Το 1974 μετά την πτώση της Δικτατορίας o Mίκης Θεοδωράκης επιστρέφει στην Ελλάδα και δίνει δύο ιστορικές συναυλίες στο Στάδιο Καραϊσκάκη.
Η τεράστια προσέλευση κόσμου ανάγκασε τους διοργανωτές και σε δεύτερη συναυλίες με τους σημαντικότερους ερμηνευτές της χώρας να βρίσκονται στο πλευρό του Μίκη.
Τα πλάνα με τον Μίκη Θεοδωράκη να διευθύνει στη σκηνή και να
τραγουδάει με δάκρυα στα μάτια έκαναν το γύρο του κόσμου και έμειναν
στην ιστορία.
Η είσοδος του Μίκη στο Στάδιο συνοδεύτηκε από το σύνθημα «Δώσε τη χούντα στο λαό» και έπειτα ακούστηκε το τραγούδι «Ένα το χελιδόνι» που ερμήνευσε ο Αντώνης Καλογιάννης.
Μεταξύ άλλων σε εκείνες τις συναυλίες, που ακούστηκαν όλα τα πολιτικά τραγούδια του, τραγούδησαν η Μαρία Φαραντούρη, ο Αντώνης Καλογιάννης και ο Γιώργος Νταλάρας.
Ο Μίκης βρισκόταν στο Παρίσι από το 1970. Τα τρία προηγούμενα χρόνια υποβλήθηκε σε βασανιστήρια, εξορία και φυλάκιση.
Παρά το γεγονός ότι βρισκόταν στο εξωτερικό, συνέχιζε να δίνει
συναυλίες διαδίδοντας το μήνυμα για την Ελευθερία και τη Δημοκρατία.
Οι εικόνες και τα ντοκουμέντα από αυτές τις συναυλίες έχουν μείνει στην ιστορία.
Είναι πλέον αδύνατον να παρακολουθήσεις τις γκάφες του πρωθυπουργού
Κυριάκου Μητσοτάκη, αν βέβαια αποτελούν γκάφες και δεν βλέπει πίσω από
κάθε του κίνηση και έναν χορηγό.
Αποτελεί πλέον θράσος να φτάνει στην Μητρόπολη Αθηνών για να αποτίσει
φόρο τιμής στον μεγάλο εκλιπόντα, Μίκη Θεοδωράκη, κρατώντας μια σκούρα
ομπρέλα με διαφημιστικό και μάλιστα ξενοδοχείου των Βρυξελλών.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση – αν διαβάσαμε καλά – πρόκειται για το
υπερπολυτελές ξενοδοχείο των Βρυξελλών «STEIGENBERGER WILTCHER’S».
Τότε μάλιστα είχε πει «οι άνθρωποι που είχαν την ευθύνη της επίσκεψης
θα έπρεπε πάντα να έχουν στο μυαλό τους ότι η εικόνα μετράει πάρα πολύ
και να λάβουν τα μέτρα τους, να προστατέψουν τον πρωθυπουργό. Αυτό δεν
έγινε και από ’δω και πέρα θα γίνεται» είπε.
Φαίνεται πάντως πως αυτό δεν έγινε!
Επισυνάπτεται και η σχετική ιστοσελίδα του ξενοδοχείου:
Στιγμιότυπο από τον εξωτερικό χώρο στην Μητρόπολη Αθηνών κατά την τελετή
αποχαιρετισμού στον Μίκη Θεοδωράκη την Τετάρτη 8 Σεπτεμβρίου 2021. (EUROKINISSI/ΒΑΣΙΛΗΣ ΡΕΜΠΑΠΗΣ)
"Τώρα, στο τέλος της ζωής μου, την ώρα των απολογισμών, σβήνουν απ'το
μυαλό μου οι λεπτομέρειες και μένουν τα "Μεγάλα Μεγέθη", ανέφερε σε
επιστολή του προς τον ΓΓ του ΚΚΕ, ο Μίκης Θεοδωράκης.
Ο μεγάλος δημιουργός, στην επιστολή του με ημερομηνία 5.10.2020,
αναφέρει ότι τα "πιο κρίσιμα, τα δυνατά και τα ώριμα χρόνια μου τα
πέρασα κάτω από τη σημαία του ΚΚΕ" και υπογραμμίζει:
" Για το λόγο αυτό θέλω να αφήσω αυτόν τον κόσμο σαν κομμουνιστής".
Ο Μίκης Θεοδωράκης, ζητά από τον Δημήτρη Κουτσούμπα να επιληφθεί προσωπικά ώστε να γίνει σεβαστή όχι μονάχα η ιδεολογία του αλλά και οι αγώνες του για την ενότητα των Ελλήνων.
Ολόκληρη η επιστολή του Μίκη Θεοδωράκη στον Δημήτρη Κουτσούμπα
“Τώρα στο τέλος της ζωής μου, την ώρα των απολογισμών, σβήνουν απ’ το
μυαλό μου οι λεπτομέρειες και μένουν τα “Μεγάλα Μεγέθη”. Έτσι βλέπω ότι
τα πιο κρίσιμα, τα δυνατά και τα ώριμα χρόνια μου τα πέρασα κάτω από τη
σημαία του ΚΚΕ. Για το λόγο αυτό θέλω να αφήσω αυτόν τον κόσμο σαν
κομουνιστής.”
Με την επιστολή του ο μεγάλος μουσικοσυνθέτης ζητούσε από τον ΓΓ της
ΚΕ του ΚΚΕ να επιληφθεί εκείνος προσωπικά ώστε, όπως έγραφε: “να γίνει
σεβαστή όχι μονάχα η ιδεολογία μου αλλά και οι αγώνες μου για την
ενότητα των Ελλήνων. Καθώς επίσης βέβαια και όλα αυτά που ήδη έχω
ρυθμίσει, σε συνεννόηση με την γραμματέα μου Ρένα Παρμενίδου και τον
φίλο και Πρόεδρο του Παγκρητίου Συλλόγου Φίλων Μίκη Θεοδωράκη, Γιώργο
Αγοραστάκη”.
Πέθανε ο Μέγιστος των Ελλήνων, ο Μίκης Θεοδωράκης.
Ο σπουδαίος Έλληνας μουσικοσυνθέτης γεννήθηκε στις 29 Ιουλίου 1925
στη Χίο από πατέρα Κρητικό και μητέρα Μικρασιάτισσα και το βαπτιστικό
του όνομα είναι Μιχαήλ.
Ο Μίκης Θεοδωράκης αποτέλεσε ένα από τα μεγαλύτερα κεφάλαια του ελληνικού πολιτισμού. Οι επιτυχίες του αμέτρητες.
Ο Μιχαήλ (Μίκης) Θεοδωράκης γεννήθηκε στη Χίο στις 29 Ιουλίου 1925,
από πατέρα Κρητικό και μητέρα Μικρασιάτισσα. Ο πατέρας του ήταν ανώτερος
δημόσιος υπάλληλος, γι’ αυτό πέρασε τα παιδικά του χρόνια
μετακινούμενος σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας, από τη Μυτιλήνη, τη Σύρο
και την Αθήνα έως τα Ιωάννινα, το Αργοστόλι, την Πάτρα, τον Πύργο και
την Τρίπολη. Τα πρώτα του μουσικά ακούσματα ήταν οι ψαλμωδίες της
ορθόδοξης εκκλησίας, στις οποίες έπαιρνε μέρος σαν ψάλτης.
Τη διετία 1937-1939 πήρε τα πρώτα μαθήματα βιολιού στο Ωδείο Πατρών
και δημιούργησε τα πρώτα του τραγούδια, συνθέσεις οι οποίες βασίστηκαν
σε στίχους των Σολωμού, Παλαμά, Δροσίνη και Βαλαωρίτη, τους οποίους
έβρισκε άλλοτε στα σχολικά βιβλία και άλλοτε στη βιβλιοθήκη του σπιτιού
του. Στην Τρίπολη, μόλις 17 ετών, δίνει την πρώτη του συναυλία
παρουσιάζοντας το έργο του «Κασσιανή» και παίρνει μέρος στην αντίσταση
κατά των κατακτητών. Στη μεγάλη διαδήλωση της 25ης Μαρτίου 1943
συλλαμβάνεται για πρώτη φορά από τους Ιταλούς και βασανίζεται.
Διαφεύγει στην Αθήνα, όπου το 1943 ξεκινάει μουσικές σπουδές στο
Ωδείο Αθηνών και γνωρίζεται με την έντεχνη ευρωπαϊκή μουσική. Ως εκείνη
την εποχή, έχει επηρεαστεί από τη βυζαντινή μουσική, έχει σχηματίσει
χορωδία και έχει συνθέσει τραγούδια και κομμάτια για βιολί και πιάνο.
Παράλληλα αναπτύσσει αντιστασιακή δράση. Εντάσσεται στην ΕΠΟΝ και το
1944 γίνεται γραμματέας εκπολιτισμού. Τον ίδιο χρόνο εντάσσεται στον
εφεδρικό ΕΛΑΣ Αθηνών και λαμβάνει μέρος σε μάχες κατά των Γερμανών και
των Ταγμάτων Ασφαλείας, καθώς και στα Δεκεμβριανά. Λόγω των προοδευτικών
του ιδεών, καταδιώκεται από τις αστυνομικές αρχές. Για ένα διάστημα ζει
παράνομος στην Αθήνα χωρίς να σταματήσει την επαναστατική του δράση. Το
1947 εξορίζεται στην Ικαρία και ένα χρόνο αργότερα μεταφέρεται στη
Μακρόνησο, από την οποία απολύεται τον Αύγουστο του 1949.
