κ. Alex. Δεν θα μπορούσε φυσικά να λείψει η καθιερωμένη τούρτα γενεθλίων και οι θερμές ευχές στο τιμώμενο πρόσωπο.

Η οικογένεια και οι φίλοι της παρέμειναν στη Ρόδο για δέκα και πλέον ημέρες, επισκέφθηκαν την Λίνδο, περπάτησαν στα σοκάκια της Μεσαιωνικής Πόλης της Ρόδου, θαύμασαν αυτό το Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Unesco, επισκέφθηκαν την εβραϊκή συνοικία, το εβραϊκό νεκροταφείο, τίμησαν σε μία λιτή τελετή τον πατέρα Ιωσήφ Μιζράχη, που θάφτηκε εκεί, ενώ συμμετείχαν και σε μία άλλη θρησκευτική τελετή στη Συναγωγή Σαλώμ “Kahal Kadosh Shalom” για τον Εβραϊκό Σαμπάτ.

«Όλοι μας είμαστε πολύ χαρούμενοι για αυτό το ταξίδι μνήμης στη Ρόδο, που  ακολουθήσαμε τα βήματα των πατέρων μας, για το  θερμό καλωσόρισμα από τον λαό της Ρόδου. Απολαύσαμε τους περιπάτους μας στο νησί, ανακαλύψαμε τις ομορφιές της Ρόδου, την ιστορία και τον πολιτισμό αιώνων του νησιού. Να είστε απόλυτα βέβαιοι ότι οι περισσότεροι από εμάς θα επιστρέψουν καθώς αισθανόμαστε ότι είμαστε μέρος αυτής της χώρας και του λαού της» ανέφεραν οι γιοί της κας Selma Avzaradel στην κα Χατζηλαζάρου ευχαριστώντας την για άλλη μία φορά για την απονομή τιμητικής διάκρισης στη μητέρα τους, καθώς και τη διευθύντρια της Διεύθυνσης Τουρισμού κα Βεατρίκη Σέρβου, τον προϊστάμενο του Τμήματος Προβολής, Προώθησης και Πληροφόρησης κ. Κώστα Χατζίκο και την προϊσταμένη του Τμήματος Στρατηγικού Σχεδιασμού και Ανάπτυξης Τουρισμού κα Ειρήνη Χατζηνικολάου για την άψογη διοργάνωση της εκδήλωσης.


Πηγή: tornosnews.gr - Jun 06, 2019

Παρασκευή, Δεκεμβρίου 09, 2016

Στο φως η χαμένη ταινία θρύλος που προέβλεπε τον ναζισμό - Video

Τη θεωρούσαν «χαμένη» ταινία εδώ και 90 ολόκληρα χρόνια. Όμως τελικά η «Πόλη Χωρίς Εβραίους», μια ταινία του βωβού κινηματογράφου, προμήνυμα της ανόδου του ναζισμού στη Γερμανία, βρέθηκε τυχαία σε μια υπαίθρια αγορά στο Παρίσι και αναμένεται να επανεκδοθεί μετά από ψηφιακή επεξεργασία και προβληθεί το 2017.

Το φιλμ «Die Stadt ohne Juden» (Πόλη χωρίς Εβραίους), που προβλήθηκε για πρώτη φορά στη Βιέννη το 1924, είναι βασισμένη στο δυστοπικό μυθιστόρημα του Αυστριακού συγγραφέα και δημοσιογράφου, Χούγκο Μπετάουερ. Σκηνοθέτης της ταινίας ήταν ο Αυστριακός Χανς Καρλ Μπρεσλάουερ.

Η υπόθεσή της συγκλονίζει λόγω και της ομοιότητας των πρακτικών που παρουσιάζονται με αυτές που ακολούθησαν οι ναζί σχεδόν μια δεκαετία αργότερα, ενώ ο συγγραφέας καταγράφει το αντισημιτικό κλίμα της εποχής που σταδιακά ενισχύεται.
8
Η ταινίας μας μεταφέρει σε μια γερμανόφωνη πόλη, λίγο μετά το τέλος του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Ο πληθωρισμός βρίσκεται στα ύψη και οι κάτοικοι της στρέφονται ο ένας εναντίον του άλλου.