Εξαιτίας της πολιτικής του δράσης και των διώξεων που υπέστη
καθυστέρησε να πάρει το δίπλωμά του από το Ωδείο στην αρμονία, την
αντίστιξη και τη φούγκα, γεγονός που συνέβη το 1950. Από το 1954 μέχρι
το 1957, σπούδασε στο Παρίσι με υποτροφία και συνέγραψε τις τρεις
μουσικές μπαλέτου «Αντιγόνη», «Les Amants de Teruel» και «Le Feu aux
Poudres», οι οποίες γνώρισαν επιτυχία στη γαλλική πρωτεύουσα και στο
Λονδίνο, ενώ την ίδια περίοδο συνέθεσε και το έργο «Οιδίπους Τύραννος».
Το 1957 λαμβάνει το χρυσό μετάλλιο στο Φεστιβάλ της Μόσχας για την
«Πρώτη Συμφωνία για πιάνο και ορχήστρα».
Το 1960 επέστρεψε στην Ελλάδα. Ήδη από το Παρίσι είχε πάρει τις
μεγάλες μουσικές αποφάσεις του. Διαφωνώντας ριζικά με τις νέες τάσεις
και φορτωμένος συναισθηματισμό, λυρισμό και παράδοση, συνέθεσε το 1958
τον «Επιτάφιο», σε στίχους Γιάννη Ρίτσου, έργο που έμελλε να επηρεάσει
σοβαρά την εξέλιξη της ελληνικής λαϊκής μουσικής.
Το «Άξιον εστί» θα γίνει το πρώτο μεγάλο έργο του με χορωδία, το
οποίο ο συνθέτης ονομάζει «λαϊκό ορατόριο – μετασυμφωνικό»,
χαρακτηρισμός που δηλώνει «όχι τόσο την χρονική απόσταση όσο την
ποιοτική διαφορά ανάμεσα στη δυτική και την νεοελληνική μουσική τέχνη».
Έμπνευσή του είναι η ποίηση του Ελύτη, αλλά και το δημοτικό τραγούδι,
ενώ πολλά είναι τα νεωτεριστικά στοιχεία που πλαισιώνουν το έργο, όπως η
ταυτόχρονη παρουσία αφενός του αφηγητή-ψάλτη και του λαϊκού τραγουδιστή
και αφετέρου της κλασικής και της λαϊκής ορχήστρας.
Το 1963 ιδρύει μαζί με τον Μάνο Χατζιδάκι τη Μικρή Συμφωνική Ορχήστρα
Αθηνών και δίνει πολλές συναυλίες σ’ όλη την Ελλάδα προσπαθώντας να
εξοικειώσει τον κόσμο με τα αριστουργήματα της συμφωνικής μουσικής. Στο
μεταξύ, συνεχίζει την πολιτική του δράση. Γίνεται ιδρυτικό μέλος της
Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη, της οποίας διετέλεσε και πρόεδρος
(1964-67), ενώ το 1963 συλλαμβάνεται επειδή έλαβε μέρος στην 1η
Μαραθώνια Πορεία Ειρήνης και ενώ ήταν ήδη γνωστός ως συνθέτης και
μάλιστα με μεγάλη δημοτικότητα.
Το 1964 εκλέγεται για πρώτη φορά βουλευτής της ΕΔΑ στη Β’ εκλογική
περιφέρεια Πειραιά και, ένα χρόνο αργότερα, μέλος της Εκτελεστικής
Επιτροπής του ίδιου κόμματος. Το 1967, η δικτατορία των συνταγματαρχών
απαγορεύει την εκτέλεση, την πώληση και την ακρόαση των τραγουδιών του.
Την ίδια χρονιά (1967) γίνεται ιδρυτικό μέλος της αντιστασιακής
οργάνωσης «Πατριωτικό Αντιδικτατορικό Μέτωπο» (ΠΑΜ) και λόγω της δράσης
του συλλαμβάνεται τον Αύγουστο του 1967. Ακολουθεί η φυλάκισή του στην
οδό Μπουμπουλίνας, η απομόνωση, οι φυλακές Αβέρωφ, η μεγάλη απεργία
πείνας, το νοσοκομείο, η αποφυλάκιση και ο κατ’ οίκον περιορισμός, η
εκτόπιση με την οικογένειά του στη Ζάτουνα Αρκαδίας και, τέλος, το
στρατόπεδο Ωρωπού. Όλο αυτό το διάστημα συνθέτει συνεχώς, ενώ πολλά από
τα έργα του κατορθώνει με διάφορους τρόπους να τα στέλνει στο εξωτερικό,
όπου ερμηνεύονται από τη Μαρία Φαραντούρη και τη Μελίνα Μερκούρη.
Στον Ωρωπό η κατάσταση της υγείας του επιδεινώνεται επικίνδυνα. Στο
εξωτερικό ξεσηκώνεται θύελλα διαμαρτυριών. Προσωπικότητες, όπως οι
Ντμίτρι Σοστακόβιτς, Άρθουρ Μίλερ, Λόρενς Ολιβιέ και Ιβ Μοντάν,
δημιουργούν επιτροπές για την απελευθέρωσή του. Τελικά, το 1970, υπό τις
πιέσεις αυτές και με τη μεσολάβηση του Γάλλου πολιτικού και συγγραφέα
Ζαν Ζακ Σρεβάν Σρεμπέρ, η δικτατορία τον αφήνει να φύγει στο Παρίσι.
Το ίδιο έτος γίνεται πρόεδρος του ΠΑΜ και μέλος του Πολιτικού
Γραφείου του ΚΚΕεσ. Από την απελευθέρωσή του και μέχρι την πτώση της
δικτατορίας τον Αύγουστο του 1974, δίνει συναυλίες σε όλο τον κόσμο
προπαγανδίζοντας την αντίσταση του ελληνικού λαού και ζητώντας την πτώση
της δικτατορίας. Ταυτόχρονα, στην Ελλάδα τα τραγούδια του ακούγονται
παράνομα και γίνεται σύμβολο αντίστασης.
Το 1972 ιδρύει την πολιτική κίνηση «Νέα Ελληνική Αριστερά» και
γίνεται συνιδρυτής του Εθνικού Συμβουλίου Αντίστασης. Το 1974 ήταν
υποψήφιος βουλευτής Β΄ Πειραιά με την «Ενωμένη Αριστερά». Το 1975
επανεξελέγη μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΔΑ, ενώ το 1978
συμμετείχε στις δημοτικές εκλογές ως υποψήφιος δήμαρχος Αθηναίων
υποστηριζόμενος από το ΚΚΕ. Έναν χρόνο αργότερα έγινε ιδρυτικό μέλος της
Κίνησης για την Ενότητα της Αριστεράς (ΚΕΑ).
*
Μουσικά, στο διάστημα 1967 έως 1980 στρέφεται ιδιαίτερα στη σύνθεση
κύκλων τραγουδιών, συνθέτοντας 22 κύκλους, ανάμεσά τους και τα
«Τραγούδια του αγώνα», «Ο ήλιος και ο χρόνος», «Μυθιστόρημα», «Αρκαδίες
I, II, III, IV, VIII, X, XI», «Μπαλάντες» και άλλα. Αξιομνημόνευτη είναι
η σύνθεση του Canto General, ένα παγκοσμίως αγαπημένο έργο βασισμένο
στο ποίημα του Πάμπλο Νερούντα. Το έργο άρχισε να συντίθεται στο Παρίσι
το 1972, όπου πρωτοπαρουσιάστηκε στο φεστιβάλ της Humanité τον
Σεπτέμβριο του ’74, ενώ στην Ελλάδα ακούστηκε για πρώτη φορά στις
μεγάλες συναυλίες που έγιναν στο Στάδιο Καραϊσκάκη και στο Γήπεδο του
Παναθηναϊκού τον Αύγουστο του 1975.
Το 1981 εξελέγη βουλευτής Β΄ Πειραιά με το ψηφοδέλτιο του ΚΚΕ και το
1985 βουλευτής Επικρατείας πάλι με το ΚΚΕ. Το 1987 υπήρξε ιδρυτικό μέλος
της Ελληνοτουρκικής Επιτροπής Φιλίας. Το 1989 γίνεται, μαζί με τον
σκηνοθέτη Θεόδωρο Αγγελόπουλο, ιδρυτικό μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας
Κινηματογράφου, η οποία απονέμει τα βραβεία «Φελίξ». Στις 16 Οκτωβρίου
1989 συμπεριλήφθηκε στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας της Νέας Δημοκρατίας.
Εξελέγη στις εκλογές της 5ης Νοεμβρίου και επανεξελέγη στις εκλογές του
Απριλίου του 1990. Και στις δύο περιπτώσεις κατέθεσε δήλωση ανεξαρτήτου
βουλευτή, συνεργαζόμενου με τη ΝΔ. Όπως είχε δηλώσει στον Τύπο,
στρατεύτηκε με τη ΝΔ «η οποία είναι η ισχυρή έπαλξη που μπορεί να βγάλει
τον τόπο από τα εθνικά αδιέξοδα στα οποία οδηγήθηκε από την οκτάχρονη
πολιτική του ΠΑΣΟΚ». Από τις 29 Νοεμβρίου 1989, έως τις εκλογές της 8ης
Απριλίου 1990 υπήρξε ανεξάρτητος βουλευτής συνεργαζόμενος με τη Νέα
Δημοκρατία.
Τον Απρίλιο του 1990 ανέλαβε για πρώτη φορά κυβερνητικό αξίωμα ως
υπουργός Άνευ Χαρτοφυλακίου στην κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη,
μέχρι τον Αύγουστο του 1991, οπότε ανέλαβε υπουργός Επικρατείας. Στις 30
Μαρτίου 1992, παραιτήθηκε από το αξίωμα του υπουργού για να αφοσιωθεί,
όπως ανέφερε, στο συνθετικό του έργο. Ταυτόχρονα, δήλωσε υποστήριξη στην
κυβέρνηση Μητσοτάκη και συμμετοχή στις εργασίες της Βουλής ως
ανεξάρτητος βουλευτής συνεργαζόμενος με τη ΝΔ.
Στις αρχές Σεπτεμβρίου του 1992 υπέβαλε την παραίτησή του από την
Ευρωπαϊκή Ακαδημία Κινηματογράφου, επειδή δέχθηκε στο διαγωνιστικό της
τμήμα ταινία προερχόμενη από τη δημοκρατία των Σκοπίων, ως προερχόμενη
από τη «Δημοκρατία της Μακεδονίας». Το 1992 συνέθεσε τον ύμνο των
Ολυμπιακών Αγώνων της Βαρκελώνης και την ίδια χρονιά, στις 12 Οκτωβρίου,
κατέθεσε δήλωση ανεξαρτησίας στο προεδρείο της Βουλής, τερματίζοντας τη
συνεργασία του με την κοινοβουλευτική ομάδα της ΝΔ, δηλώνοντας
ταυτόχρονα ότι στηρίζει την πολιτική της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Στις 9
Μαρτίου 1993 παραιτήθηκε από βουλευτής και ανέλαβε γενικός διευθυντής
των μουσικών προγραμμάτων της ΕΡΤ.
Στις 16 Ιουνίου 1994 παραιτήθηκε από τη θέση του γενικού διευθυντή
των μουσικών συνόλων της ΕΡΤ, καταγγέλλοντας την κυβέρνηση του Α.
Παπανδρέου και τη γενική διεύθυνση της ΕΡΤ για προσπάθεια θανάτωσης του
οργανισμού δια της μεθόδου της ασφυξίας. Η παραίτησή του έγινε δεκτή από
το ΔΣ της ΕΡΤ στις 5 Οκτωβρίου. Τον Ιούνιο του 1996, ορίστηκε μέλος του
Εθνικού Συμβουλίου Τουρισμού που συστάθηκε από την υπουργό Ανάπτυξης
Βάσω Παπανδρέου.
Την 1η Δεκεμβρίου του 2010 ανακοίνωσε την ίδρυση Κίνησης Ανεξάρτητων
Πολιτών με το όνομα «Σπίθα» ενάντια στο καθεστώς του «Μνημονίου», με
στόχο τη συμμετοχή του κάθε ανεξάρτητου πολίτη για την έξοδο της χώρας
από τη βαθιά κρίση, στην οποία την υποχρέωσαν η διεθνής κρίση του
καπιταλισμού και οι εξαρτημένοι από διεθνή κέντρα εξέχοντες πολιτικοί
και οικονομικοί κύκλοι. Την 1η Φεβρουαρίου 2012 μαζί με τον Μανώλη Γλέζο
και τον καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου Γιώργο Κασιμάτη παρουσίασαν την
πολιτική κίνηση «ΕΛΑΔΑ» (Ενιαία Λαϊκή Δημοκρατική Αντίσταση) με σκοπό τη
συγκρότηση ενός μεγάλου αντιμνημονιακού μετώπου.
Στις 19 Σεπτεμβρίου του 2013 ανακοίνωσε την «αποστρατεία» του από την
πολιτική ζωή της χώρας, χωρίς ωστόσο να σταματήσει τις παρεμβάσεις ως
το τέλος, όπως όταν τον Μάιο του 2017, μαζί με άλλους ανθρώπους του
πνεύματος, καλούσε τον κόσμο να κατέβει στο Σύνταγμα για να
διαμαρτυρηθεί «ενάντια στο πραξικοπηματικό και καταστροφικό 4ο
μνημόνιο».
Τέλος, δυο σημαντικά μουσικά γεγονότα σημάδεψαν το 2017 όσον αφορά
τον σπουδαίο συνθέτη: Η συναυλία που έδωσε στις 24 Μαΐου 2017 στο
Ντίσελντορφ της Γερμανίας η ιστορική ορχήστρα της πόλης, παίζοντας τρία
συμφωνικά έργα του Μίκη Θεοδωράκη (2η και 3η Συμφωνία και το «Οιδίπους
Τύραννος») υπό τη διεύθυνση του Baldur Brönnimann, καθώς και η παράσταση
– αφιέρωμα «ΟΛΗ Η ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΙΚΗ» στο Καλλιμάρμαρο στις 19
Ιουνίου. Για πρώτη φορά 1.000 χορωδοί από 30 πόλεις της Ελλάδας
σχημάτισαν μία πελώρια χορωδία, η οποία με τη συνοδεία Συμφωνικής
Μαντολινάτας απέδωσαν μερικά από τα αριστουργήματα του μεγάλου
δημιουργού.
Βραβεία και διακρίσεις
Ο Μίκης Θεοδωράκης έχει τιμηθεί με πολλά βραβεία και διακρίσεις, όπως
το βραβείο ειρήνης «Λένιν» της Σοβιετικής Ένωσης (1983), το παράσημο
του Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος που του απονεμήθηκε στις 24
Ιουλίου 1995 από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωστή Στεφανόπουλο , καθώς
και το παράσημο του αξιωματικού της Λεγεώνας της Τιμής, ανώτατη διάκριση
της Γαλλικής Δημοκρατίας (Μάρτιος 1996). Στις 27 Μαΐου 1996 το
Πανεπιστήμιο Αθηνών τον αναγόρευσε «ομοθύμως» επίτιμο διδάκτορα του
Τμήματος Μουσικών Σπουδών και τον Μάρτιο του 2000 αναγορεύτηκε επίτιμος
διδάκτορας του Τμήματος Μουσικών Σπουδών στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ). Τον Ιούλιο του 2002 τιμήθηκε με το γερμανικό μουσικό
βραβείο «Έριχ Κόρνγκολντ» και τον Μάιο του 2005 με το διεθνές βραβείο
μουσικής για το 2005 από το Διεθνές Συμβούλιο Μουσικής και την UNESCO.
Επίσης, τον Μάρτιο του 2007 τιμήθηκε με τον Ταξιάρχη της Λεγεώνας της
Τιμής της Γαλλικής Δημοκρατίας, ενώ τον Μάιο του 2013 η Ολομέλεια της
Ακαδημίας Αθηνών τον εξέλεξε επίτιμο μέλος της και τον Δεκέμβριο του
ίδιου έτους έγινε η επίσημη τελετή υποδοχής του.
Βιβλία
Πλούσιο είναι και το συγγραφικό έργο του Μίκη Θεοδωράκη. Μεταξύ άλλων
έγραψε τα βιβλία «Το χρέος» (δύο τόμοι), εκδ. Τετράδια της Δημοκρατίας
1970-1971, «Μουσική για τις μάζες», εκδ. Ολκός, 1972, «Στοιχεία για μια
νέα πολιτική», «Δημοκρατική και συγκεντρωτική αριστερά», εκδ. Παπαζήση,
1976, «Οι μνηστήρες της Πηνελόπης», εκδ. Παπαζήσης, 1976, «Περί Τέχνης»,
1976, εκδ. Παπαζήση, «Η αλλαγή. Προβλήματα ενότητας της Αριστεράς»,
1978, «Μαχόμενη Κουλτούρα», 1982, «Για την ελληνική μουσική», 1983 (το
1986 επανεκδόθηκε από τις εκδόσεις Καστανιώτη), «Ανατομία της σύγχρονης
μουσικής», εκδ. Σύγχρονη Εποχή, 1983, «Star Sυstem», εκδ. Κάκτος, 1984,
«Οι δρόμοι του αρχάγγελου» (αυτοβιογραφία σε πέντε τόμους), εκδ. Κέδρος,
1986-1995, «Ζητείται Αριστερά», εκδ. Σιδέρη, 1989, «Αντιμανιφέστο»,
εκδ. Γνώσεις, «Πού πάμε;», εκδ. Γνώσεις, 1989, «Ανατομία της Μουσικής»,
εκδ. Αλφειός, 1990, «Να μαγευτώ και να μεθύσω», 2000, εκδ. Λιβάνη, «Το
μανιφέστο των Λαμπράκηδων», εκδ. Ελληνικά Γράμματα, 2003, η τριλογία
«Πού να βρω την ψυχή μου…», 2003, εκδ. Λιβάνη, με αποσπάσματα από
συνεντεύξεις, άρθρα και ομιλίες του της τελευταίας δεκαετίας, «Μάνου
Χατζηδάκι εγκώμιον», 2004, εκδ. Ιανός, «Σπίθα για μια Ελλάδα ανεξάρτητη
και δυνατή», εκδ. Ιανός, 2011, «Διάλογοι στο λυκόφως-90 συνεντεύξεις»,
εκδ. Ιανός, 2016, και «Μονόλογοι στο λυκαυγές», εκδ. Ιανός, 2017.