Τελικά βρίσκεται από τους πολιτικούς ο αποδιοπομπαίος τράγος. Ο καγκελάριος ανακοινώνει πως «όλοι οι Εβραίοι πρέπει να εξοριστούν».

Οι ιστορίες των πρωταγωνιστών

Σημειώνεται πως ο Μπετάουερ, ο συγγραφέας του βιβλίου «Πόλη Χωρίς Εβραίους», δολοφονήθηκε στο γραφείο του από μέλος του ναζιστικού κόμματος, λίγους μήνες μετά την πρεμιέρα της ταινίας.

Ο Γιόχαν Ρίμαν, που εμφανίζεται στην ταινία ως Εβραίος πρωταγωνιστής λίγα χρόνια αργότερα εντάχθηκε στο ναζιστικό κόμμα, ενώ ο ηθοποιός Χανς Μόζερ, που υποδύεται έναν σκληρό αντισημίτη στην ταινία, αναγκάστηκε να φύγει από την Αυστρία επειδή αρνήθηκε να χωρίσει την Εβραία σύζυγό του.


Πηγή:  tvxs - Dec 09, 2016

Δευτέρα, Αυγούστου 29, 2016

Ο Ροδίτης Εβραίος που γλίτωσε από το Άουσβιτς

Για τον Βικτόρ Χασσόν, τον Ροδίτη Εβραίο που στα 15 του χρόνια έζησε τον εφιάλτη του Άουσβιτς,  κι επέζησε, έχω ακούσει πολλά  χρόνια πριν. Πώς έγινε μεγάλος και τρανός μετά, γύρισε όλο τον κόσμο, ζει στις Βρυξέλλες, κι επισκέπτεται  κάθε χρόνο τη Ρόδο, πενήντα χρόνια τώρα. 

Ψαρεύει με το σκάφος του, συναντά εκλεκτούς φίλους από τα πολύ παλιά, και στα 89 του σήμερα, με βροντερή φωνή μιλάει εκείνα τα βαριά Ροδίτικα, κι ας ξέρει τόσες γλώσσες, κι ας μιλάει γαλλικά με τη σύζυγό του κάθε φορά που της απευθύνεται.

Στον Βιττόριο, όπως τον έλεγαν 70 χρόνια πριν, όταν στη Ρόδο ξέσπασε ο πόλεμος και οι Γερμανοί πήραν τους Εβραίους, μ΄ έφερε ο δημοσιογράφος  Γιώργος Ζαχαριάδης, πολύτιμος συμπαραστάτης και δάσκαλος  σ΄ αυτά τα ταξίδια στο παρελθόν.

Και φάγαμε ψαράκια που ψάρεψε ο Χασσόν με τον καπετάνιο του, και… αρωίνους, τα πράσινα φασολάκια με την κόκκινη σάλτσα που παρήγγειλε να του φτιάξουνε.

Κι ύστερα τα μάτια του σκοτείνιασαν, γύρισαν 70 χρόνια πίσω. Θυμήθηκε όσα δεν ξέχασε ποτέ, κι ας προσπάθησε να τη ζήσει καλά αυτή τη δεύτερη ζωή που του χαρίστηκε.




Πώς ζούσαν οι Εβραίοι στη Ρόδο πριν τον πόλεμο, πώς ζούσε η δική σας οικογένεια;


Η οικογένειά μου ήταν  στη Ρόδο 400 χρόνια. Εμείς οι Εβραίοι φύγαμε κάποτε από την Iσπανία γιατί μας έδιωξε η Iζαμπέλα, η βασίλισσά τους. Όποιον δεν ήταν χριστιανός καθολικός τον έδιωχναν ή τον σκότωναν. Οι πολλοί φύγανε για τη Μεσόγειο, την  Τουρκία, τη Θεσσαλονίκη.  Εμείς φτάσαμε στη Ρόδο γύρω στο 1400. Άλλοι Εβραίοι μιλούσαν Ισπανικά, άλλοι Γερμανικά…

Οι Εβραίοι της Ρόδου μιλούσαν Ισπανικά.  Όλοι με το εμπόριο ασχολήθηκαν και με τις τράπεζες. Στα δικά μας χρόνια, θυμάμαι που οι Εβραίοι είχαν μια μεγάλη τράπεζα στη Ρόδο, την τράπεζα Αλχαδέφ, που ήταν στην Παλιά Πόλη στο πρώτο σιντριβάνι, που ανεβαίνεις πάνω το στενό. Τα πιο πολλά μαγαζιά στη Ρόδο  ήταν των  Εβραίων πριν τον πόλεμο. Θυμάμαι όμως  και το μαγαζί με τα υφάσματα του Ασπράκη.

Ο δικός μου ο πατέρας ήταν πολύ αναγνωρίσιμος. Ήταν έμπορος,  είχε μαγαζιά δύο στη Λέρο, κι ένα μεγάλο μαγαζί στη Ρόδο. Πρώτα είχε το μαγαζί του Καλαφατά, στην Παλιά Πόλη με τα υφάσματα. Τα αδέλφια του πατέρα μου ζούσαν στη Λυών της Γαλλίας και του έστελναν τα μεταξωτά τα καλύτερα. Τη μαμά μου την έλεγαν Εστρέα, που σημαίνει άστρο!

Όταν μας πήγαιναν στο Άουσβιτς λέγανε στη γειτονιά μας, το Νιοχώρι «φεύγει η Εστρέα, χάσαμε την Εστρέα…»… Πού να ‘ξερε κι αυτή πού πήγαινε, πού να ξέραμε κι εμείς.

Εσείς ως παιδί στο Νιοχώρι  πώς ζούσατε μέχρι να σας βρει το κακό;


Στο Νιοχώρι, στην Ψαροπούλα, παιδιά εμείς μπαίναμε ολότσιτσοι  (γυμνοί) στη θάλασσα. Πού να φανταστώ πως θα γινόταν η ζωή μου;  Με βρήκε ο Σπήλμπεργκ στην Αμερική όταν ήταν να γυρίσει τη «Λίστα του Σίντλερ» και έστειλε και μου πήραν συνέντευξη για κείνο το κολαστήριο, το στρατόπεδο συγκέντρωσης.  Αν  δεις στην πλάκα στο Άουσβιτς που γράφει τα ονόματα αυτών που χάθηκαν, θα δεις «Χασσόν».

Είμαστε εμείς, εκεί πεθάνανε όλοι, μόνο εγώ έμεινα ζωντανός,  κι η αδελφή μου η Έλσα. Μπήκα 15 χρονών και όταν μας βρήκαν οι Αμερικάνοι ήμουν 28 κιλά και περπατούσα με τα τέσσερα. Στο στρατόπεδο στο Μέλκ της Αυστρίας, ακόμα πέρυσι πήγα ξανά πρώτη φορά μετά από 70 χρόνια και γύρισα ένα φιλμ. Έβλεπα, θυμόμουνα  και μιλούσα για την κόλαση. Τα θυμήθηκα όλα.

Στην οικογένεια πόσοι ήσασταν;

Ήμασταν έξι αγόρια και τέσσερις κόρες. Αβραάμ λέγανε το μπαμπά μου, Εστρέα  τη μαμά.  Η Βαβά, η γιαγιά μου ήταν 100 χρονών που την πήρανε! Πήγε σώα μέχρι το Άουσβιτς, ύστερα την κάψανε.  Λίγο καιρό πριν ο πατέρας μου πήγε στη Βραζιλία να αφήσει δύο από τις  αδελφές μου, για να σωθούν. Σωθήκανε. Εκείνες.  Όταν ήταν στη Βραζιλία έγραψε  στη μάνα μου,  να πάρει όλη την οικογένεια και να μας πάει εκεί για να σωθούμε.