Επίσης, συνέγραψε πολλούς κύκλους ποιημάτων που μελοποίησε ο ίδιος,
μεταξύ των οποίων και «Το τραγούδι του νεκρού αδελφού», «Ο Ήλιος και ο
Χρόνος», «Αρκαδία Ι», «Αρκαδία VI» και «Αρκαδία X» και το «Τραγούδι της
γης» από τη συμφωνία Νο 2. Έχει επίσης δημοσιεύσει πολλά έργα στα
Γαλλικά.
Το προσωπικό αρχείο του παραχωρήθηκε από τον ίδιο στη Μουσική
Βιβλιοθήκη Λίλιαν Βουδούρη και είναι προσβάσιμο στους ενδιαφερόμενους
μελετητές.
Εκτός κινδύνου νοσηλεύεται σε νοσοκομείο της Αθήνας ο Μίκης Θεοδωράκης,
σύμφωνα με πληροφορίες από συνεργάτες του μεγάλου μουσικοσυνθέτη, μετά
το σοβαρό καρδιακό επεισόδιο, το οποίο υπέστη ξημερώματα Παρασκευής.
Ο Μ. Θεοδωράκης, λόγω του πόνου στο στήθος που αισθάνθηκε και της
μεγάλης ταχυκαρδίας που είχε, διακομίσθηκε στο νοσοκομείο και εισήχθη
στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, σύμφωνα με πληροφορίες που είχε το
Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων από το περιβάλλον του μεγάλου
δημιουργού.
Οι θεράποντες γιατροί εκτιμούν ότι ο μεγάλος κίνδυνος έχει τώρα
περάσει. Είναι όμως, επιφυλακτικοί λόγω της ηλικίας του κ. Θεοδωράκη,
εκφράζουν, ωστόσο, την αισιοδοξία τους για την έκβαση.
Το ιατρικό ανακοινωθέν
«Ο μουσικοσυνθέτης Μίκης Θεοδωράκης προσήλθε στο Ιατρικό Κέντρο
Αθηνών, την Παρασκευή, 3/8, στις 11:19μ.μ., μετά από νυχτερινό άτυπο
προκάρδιο άλγος και επεισόδιο ταχυαρρυθμίας. Με ήπια αιμοδυναμική
αστάθεια, εισήλθε στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, όπου ανετάχθη
φαρμακευτικά το επεισόδιο της ταχυαρρυθμιας, και το μεσημέρι του
Σαββάτου, στις 2μ.μ., μεταφέρθηκε σε θάλαμο, όπου συνεχίζει
νοσηλευόμενος».
Μου είναι πολύ δύσκολο την στιγμή αυτήν να σχολιάσω νηφάλια το
συλλαλητήριο στο Σύνταγμα, ακόμα και με σκίτσο -την “ειδικότητά” μου.
Διαβάζοντας το ρεπορτάζ των εφημερίδων πρώτα δάκρυσα. Κάτι μέσα μου
γκρεμίστηκε. Θυμήθηκα τα χρόνια εκείνα που με το αυτί κολλημένο στο
ραδιόφωνο περιμέναμε ν’ακούσουμε τα τραγούδια του Μίκη στην Deutsche
Welle, το BBC, το Ράδιο Μόσχα. Για να πάμε ύστερα να τα τραγουδήσουμε
στα κρυφά κάνοντας την δικιά μας μικρή δήθεν επανάσταση.
Κι ύστερα θύμωσα με τον Μίκη, όσο μπορεί να θυμώσει κανείς με κάποιον
που κάποτε βοήθησε να κρατηθείς ηθικά ζωντανός. Θύμωσα με όσα είπε
απευθυνόμενος όχι απλά και μόνο στον “Κυρίαρχο Λαό” μα και στην
εθνικιστική σούπα και το παπαδαριό, ακόμα και στον εσμό του φασισταριού,
και του ίδιου του Φύρερ Μιχαλολιάκου που τον άκουγε εκεί κοντά. Θύμωσα
γιατί έδωσε το δικαίωμα στον Κασσιδιάρη, τον αρχι-κασσίδη της Χρυσής
Κασσίδας, να καπηλευθεί την παρουσία του Μίκη δίνοντας με μπόλικη δόση
ειρωνίας τις δικές του ερμηνείες σ’ αυτήν. Ειρωνία που την ένοιωσα σαν
μαχαιριά.
Κι ύστερα λυπήθηκα. Λυπήθηκα γιατί ενώ δεν μπορώ να σβύσω απο την μνήμη
μου τα τραγούδια που μου έδωσαν ελπίδα και την δύναμη να αντισταθώ
πνευματικά και συναισθηματικά σε χρόνια σκοτεινά (ακόμα και τώρα τα
τραγουδώ μόλις βρω την ευκαιρία). Τώρα, τα τραγούδια αυτά θα μου φέρνουν
ανεπιθύμητους συνειρμούς κι ίσως και ειρωνικά χαμόγελα απο το διπλανό
τραπέζι στην ταβέρνα.
Η αλήθεια είναι πως όταν ένα έργο τέχνης, μουσικό, λογοτεχνικό,
εικαστικό, οτιδήποτε φύγει πια απο τα χέρια του δημιουργού του, ξεκινάει
ένα δικό του ανεξάρτητο πια ταξείδι στις “γειτονιές του κόσμου”, άσχετο
απο τις προθέσεις και τις επιθυμίες εκείνου που τό’φτιαξε και πέρα απο
τον έλεγχό του. Κι είναι αλήθεια πως τις περισσότερες φορές αγαπάμε ένα
έργο χωρίς να γνωρίζουμε ή χωρίς να ενδιαφερόμαστε ιδιαίτερα για τις
λεπτομέρειες της προσωπικής ζωής του δημιουργού του. Το έργο είναι αυτό
που είναι, μας αρέσει ή όχι. Έτσι και τώρα. εγώ (εσεις;) δεν θα πάψω να
τον τραγουδώ τον Μίκη -και μαζί τον Ρίτσο, τον Ελύτη, τον Βάρναλη, τον
Αναγνωστάκη, τον Νερούδα, τον Λόρκα, τον Μπρένταν Μπήαν και.. και…
και..). Απο την άλλη μεριά μου φαίνεται πως απο ‘δω κι εμπρός το όνομα
του συνθέτη των τραγουδιών αυτών θα έναι κάπως πιο αχνό, μέσα σε
παρένθεση ίσως, κι όχι πια με κεφαλαία όπως μέχρι σήμερα.
Τα παραπάνω γράφτηκαν εν θερμώι. Ίσως να μην είναι πολύ συγκροτημένα
όπως θα ήθελα να είναι. Ζητώ κατανόηση. Ίσως , στις επόμενες μέρες να τα
ξαναπούμε πιο ψύχραιμα την φορά αυτήν.
"Αν έλειπε ο Κόκκινος Στρατός και ο Στάλιν, τι θα είχαμε σήμερα; Αραγε το σκεφτήκατε; Ποιος θα εμπόδιζε τον Χίτλερ να γεμίσει την υφήλιο με χιλιάδες Αουσβιτς;", αναφέρει, μεταξύ άλλων, σε επιστολή του στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ, ο μουσικοσυνθέτης Μίκης Θεοδωράκης.
Σε μια παρέμβαση, με αφορμή τη συζήτηση που άνοιξε μετά την απόφαση της Ελλάδας να μην παραστεί στο συνέδριο της Εσθονικής Προεδρίας της ΕΕ "σχετικά με τα εγκλήματα από τα κομμουνιστικά καθεστώτα", ο Μίκης Θεοδωράκης τονίζει:
"Με τρομάζει η αντικομμουνιστική υστερία που κατακλύζει την εφημερίδα σας. Ως νέος κομμουνιστής είχα την τιμή να παλέψω μέσα απ’ τις γραμμές του ΕΑΜ για την κατάκτηση της Ελευθερίας. Αργότερα, την εποχή της Χούντας, μέσα από το Πατριωτικό Μέτωπο για την αποκατάσταση της Δημοκρατίας".
"Όμως για την πάντοτε ενιαία εθνικοφροσύνη και για σας που την εκπροσωπείτε μαζί με τα υπόλοιπα ΜΜΕ δεν έχουν καμιά σημασία οι όποιες πράξεις με αριστερό πρόσημο, ακόμα και οι πιο σημαντικές, όσο και αν αυτές βοηθούν και τιμούν την πατρίδα και το λαό μας. Ακόμα και την αναγνωρισμένη από εχθρούς και φίλους, ντόπιους και ξένους προσφορά μας στην ανάδειξη του νεοελληνικού πολιτισμού, την αγνοείτε επιδεικτικά.
Το μόνο που μετράει για σας είναι η ήττα μας στον Εμφύλιο και η ενόχλησή σας γιατί η ιδεολογία της Αριστεράς εξακολουθεί να υπάρχει, να δρα και να επιδρά ύστερα από τόσους και τόσους διωγμούς.
Εντάξει λοιπόν! Νικηθήκαμε και μπήκαμε στην γωνία! Τι άλλο θέλετε από εμάς εσείς οι νικητές και ξύνετε τις πληγές μας; Με το αίμα το δικό μας που συνέβαλε αποφασιστικά στην κατάκτηση της Ελευθερίας και της Δημοκρατίας τα πήρατε όλα! Κράτος, Κυβέρνηση, Παιδεία, Πολιτισμό, Στρατό, Αστυνομία, Τράπεζες, Τύπο, Τηλεοράσεις.