«Και ν΄ αφήσουμε τα σπίτια μας, τα μαγαζιά  μας…», του απάντησε η μάνα μου.  Δεν  πίστεψε ότι θα μας αγγίξουν, η Ρόδος ήταν μακριά, δεν θα μας έπαιρναν εμάς. Γύρισε ο πατέρας μου, αναγκαστικά, αλλά μετά το ταξίδι αρρώστησε και πέθανε.  Ο αδελφός μου ο Σαλβατόρ,  είχε αρρωστήσει, κι είχε πεθάνει πριν μας πάρουνε. Ο αδελφός μου ο Ρομπέρτ  απέδρασε στην Τουρκία, με τη βοήθεια ενός φίλου του Τούρκου. Ο αδελφός μου, έλεγε στους Εβραίους  της Ρόδου «να φύγουμε,  να φύγουμε...»… Κανένας δεν έφευγε, δεν το περίμεναν ότι θα γίνει τέτοιο κακό. Μου είπε μια μέρα «φεύγω, μην πεις τίποτα στη μαμά…»…

Το κράτησα μυστικό, όλοι νόμιζαν ότι είχε χαθεί, όμως μαζί με τον Ρετζέπ Τουρούκαλη,  πήραν δυό βάρκες, μπήκανε μέσα μαζί τους και Ιταλοί στρατιώτες, και φύγανε από τα Κρητικά. Πήγανε με τα κουπιά στην Τουρκία, κι ενώ απομακρύνονταν από  τη Ρόδο άρχισαν να τους πυροβολούν οι Γερμανοί από το Μόντε Σμιθ. Εκείνη την ώρα εμφανίζονται Εγγλέζικα αεροπλάνα, κι οι Γερμανοί σταμάτησαν να πυροβολούν τους φυγάδες και έπιασαν τα εγγλέζικα αεροπλάνα.

Σώθηκε ο  αδελφός σας ο Ρομπέρτ;

Όταν έφτασαν στην Τουρκία, ρώτησαν τον αδελφό μου οι Τούρκοι πως τον λένε. Λέει, «Ιωαννίδη»… Αν έλεγε «Χασσόν»  θα τον κρατούσαν για Εβραίο. Μετά πήγε στη Μέση Ανατολή και κατετάγη στο ελληνικό πολεμικό ναυτικό. Ο Ρετζέπ, τους είπε ότι είναι Τούρκος και τον κράτησαν, τον έβαλαν να υπηρετήσει στον Τουρκικό στρατό.  Άλλα δύο αδέλφια μου πριν τον πόλεμο έφυγαν στην Αμερική που είχαμε θείους. Ήταν  αδέλφια του πατέρα μου εκεί, κι έτσι σώθηκαν.

Πόσους πήραν από την οικογένειά σας οι Γερμανοί;

Τη μαμά, τη γιαγιά, εμένα το  Βικτόρ και την αδελφή μου την Έλσα!

Πώς έγινε, τι σας είπαν;

Όταν οι Γερμανοί κατέλαβαν τη Ρόδο, ήρθαν στα σπίτια μας και μας είπαν να πάρουμε τα χρυσαφικά μας και τα μαϊδιά μας και να μαζευτούμε άντρες, γυναίκες και παιδιά, όλοι στο σημείο που είναι σήμερα η Τουριστική Σχολή, στα Πλατανάκια.

Η εντολή των Γερμανών ήτανε να  πάρουμε τα υπάρχοντά μας μαζί μας.  Είπαν, αν πιάσουνε Έλληνες με χρυσαφικά Εβραίων θα ήταν εκτέλεση επί τόπου.  Παρουσιαστήκαμε στις 19 Ιουλίου 1944. Μπαίνοντας έναν-έναν μας πήραν τα χρυσαφικά.  Μας κράτησαν εκεί μέχρι τις 23 του μήνα, όρθιους σχεδόν, δεν είχε χώρο ούτε ν΄ ακουμπήσουμε 2.500 ψυχές. 