Εμείς μείναμε στην γωνία, ουσιαστικά και πάλι (όπως στον Εμφύλιο) πολίτες β’ κατηγορίας.
Και από τον Στάλιν δεν θυμάστε παρά μόνο τα εγκλήματά του… Το μόνο που δεν άκουσα γι’ αυτόν είναι ότι με το πρωινό του έτρωγε τηγανητό ανθρώπινο κρέας. Για κείνον τον Στάλιν, τον Αρχιστράτηγο του Κόκκινου Στρατού με τις νίκες στο Στάλινγκραντ, στη Μόσχα, στο Λένινγκραντ και στο Βερολίνο, δεν έχετε τίποτα να πείτε;
Αν έλειπε ο Κόκκινος Στρατός και ο Στάλιν, τι θα είχαμε σήμερα; Αραγε το σκεφτήκατε; Ποιος θα εμπόδιζε τον Χίτλερ να γεμίσει την υφήλιο με χιλιάδες Αουσβιτς; Φαντάζεστε την Ελλάδα γεμάτη με στρατόπεδα εξόντωσης; Εκεί πάνω στην Ευρώπη και ειδικά στα ρατσιστικά κράτη, ξέρω γιατί πονάνε και τα βάζουνε με τον Στάλιν και τον κομμουνισμό. Γιατί νίκησε κατά κράτος τον πολυαγαπημένο τους Φύρερ. Τον Αδόλφο Χίτλερ!
Ομως εσείς εδώ, τι λόγο έχετε; Εσείς τους κομμουνιστές τους σκοτώνατε σαν μύγες. Με τις συμμορίες τύπου Σούρλα και Βρεττάκου. Με τα στρατοδικεία και τις εκτελέσεις 16.000, νέων κυρίως κομμουνιστών. Αγοριών και κοριτσιών. Με τα Μακρονήσια όπου μαρτύρησαν 100.000 Ελληνες κομμουνιστές.
Με τα σφαγεία της Ασφάλειας, όπου βασανίστηκαν με τις πιο φρικαλέες μεθόδους χιλιάδες κομμουνιστές και κομμουνίστριες.
Τι είμαστε λοιπόν όλοι εμείς, εγκληματίες ή θύματα; Και γιατί παλεύαμε; Δεν αγωνιζόμασταν τάχα για την Ελλάδα και τον Ελληνικό Λαό; Μήπως μέσα από τις γραμμές μας ξεπήδησαν ο θρόνος, οι παρακρατικές οργανώσεις που σκότωσαν τον Λαμπράκη και η Χούντα; Για να μην αναφερθώ στους συνεργάτες των ξένων κατακτητών που πάνω τους στηρίχτηκε η Αμερικανοκρατία που ζει και βασιλεύει μεταμφιεσμένη σε Μνημόνια και Τρόικες που μας έχουν οδηγήσει στο χείλος της εθνικής καταστροφής.
Πιστεύω ότι εύκολα μπορείτε να κατανοήσετε το θυμό μου, γιατί για μένα όπως και για χιλιάδες άλλους, η στράτευση και οι αγώνες μας κάτω από την Κόκκινη Σημαία αποτελεί την ιερότερη περίοδο της ζωής μας, που είχε ένα και μόνο στόχο, να κάνει τον Λαό μας ελεύθερο, ανεξάρτητο και ευτυχισμένο".
Ήταν τρεις υπέροχες βραδιές. Κι ένα ξεχωριστό πολιτιστικό γεγονός γι’ αυτή τη χώρα.
Ένα μικρό νησί, εξορισμένο στην άκρη του χάρτη, η Κάσος, τίμησε τον
Μίκη Θεοδωράκη, προσκαλώντας την κόρη του, την Ορχήστρα του, σπουδαίους
τραγουδιστές, μουσικούς, ηθοποιούς και χορευτές.
Το μήνυμα. Συγκινημένη η Μαργαρίτα Θεοδωράκη, διάβασε το γράμμα του
πατέρα της προς τους Κασιώτες, στο οποίο ο κορυφαίος Έλληνας συνθέτης
τόνιζε:
«Με μεγάλη χαρά και συγκίνηση πληροφορήθηκα ότι η μουσική μου θα
ταξιδέψει στο νησί της Κάσου και μάλιστα σε δύο ξεχωριστές βραδιές, με
δύο ξεχωριστά προγράμματα.
Η Κάσος, η επί χρόνια παραμελημένη από τους αρμόδιους, δίνει σήμερα το παράδειγμα διοργανώνοντας αυτές τις εκδηλώσεις.
Προσωπικά είμαι ευτυχής που βρίσκομαι, έστω και μέσω του έργου μου,
κοντά σας. Θα ήθελα λοιπόν να ευχαριστήσω την κυρία δήμαρχο και το
δημοτικό συμβούλιο, όλους εκείνους που συνέβαλαν με οποιονδήποτε τρόπο
στην πραγματοποίηση των δύο αυτών συναυλιών, τους καλλιτέχνες που
συμμετέχουν, καθώς και όλους εσάς που μας τιμάτε με την παρουσία σας.
Σας ευχαριστώ όλους και εύχομαι κάθε επιτυχία.
Οι εκδηλώσεις. Την πρώτη μέρα, ο Κώστας Μακεδόνας και η Ζωή
Παπαδοπούλου ερμήνευσαν τα ερωτικά τραγούδια του Μίκη, ενώ τη δεύτερη, ο
Λαυρέντης Μαχαιρίτσας και η Υακίνθη Λάγιου παρουσίασαν τον θεατρικό και
κινηματογραφικό Θεοδωράκη. Προβλήθηκαν σε οθόνη σκηνές από τη ζωή του,
τις αγαπημένες κινηματογραφικές ταινίες, όπως και αποσπάσματα από
θεατρικές παραστάσεις, σε μια προσπάθεια να ξαναζωντανέψουν επί σκηνής,
μέσα από το συνδυασμό μουσικής, λόγου και εικόνας.
Ενδεικτικά αναφέρουμε μουσική και τραγούδια από κινηματογραφικές
ταινίες και θεατρικά έργα όπως: οι ταινίες «Φαίδρα» (1961, Jules
Dassin), «Ηλέκτρα» (1961-62, Μιχάλης Κακογιάννης), «Zorba the Greek»
(1964, Μιχάλης Κακογιάννης), Ζ (1969 Κώστας Γαβράς), «Serpico» (1973,
Sidney Lumet), «Ο άνθρωπος με το γαρύφαλλο»(1980, Νίκος Τζίμας), και τα
θεατρικά έργα «Ένας όμηρος» (1962, Brendan Behan), «Όμορφη πόλη» (1962,
Μιχάλης Κακογιάννης), «Το τραγούδι του νεκρού αδερφού» (1962, Πέλος
Κατσέλης).
Την τελευταία μέρα, στην αυλή του Αγίου Κωνσταντίνου στην Αμμούα, ο
σκηνοθέτης Ηλίας Μαλανδρής παρουσίασε το μουσικοθεατρικό δρώμενο «Αξιον
εστί», βασισμένο στην ποίηση του Ελύτη, προβάλλοντας ένα οπτικό θέαμα
βασισμένο στα χαρακτικά του Τάσσου, με τη συνδρομή ηθοποιών και χορευτών
και με τη φιλική συμμετοχή του πολύ γνωστού ψάλτη Γιώργου Ναούμ.
Η Ορχήστρα. Η Ανεξάρτητη Λαϊκή Ορχήστρα «Μίκης Θεοδωράκης» ιδρύθηκε
πριν από 21 χρόνια από μουσικούς – συνεργάτες του Μίκη Θεοδωράκη,
γνώστες του έργου του. Σήμερα απαρτίζεται από 10 καταξιωμένους μουσικούς
και συνεργάζεται με τραγουδιστές αναγνωρισμένης καλλιτεχνικής αξίας.
Την ορχήστρα αποτελούσαν οι μουσικοί: Γιάννης Μπελώνης, πιάνο, Θανάσης
Βασιλάς, μπουζούκι, Γιάννης Ματσούκας, μπουζούκι, Ξενοφών Συμβουλίδης,
πνευστά, Βαγγέλης Κονταράτος, κιθάρα, Αρτέμης Σαμαράς, βιολί, βιόλα,
Λευτέρης Γρίβας, ακορντεόν, Θεόδωρος Κουέλης, μπάσο, Νίκος Σκομόπουλος,
ντραμς, Στέφανος Θεοδωράκης - Παπαγγελίδης, κρουστά.
Μηνάς Βιντιάδης
Πηγή: topontiki.gr - 12 Aug 2017 - (Από την έντυπη έκδοση τεύχος Νο 1981 στις 10-8-2017 )
Πλήθος κόσμου πλημμύρισε χτες βράδυ το Καλλιμάρμαρο, όπου
πραγματοποιήθηκε μια από τις σημαντικότερες συναυλίες των τελευταίων
ετών: Η ιστορική παράσταση -αφιέρωμα στον Μίκη Θεοδωράκη, με τίτλο «Όλη η
Ελλάδα για τον Μίκη - 1.000 Φωνές», η οποία έφερε κοντά για πρώτη φορά
1.000 χορωδούς από 30 πόλεις της Ελλάδας.