Όταν ήταν να μας πάνε στο λιμάνι, έκλεισαν τους δρόμους, έβαλαν να ηχήσουν σειρήνες του βομβαρδισμού για να μην είναι κανένας Ροδίτης έξω, και μας έβαλαν στη σειρά. Πήραμε μικρούς μπόγους μαζί μας η μαμά, η γιαγιά 100 χρονών, η αδελφή μου η Έλσα δεκατριών,  κι εγώ δεκαπέντε.  Χίλιοι εξακόσιοι πέντε Εβραίοι (1605) φεύγαμε από τη Ρόδο ήσυχα, χωρίς να αντιδράσει κανείς. Σαν πρόβατα πηγαίναμε. 

Μπήκαμε στα καραβάκια  που είχαν επιτάξει οι Γερμανοί και  πριν μετέφεραν μ’ αυτά  ζώα. Μες την κοπριά, ο ένας πάνω στον άλλο, δεν είχαμε νερό, δεν είχαμε φαΐ, ζέστη μεγάλη,  κι η μυρωδιά της κοπριάς. Φόρτωσαν εμάς στα αμπάρια, από 500 άτομα στ΄ αμπάρι κάθε πλοίου και μας κλείδωσαν. Το ταξίδι ξεκίνησε. 

Περάσαμε από την Κω,  πήραμε τους Εβραίους της Κω, πήγαμε μετά στη Λέρο. Ήρθε στη Λέρο ένας Εβραίος στο λιμάνι, να δει τους γονιούς του που μπήκαν απ΄ τη Ρόδο. Δεν τον φωνάξανε,  αλλά αυτός  μπήκε,  μπήκε μόνος του, πού να ‘ξερε…

Περάσαμε απ΄ τη Σάμο και μείναμε δυό μέρες γιατί οι Εγγλέζοι βομβαρδίζανε… Καμιά βδομάδα στοιβαγμένοι, μας είχανε δώσει πέντε κουβάδες  νερό, μας δίνανε μέλι, για να σκάσουμε πιο γρήγορα, κι ένα άδειο μπιτόνι για την ανάγκη μας! Ένα άδειο μπιτόνι για 500 άτομα.   Δεν ξέραμε πού πάμε, δεν ξέραμε γιατί.  Γυναίκες έγκυες, μωρά που κλαίγανε, πολλοί δεν έφτασαν,  τους έριχναν οι Γερμανοί πεθαμένους στη θάλασσα.

Με τις ίδιες συνθήκες συνεχίστηκε το ταξίδι με τρένο;

 Φτάσαμε στον Πειραιά και μετά στο Χαϊδάρι όπου μας φόρτωσαν στο τρένο 80-85 άτομα σε κάθε βαγόνι. Δίψα μεγάλη, θερμοκρασία 50 βαθμοί. 

Το τρένο σταμάτησε στη Λάρισα για πέντε λεπτά, μας είπαν να αγοράσουμε νερό. Γυμνός εγώ, κατέβηκα, αγόρασα έναν κουβά, τον ήπιαμε αμέσως.  Και μετά το τρένο πάλι ξεκίνησε, δεν ξέραμε για πού, δεν ξέραμε γιατί. Το τρένο  των Εβραίων που το σταματούσαν συνέχεια οι Γερμανοί για να δώσουν προτεραιότητα σ΄ άλλα τρένα.

Πού φτάσατε, πού σας πήγαν;


Κάποτε το τρένο σταμάτησε. Μας είπανε: «αφήστε τα πράγματά σας όλα στο τρένο και κατεβείτε όπως είστε». Κατεβήκαμε όλοι σε μια γραμμή. Κάνανε επιλογή. Εσύ από δω,  εσύ από κει. Δεν το ξέραμε τότε ότι ήταν επιλογή ζωής ή θανάτου. Εκεί είδα τελευταία φορά τη μάνα μου και τη γιαγιά μου.

Η μάνα μου μ΄ έσπρωξε προς τους νέους. Δεν ήξερα ότι ήταν η τελευταία φορά, δεν την αποχαιρέτησα τη μητέρα μου, κι αυτό δεν θα το ξεχάσω και δεν θα το συγχωρήσω ποτέ στον εαυτό μου. Έγκυες με παιδάκια στο χέρι τις έβαζαν στην άλλη σειρά, μ΄ αυτούς που θα πεθαίνανε.