Εκείνο όμως, όπως
υπογραμμίζει το Αθηναϊκό Πρακτορείο, που έδωσε ακόμα μεγαλύτερο παλμό
και συγκίνηση στη βραδιά ήταν η παρουσία του ίδιου του Μίκη Θεοδωράκη,
όπως ήταν και η επιθυμία του, ο οποίος διεύθυνε και δυο τραγούδια: Το
«Βρέχει στη Φτωχογειτονιά» και «Στο περιγιάλι το κρυφό», το δεύτερο
μάλιστα πάνω στη σκηνή, προκαλώντας ρίγη συγκίνησης στο κοινό που τον
καταχειροκρότησε.
Ο
συνθέτης, που κατέφθασε μέσα στο στάδιο με αυτοκίνητο, παρακολούθησε τη
συναυλία σε αναπηρική καρέκλα λόγω των προβλημάτων υγείας που
αντιμετωπίζει, τα οποία όμως δεν τον πτόησαν. Μάλιστα σηκώθηκε δυο φορές
για να χαιρετίσει τους αμέτρητους θεατές που τον αποθέωσαν, στους
οποίους κάποια στιγμή, όπως έγινε γνωστό από τα μεγάφωνα, θέλησε να πει
μόνο δυο λέξεις («Σας αγαπώ»), δημιουργώντας τη μεγαλύτερη συγκινησιακή
κορύφωση της βραδιάς.
Αριστουργήματα, όπως «Νύχτα μαγικιά»,
«Μαρίνα», «Του Μικρού Βοριά», «Αστέρι μου, φεγγάρι μου», «Όμορφη πόλη»,
«Χάθηκα», «Μέρα μαγιού μου μίσεψες», «Δρόμοι παλιοί», «Ανοίγω το στόμα
μου», «Της Δικαιοσύνης Ήλιε Νοητέ», «Μυρτιά», «Μαργαρίτα Μαγιοπούλα»,
«'Ανοιξε λίγο το παράθυρο», «Την πόρτα ανοίγω το βράδυ», «'Ασμα
ασμάτων», «Βραδιάζει», «Φεγγάρι μάγια μου ΄κανες», «Ποιος τη ζωή μου»,
«Λίγο ακόμα», «Στρώσε το στρώμα σου», «Δόξα τω Θεώ», «Βάρκα στο γυαλό»,
«Χρυσοπράσινο φύλλο», αποδόθηκαν μοναδικά από τη Συμφωνική Μαντολινάτα,
την τεράστια χορωδία που σχηματίστηκε πίσω από τη σκηνή, αλλά και από
τους σπουδαίους ερμηνευτές της παράστασης, τους λυρικούς καλλιτέχνες
Τζίνα Φωτεινοπούλου, Ελένη Βουδουράκη, Αντώνη Κορωναίο, Μπάμπη
Βελισσάριο, Παντελή Κοντό και τον λαϊκό τραγουδιστή Γεράσιμο Ανδρεάτο.
'Ανθρωποι
όλων των ηλικιών, μεταξύ των οποίων πάρα πολλοί νέοι, έδωσαν το παρόν
για να τιμήσουν τον σπουδαίο συνθέτη και να τραγουδήσουν, άλλοτε πιο
σιγά κι άλλοτε πιο δυνατά, άσματα που έχουν αφήσει ανεξίτηλα το ίχνος
τους στην ιστορία του τόπου. Αίσθηση δημιούργησαν κάποια συνθήματα ?
αγάπης, όπως «Σε αγαπάμε, Μίκη» και «Σε ευχαριστούμε», που ακούστηκαν σε
κενά μεταξύ τραγουδιών, ενώ τα χειροκροτήματα δεν έπαψαν να κατακλύζουν
κάθε τέλος τραγουδιού.
Η ενορχήστρωση και η μουσική διεύθυνση
πραγματοποιήθηκε από τον μαέστρο Παναγή Μπαρμπάτη, ενώ στην παράσταση
συμμετείχαν επίσης οι ηθοποιοί Γιάννης Στάνκογλου και Ιωάννα Παππά, που
διάβασαν κείμενα του βραβευμένου συγγραφέα και ποιητή Γιώργου Μπλάνα.
«Οι γενναίοι και οι τραγουδιστές ανήκουν στην απεραντοσύνη. Η λύρα και
το τόξο ανήκουν στην αιωνιότητα. Μαζί θα πορευτούμε στους αιώνες των
Ελλήνων. Μαζί θα τραγουδάμε. Και ο θάνατος δεν θα έχει πια εξουσία»,
είπαν μεταξύ άλλων οι δυο ηθοποιοί που διάβασαν τα κείμενα, στα οποία ο
Μίκης Θεοδωράκης, ως μουσική συνείδηση στο ξύπνημά της, συνομιλεί με την
Ελλάδα.
Στη συναυλία παραβρέθηκαν επίσης ο πρόεδρος της
Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος, υπό την αιγίδα του οποίου είχε τεθεί η
συναυλία, ο πρόεδρος της Βουλής Νίκος Βούτσης - η Βουλή των Ελλήνων
ήταν χορηγός του προγράμματος της εκδήλωσης - ο Μανώλης Γλέζος που
επίσης καταχειροκροτήθηκε όταν κατέφθασε στο στάδιο, καθώς και πολλές
σημαντικές προσωπικότητες από την πολιτική και τον πολιτισμό.
Στη
συναυλία ακούστηκαν αποσπάσματα από τους κυριότερους ποιητικούς κύκλους
που έχει μελοποιήσει ο μεγάλος συνθέτης, όπως «Μικρές Κυκλάδες», «'Αξιον
Εστί», «Επιφάνια», «Όμορφη Πόλη», «Αρχιπέλαγος», «Πολιτεία»,
«Λιποτάκτες», «Χαιρετισμοί» και «Γειτονιά των Αγγέλων», όλα σε χορωδιακή
διασκευή του Παναγή Μπαρμπάτη.
Το αφιέρωμα στον χορωδιακό Μίκη Θεοδωράκη έκανε πρεμιέρα στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών τον Φεβρουάριο, με δύο αξέχαστες παραστάσεις, τα εισιτήρια των οποίων εξαντλήθηκαν σε λίγες ώρες. Υπεύθυνος για τους φωτισμούς στη συναυλία «Όλη η Ελλάδα για τον Μίκη - 1.000 Φωνές» ήταν ο Λευτέρης Παυλόπουλος, ενώ τη σκηνοθετική επιμέλεια υπέγραψε η Σοφία Σπυράτου.
«Ο Χάρος είναι φιλαράκος μου». Αυτή είναι η φράση με την οποία
κλείνει το τελευταίο του βιβλίο ο Μίκης Θεοδωράκης. Το «Μονόλογοι στις
λυκαυγές» αποτελεί συνέχεια του προηγούμενου βιβλίου του συνθέτη,
«Διάλογοι στο λυκόφως, 90 συνεντεύξεις».
Ο κορυφαίος Έλληνας
μουσικοσυνθέτης έκανε μεταξύ άλλων ειδική αναφορά στον Γερμανό Υπουργό
Οικονομικών, δηλώνοντας ότι, «ο Σόιμπλε όταν κουνάει το χέρι, το κουνάει
γιατί πιστεύει ότι είμαστε ραγιάδες. Έχουμε υπογράψει, έχουμε υπογράψει
ότι είμαστε δούλοι. Πώς θέλουμε να μας σεβαστούνε η κυρία Μέρκελ, ο
κύριος Σόιμπλε, κλπ, κλπ. Έχουμε ξεφτιλιστεί».
Διάβασα την επιστολή του Μίκη Θεοδωράκη προς τον Αλέξη Τσίπρα. Ο Μίκης
Θεοδωράκης κάνει προσωπική επίθεση στον Αλέξη Τσίπρα, τον χαρακτηρίζει
«παιδί για τα θελήματα της Μέρκελ» -ενώ το παίζει επαναστάτης στο λόγο
του στην τελετή για τον Φιντέλ Κάστρο στην Κούβα- και τον κατηγορεί πως
κυβερνά, χωρίς να δίνει λογαριασμό σε κανέναν.
Κατά καιρούς, ο Μίκης Θεοδωράκης έχει πει διάφορα -και τα ακριβώς
αντίθετα-, ενώ έχει κάνει τσάρκα από διάφορους πολιτικούς χώρους.
Δεν έχει περάσει και πολύς καιρός από την ημέρα που ο Μίκης Θεοδωράκης στήριζε την προσπάθεια του Αλέξη Τσίπρα.
Κατά την ταπεινή μου γνώμη, ο Μίκης Θεοδωράκης είναι ένας ζωντανός
θρύλος -δεν είμαι εγώ αυτός που θα το αμφισβητήσει αυτό- και ζει στον
κόσμο του Μίκη Θεοδωράκη, όπου υπάρχει μόνο ο Μίκης Θεοδωράκης.
Διαβάζοντας την επιστολή του Μίκη Θεοδωράκη, αντιλαμβάνομαι ποιο είναι το πρόβλημα των περισσότερων Ελλήνων σήμερα.
Οι Έλληνες δεν μπορούν να αντιληφθούν -ή να παραδεχτούν- πως η Ελλάδα
είναι και επίσημα προτεκτοράτο, και πως δεν έχει καμία απολύτως σημασία
ποιος είναι ο πρωθυπουργός και ποια είναι η κυβέρνηση.
Τα πράγματα θα ήταν πολύ απλά, αν το πρόβλημα της Ελλάδας ήταν ο Αλέξης Τσίπρας και ο ΣΥΡΙΖΑ.
Θα τους αλλάζαμε και όλα θα γίνονταν όμορφα.
Ξεχνάμε, όμως, πως ο ΣΥΡΙΖΑ έγινε κυβέρνηση το 2015 -μετά από πέντε
χρόνια χρεοκοπίας της χώρας- επειδή Νέα Δημοκρατία και ΠΑΣΟΚ είχαν
ρημάξει τη χώρα, δεν έπειθαν πια τους πολίτες και επειδή οι Έλληνες
αποφάσισαν να συνεχίσουν με την καταστροφική λογική της ανάθεσης,
δίνοντας την διακυβέρνηση στον ΣΥΡΙΖΑ.
Δηλαδή, η απελπισία έφερε τον ΣΥΡΙΖΑ στην κυβέρνηση, όχι η ελπίδα.
Ο Μίκης Θεοδωράκης αναφέρει στην επιστολή του πως ο Τσίπρας κυβερνά.
Ο Τσίπρας δεν κυβερνά.
Η Ελλάδα είναι προτεκτοράτο και κυβερνάται από τους εταίρους, με Σύνταγμα το Μνημόνιο.
Ο Αλέξης Τσίπρας θα έπρεπε να είχε παραιτηθεί τον Ιούλιο του 2015 μετά το δημοψήφισμα.
Θα έπρεπε να έχει βγει δημόσια, να ενημερώσει τους Έλληνες και τους
πολίτες όλου του πλανήτη πως η δημοκρατία στην Ελλάδα έχει καταλυθεί,
πως δεν έχει καμία σημασία τι ψηφίζουν οι Έλληνες, και να παραιτηθεί.
Δεν το έκανε. Προτίμησε να μείνει πρωθυπουργός-μαριονέτα και να περιμένει να αλλάξει η πολιτική συγκυρία στην Ευρώπη.
Η Ευρώπη πάει όλο και πιο δεξιά, οπότε η υποτιθέμενη αριστερή κυβέρνηση στην Ελλάδα μοιάζει με ανέκδοτο.
Ανέκδοτο είναι και θα είναι όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις, αν οι Έλληνες δεν αποφασίσουν να ελευθερώσουν τη χώρα τους.
Και βέβαια, η Ελλάδα δεν θα ελευθερωθεί με εκλογές, ούτε με επιστολές του Μίκη Θεοδωράκη.
(Περιμένω τώρα επίσκεψη Τσίπρα στον Μίκη Θεοδωράκη με λουλούδια και
σοκολατάκια. Γιατί ο Αλέξης ξέρει πως ο Μίκης θα ήθελε να ήταν 40 χρονών
και να είχε πάει αυτός στην Κούβα να ρίξει έναν επαναστατικό λόγο.)
Κάπως περίεργη μοιάζει η ανοιχτή επιστολή που έστειλε στον Αλέξη Τσίπρα ο μεγάλος Μίκης Θεοδωράκης. Τόσο το ύφος, όσο και η φρασεολογία που χρησιμοποιεί στο κείμενο δημιουργούν, ευλόγως, ερωτήματα.
Μπορεί ο Μίκης να έγραψε αυτό το πράγμα; Και να το έγραψε έτσι; Ανεξαρτήτως αν έχει δίκιο ή άδικο σε κάποια από τα... λεγόμενά του. Που έχει δίκιο δηλαδή στα περισσότερα, δεν το συζητώ.
Αλλά, τώρα, ένας Μίκης που συγχαίρει κι ευχαριστεί προσωπικά δύο δημοσιογράφους των ΝΕΩΝ, τον Ηλία Κανέλλη (ο οποίος αν δεν κάνω λάθος, έχει λοιδορήσει κατά καιρούς τον μεγάλο συνθέτη στην εκπομπή του στον Αθήνα 9.84) και τον Γιώργο Παπαχρήστο, όσο να ΄ναι δημιουργεί απορίες αν όντως είναι ο Μίκης που τα λέει όλα αυτά. Άλλη εφημερίδα εκείνη τη μέρα δεν διάβασε ο μεγάλος συνθέτης μας;
Χώρια που υιοθετεί χωρίς την παραμικρή αμφισβήτηση το ρεπορτάζ του Γιώργου Παπαχρήστου, «ο διαπρεπής δημοσιογράφος» γράφει, «αποστομώνει με ατράνταχτα στοιχεία το Γραφείο του πρωθυπουργού».
Την ίδια ώρα παραπέμπει σε κάποιο σημείο της επιστολής του στο Newsbeast.gr (σκέφτεστε τον Μίκη να διαβάζει Newsbeast;) ενώ παίρνει ως θέσφατο και μία δημοσκόπηση που παρουσίασε ο ΣΚΑΪ και δείχνει τον ΣΥΡΙΖΑ στο 16%. Από που προκύπτει άραγε αυτό το τελευταίο; Πάλι καλά που δεν χρησιμοποίησε καμία δημοσκόπηση από το Μακελειό να έχουμε καμία Χρυσή Αυγή στο 20%.
Το ερώτημα είναι εύλογο: αν δεν έγραψε ο Μίκης τη συγκεκριμένη επιστολή ποιος την έγραψε;
Αν, πάντως την έγραψε ο Μίκης την επιστολή όντως, υπάρχει θέμα για τον Αλέξη Τσίπρα. Αλλά και για τον ίδιο τον Μίκη αν με καταλαβαίνετε...
Σε κείμενο που δημοσιεύει στην προσωπική του ιστοσελίδα, ο Μίκης Θεοδωράκης κάνει
λόγο για «Προδομένη Δημοκρατία» ενώ παράλληλα απευθύνει ανοιχτή
επιστολή προς τον Πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα στην οποία του ασκεί έντονη
κριτική για το ταξίδι του στην Κούβα, προκειμένου να παραστεί στις
εκδηλώσεις για τον θάνατο του Φιντέλ Κάστρο.
Ολόκληρο το κείμενο του Μίκη Θεοδωράκη:
"Το πολίτευμά μας είναι Προεδρευομένη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία.
Οι Πυλώνες-Θεσμοί, είναι οι εξής:
Βουλή (νομοθετική εξουσία)
Κυβέρνηση (εκτελεστική εξουσία)
Δικαστική εξουσία
Πρόεδρος Δημοκρατίας- Ρυθμιστής του Πολιτεύματος.
Το Σύνταγμα είναι η βάση. Από αυτό πηγάζουν τα Δικαιώματα και οι Υποχρεώσεις των Πολιτών.
Ο Πρόεδρος πρέπει να είναι η ασφαλιστική δικλείδα. Να ελέγχει εάν ισχύει η Συνταγματική Αρχή ότι η πλειοψηφία κυβερνά και η μειοψηφία ελέγχει.
Και
έχει την υποχρέωση-δικαίωμα, σε περίπτωση που εκείνος θεωρεί ότι
παραβιάζεται αυτός ο κανόνας, να διαλύει τη Βουλή και να προκηρύσσει
εκλογές.
Όμως, με την αναθεώρηση του Συντάγματος το 1986, ο
Ανδρέας Παπανδρέου αφαιρεί αυτό το κύριο και μοναδικό δικαίωμα από τον
Πρόεδρο και το δίνει στον εαυτό του (στον Πρωθυπουργό).
Έτσι ο
ελεγχόμενος ανακηρύσσεται σε ελέγχοντα. Το γεγονός αυτό παραμορφώνει το
Σύνταγμα και από Προεδρευομένη Δημοκρατία την μεταβάλλει σε Παντοδυναμία
της Εκτελεστικής Εξουσίας, δηλαδή του Πρωθυπουργού που αναδεικνύεται σε
Απόλυτο Άρχοντα, εφ’ όσον ο μόνος που μπορεί να τον ελέγξει είναι ο
εαυτός του. Δηλαδή ουσιαστικά έχει δικτατορικά δικαιώματα, γιατί η
ουσιαστική Δημοκρατία έχει καταντήσει ένα άδειο πουκάμισο.
Το
επιχείρημα, ότι η πλειοψηφία στη Βουλή είναι η βάση της ουσιαστικής
δημοκρατικής νομιμότητας είναι σκέτη κοροϊδία! Μιας και αυτή η
πλειοψηφία ταυτίζεται με τον πρωθυπουργό! Δηλαδή, είναι όργανο στα χέρια
αυτού που μετά την συνταγματική αναθεώρηση του ’86, είναι όπως είπα ο
απόλυτος Μονάρχης.
Από εκεί και πέρα, ο Τσίπρας με τις 153 έδρες
και το 16% είναι ανεξέλεγκτος να κάνει ότι θέλει, έχοντας στο τσεπάκι
την πλειοψηφία των εδρών, αδιαφορώντας αν έχει την Λαϊκή πλειοψηφία.
Σχετικά, γράφει στα σημερινά ΝΕΑ, ο αρθρογράφος Ηλίας Κανέλλης (ΑΡΘΡΟ: Το τζάμπα πέθανε, στη στήλη Ενστάσεις)
Στην
ίδια εφημερίδα, ο διαπρεπής δημοσιογράφος Γιώργος
Παπαχρήστου αποστομώνει με ατράνταχτα στοιχεία το Γραφείο του
πρωθυπουργού, που αναφέρει πως τάχα το ταξίδι στην Κούβα κόστισε μόνο
22,900 ευρώ!