Κάποιοι αξιωματικοί,  μεγάλοι,  με μαστίγιο στα χέρια και σκυλιά  σε χτυπούσαν  να πας στη δική σου σειρά.  Πέθανα πρώτα και μετά έζησα. Είναι η δεύτερη μου ζωή αυτή.

Πότε καταλάβατε τι γίνεται εκεί;


Βρήκαμε Εβραίους από τη Θεσσαλονίκη. «Μην έχετε ελπίδα για μανάδες, μας είπαν, όλοι είναι για κάψιμο». Ο καπνός που έβγαινε από τις καμινάδες,  μας είπαν οι μπαρμπέρηδες που μας κούρεψαν ότι  είναι ό,τι απομένει από το κάψιμο των ανθρώπων στα κρεματόρια. Μύριζε καμένο κρέας.

Και τις γυναίκες και τους  άντρες μας κούρεψαν, μια τούφα από δω, μια τούφα από κει, μας  ξυρίσανε από πάνω μέχρι κάτω, μας ρίξανε πάνω μας πετρέλαιο και χάραξαν στο χέρι μας  έναν αριθμό. Ήμουν το Β 7340. Μου δώσανε πιτζάμες των φυλακών και τσόκαρα, αλλά εγώ το μόνο που ήθελα ήτανε να πεθάνω.  Δεν έπεσα όμως ποτέ στα συρματοπλέγματα, δεν ήθελα ένα τέτοιο τέλος.

Πώς καταφέρατε να ζήσετε εσείς;


 Κάθε πρωί μας βγάζανε από τα παραπήγματα και μες την παγωνιά μας διέταζαν να γδυθούμε εντελώς.  Κάποια στιγμή έρχονταν οι Γερμανοί αξιωματικοί της Γκεστάπο να δουν πιο σώμα δεν άντεχε άλλο, για να πάρει το δρόμο για το κρεματόριο.

Κι εγώ, έβγαζα το στέρνο έξω, κορμό στητό σαν γιώτα και τους ξεγέλαγα. Έμεινα μόνος μου, 15 χρονών παιδί. Τη μια ξεφόρτωνα βαγόνια με πατάτες, την άλλη δούλευα στο τούνελ στο βουνό, στις γαλαρίες για να βάλουν όπλα μέσα.

Την αδελφή σας τη βλέπατε ποτέ;


Χάθηκα και με την αδελφή μου. Την είδα μια φορά ενώ γυρνούσα απ΄ τα χωράφια, κοντά  στα συρματοπλέγματα, της πέταξα ένα κομμάτι ψωμί. Θα με σκότωναν αν το έβλεπαν. Δεν την ξανάδα πια, δέκα χρόνια μετά βρεθήκαμε στη Βραζιλία. Στο στρατόπεδο ήταν σ΄ ένα παράπηγμα, μαζί με άλλες Ροδίτισσες.

Έμεινα μόνος μου 15 χρονών παιδί.  Δίνανε μια σούπα με ένα φύλλο λάχανο μέσα, ένα περίεργο  ζωμό, και λίγο ψωμί και μετά τίποτα. Τα πιο πολλά παιδιά πεθάνανε. Από τη Ρόδο έζησε ο Σάμι που ήταν 13 χρονών, κι εγώ. Στα τέσσερα περπατούσα πια, δεν θ ΄ άντεχα, κι οι ψύλλοι είχαν γεμίσει το κορμί μου πληγές. Πήγαινα στο ιατρείο και θυμάμαι υπήρχαν κάποιοι εξαίρετοι Εβραίοι γιατροί.

Πόσος καιρός πέρασε έτσι;


Κανένας χρόνος! Είχα χάσει την αίσθηση του χρόνου. Δεν ήξερα σε ποιο μήνα είμαστε, τι εποχή ήταν, πότε κρύωνα, πότε ζεσταινόμουν, αλλά πάντα με τις ίδιες αυτές πιτζάμες και τα ίδια τσόκαρα. Μια φορά,  με υποχρέωσαν μαζί με άλλους  να φύγω και να πάω με τα πόδια σε άλλο στρατόπεδο, το Μαουτχάουζεν.

Δεκατρείς μέρες περπατούσα, ένας σκελετός που έπεφτε από δω κι από κει. Μόνο μια νύχτα κατάφερα να κοιμηθώ στον αχυρώνα μιας αγροικίας, στοιβαγμένος μαζί μ΄ ένα σωρό άλλους πάνω στο άχυρο. Πολλοί δεν άντεξαν να συνεχίσουν το περπάτημα.

Και τότε τους καθάριζαν οι Γερμανοί με μια σφαίρα στο κεφάλι. Φτάσαμε εκεί και μια μέρα κατουρήθηκα στο κρεβάτι μου. Το πήραν χαμπάρι και μου έριξαν 25 μπαστουνιές. Δυό Γερμανοί με ξυλοκόπησαν. Στην αρχή από τον πόνο φώναζα. Σε λίγο σταμάτησα, έπεφταν οι μπαστουνιές κι εγώ δεν τις ένιωθα πια.

Και ύστερα ήρθε η ώρα που οι προελαύνουσες αμερικανικές δυνάμεις μπήκαν στο στρατόπεδο και σας απελευθέρωσαν! Πώς έγινε;

Βλέπω μια μέρα, δεν είχε κανένα φύλακα. Λέμε, το κάνουν  επίτηδες για να κάνουμε πως φεύγουμε και να μας σκοτώσουν.  Την ερχόμενη μέρα το πρωί όποιος μπορούσε να περπατήσει έφευγε. Την κοπανούσαμε χωρίς να ξέρουμε πού πάμε, χωρίς να ξέρουμε τι είναι εκεί. Είδαμε τους Αμερικάνους που φτάσανε.

Σκελετοί όπως ήμασταν μας βάλανε πάνω στα χόρτα, κι άρχισαν να μας δίνουν σιγά-σιγά τροφή γιατί αν τρώγαμε αμέσως θα πεθαίναμε. Ήτανε κρύο να πουντιάσεις, κι εμείς γυμνοί, όλα τα μέλη μας παγωμένα. Μας δώσανε ρούχα. Από έναν Γερμανό της Βέρμαχτ που ήταν στα χέρια των Αμερικανών,  πήρα τα άρβυλά του, μικρό το πόδι το δικό μου, αλλά μου φάνηκαν πολύ άνετα. Τα φόραγα για χρόνια μετά… 

Οι Αμερικάνοι με ρώτησαν πού θέλω να πάω. Τους είπα στην Ιταλία γιατί νόμιζα ότι από εκεί θα έφτανα γρήγορα πίσω στη Ρόδο. Κι όμως στη Ρόδο γύρισα πρώτη φορά 20 χρόνια μετά, κι από τότε εδώ και 50 χρόνια έρχομαι κάθε χρόνο, για ένα μήνα για διακοπές μαζί με τη γυναίκα μου, τα παιδιά μου, τα εγγόνια μου, τα δισέγγονά μου.

Ξεχάσατε ποτέ;


Εκείνα τα χρόνια δεν θέλω να τα θυμάμαι, αλλά τα ζω σαν να ‘ναι σήμερα.  Όλο τον κόσμο το γύρισα από τότε, τις ηπείρους όλους, στη Ρόδο έρχομαι με το σκάφος μου, στις Βρυξέλλες ζω, κι έκανα πολλά λεφτά στη ζωή μου… Αλλά δεν πήγα παρά πέρα, εγώ ζω ακόμα εκεί μέσα!

 

Πηγή : Η ΡΟΔΙΑΚΗ - Συνέντευξη στη Ροδούλα Λουλουδάκη

nooz - Aug 29, 2016




Twitter Delicious Facebook Digg Stumbleupon Favorites More