Σαν απλός πολίτης, τους συγχαίρω και τους ευχαριστώ και τους δύο γι’ αυτό.
Σε
αυτήν την ανοικτή πρόκληση, η Βουλή σιωπά, διότι μέσω της συνταγματικής
αναθεώρησης του ’86, είναι συνένοχη γι’ αυτή την παραμόρφωση της Αρχής
της ουσιαστικής Λαϊκής Κυριαρχίας (σ.σ.: βλ. καταγγελίες Μίκη Θεοδωράκη,
στο άρθρο Είμαστε θύματα μιας τραγικής φαρσοκωμωδίας/21.05.2016).
Άλλωστε, όλοι είναι ίδιοι:
Εξουσιαστές, Σκληροί, Άπονοι. Ενώ ο λαός σέρνεται πάνω στη λάσπη της
λιτότητας, αυτοί αγοράζουν πανάκριβα αεροπλάνα (βλέπε Σαμαράς 2013). Τι
να κάνουν; Να τα πουλήσουν και να ταξιδέψουν όπως οι βλάκες ψηφοφόροι
τους. Για 300.000 δολλάρια, μια οικογένεια με 1.000 το μήνα θα έπρεπε να
δουλεύει 300 μήνες, με 300 το μήνα, 1000 μήνες… Πόσες ανθρώπινες
κατοικίες για τους πρόσφυγες; Πόσα κρεβάτια νοσοκομείων;
Περικυκλωμένοι
από εχθρούς. Σε κρίσιμη στιγμή. Απειλές. Κινδύνους. Γιατί το ταξίδι;
Για να μιλήσει ένας προσκυνημένος, συμβιβασμένος από το βήμα ενός
όρθιου, ασυμβίβαστου!
Ένας αληθινός Εθνικός Μάγκας. Γιατί, είναι
μαγκιά να μπορείς να κοροϊδεύεις 10 εκατομμύρια υπηκόους για να κάνεις
το κέφι σου. Πας και βρίζεις την Μέρκελ και μόλις ξαναγυρίσεις πίσω, της
τηλεφωνείς και επαιτείς βοήθεια από τη Μέρκελ! Να ποια είναι η Μεγάλη, η
Παγκόσμια Μαγκιά. Γιατί μπορείς και λες βλάκες τους έξυπνους Έλληνες
κατάμουτρα, χωρίς ενδοιασμούς και ντροπές!
Τελειώνοντας, οφείλω
να μιλήσω στον Αλέξη Τσίπρα στη γλώσσα που αποπνέουν οι πράξεις του.
Δηλαδή στη γλώσσα του «μάγκα», για να με καταλάβουν όσοι φίλοι του
απομείνανε, αλλά και όσοι κάνουν πως δεν καταλαβαίνουν ότι ορισμένοι
-δεν φτάνει ότι μας σπρώχνουν προς την καταστροφή- αλλά μας κοροϊδεύουν
κι από πάνω!
Λοιπόν… Ανοιχτή Επιστολή προς τον κ. Τσίπρα
Σύντροφε Αλέξη, σε παραδέχομαι, γιατί είσαι μάγκας.
Ο πιο μεγάλος μάγκας στην Ελλάδα από το 450 π.Χ. έως σήμερα. Γιατί
κάνεις ό,τι θέλεις χωρίς να λογαριάσεις κανένα. Παίρνεις το προσωπικό
σου αεροπλάνο, το γεμίζεις με φίλους και φίλες και πας στην Κούβα και
αφήνεις τον λογαριασμό, 300.000 δολάρια να τον πληρώσουν τα κορόιδα με
τα 300 ευρώ το μήνα στην καλλίτερη περίπτωση. Κάνεις το κέφι σου. Μιλάς
στην πλατεία της Επανάστασης όπου μιλούσε και ο Φιντέλ σαν ένας γνήσιος
και σκληρός επαναστάτης. Υψώνεις το πελώριο ανάστημά σου ενάντια στον
Καπιταλισμό-Ιμπεριαλισμό. Τρως τον αγλέορα (600 ευρώ για ένα γεύμα
πληρωμένο από το Υπουργείο των Εξωτερικών, δηλαδή τα τσιράκια σου). Το
διασκεδάζεις, το γλεντάς, την ώρα που τα κορόιδα οι Έλληνες κάθονται
στις ουρές για σύνταξη, ΔΕΗ, τράπεζες, νοσοκομεία και προ παντός
λιτότητα στη λιτότητα. Το παίζεις επαναστάτης κι όταν γυρίσεις,
ξαναγίνεσαι αυτό που ήσουν, το παιδί που κάνει τα θελήματα της Μέρκελ,
του Ομπάμα και του Γιούνκερ που κατακεραύνωσες στην Αβάνα και πάλι σε
βάρος του έξυπνου ελληνικού λαού, γιατί αυτός αποφάσισε να τον κυβερνούν
άτομα χωρίς οπαδούς και φιλότιμο, που το παίζουν κυβέρνηση.
Το 1981 ο Μίκης Θεοδωράκης έδωσε μια ιστορική συναυλία μπροστά στον καθεδρικό ναό της Αβάνας, στην Κούβα.
Ο Φιντέλ Κάστρο εμφανίστηκε απογραμμάτιστα στην τελευταία συναυλία,
όπου συνεχάρη και ασπάστηκε τον Μίκη Θεοδωράκη με τον οποίο τους συνέδεε
μια σχέση φιλίας.
«Πιστεύω ότι η μουσική είναι ακόμα πιο δύσκολη από την πολιτική. Η
απόδειξη είναι ότι υπάρχουν περισσότεροι πολιτικοί στον κόσμο και
λιγότεροι μουσικοί. Υπάρχουν, όμως, ακόμα λιγότεροι επαναστάτες
καλλιτέχνες, αν και οι καλλιτέχνες γενικά εύχονται την επανάσταση.
Υπάρχουν πολλοί πολιτικοί που δεν είναι επαναστάτες. Έτσι, το ποσοστό
των επαναστατών καλλιτεχνών είναι πολύ μεγαλύτερο από αυτό των
πολιτικών», δήλωσε μπροστά στις κάμερες.
Νέα παρέμβαση με αφορμή τις πολιτικές εξελίξεις έκανε ο μεγάλος Έλληνας μουσικοσυνθέτης Μίκης Θεοδωράκης.
«Όλα
δείχνουν ότι με το φάσμα του Τσαουσέσκου να υπερίπταται της χώρας μας
και τα φαντάσματα των "επιφανών" μνηστήρων της ηγεμονίας της Ευρώπης
(δηλ. Ναπολέων, Μέτερνιχ, Χίτλερ) μπαίνουμε σε μια νέα αποφασιστική φάση
τόσο της ελληνικής όσο και της ευρωπαϊκής ιστορίας που έχει τη μορφή
φαρσοκωμωδίας» αναφέρει και παραθέτει δύο ποιήματα-τραγούδια, που
εμπνεύστηκε τη νύχτα της δικτατορίας και όπως λέει «δυστυχώς από εντελώς
άλλη σκοπιά παραμένουν σήμερα επίκαιρα».
Αναλυτικά η παρέμβαση του κ. Μίκη Θεοδωράκη έχει ως εξής:
«Όλα δείχνουν ότι με το φάσμα του Τσαουσέσκου να
υπερίπταται της χώρας μας και τα φαντάσματα των «επιφανών» μνηστήρων της
ηγεμονίας της Ευρώπης (δηλ. Ναπολέων, Μέτερνιχ, Χίτλερ) μπαίνουμε σε
μια νέα αποφασιστική φάση τόσο της ελληνικής όσο και της ευρωπαϊκής
ιστορίας που έχει τη μορφή φαρσοκωμωδίας.
Για τον λόγο αυτόν, θέλοντας να προσφέρω στους συμπατριώτες μου μια νότα
αισιοδοξίας που παράλληλα να περιέχει και τη διάσταση της αυτογνωσίας
και αυτοκριτικής που οφείλουμε να έχουμε πάντα ως λαός, θα ήθελα να
θυμίσω τα παρακάτω δύο ποιήματα - τραγούδια μου που μου ενέπνευσε η
νύχτα της δικτατορίας του 1967 και που δυστυχώς από εντελώς άλλη σκοπιά
παραμένουν σήμερα επίκαιρα:
Καιρός να δεις
Σου είπαν ψέματα πολλά
ψέματα σήμερα σου λένε ξανά
κι αύριο ψέματα ξανά θα σου πουν.
Ψέματα σου λένε οι εχθροί σου
μα κι οι φίλοι σου με ψεύτικες αλήθειες σε κοιμίζουν.
Ψεύτικη δόξα σου τάζουν οι ψεύτες
μα κι οι φίλοι σου σού κρύβουν την αλήθεια.
Πού πας με ψεύτικα όνειρα;
Πού πας με ψεύτικα όνειρα;
Καιρός να σταματήσεις
καιρός να τραγουδήσεις
καιρός να κλάψεις και να πονέσεις
καιρός να δεις.
Είσαι Έλληνας
Αυτό που ήσουν κάποτε, θα γίνεις ξανά.
Πρέπει να γίνεις, πρέπει να κλάψεις.
Ο εξευτελισμός σου να γίνει τέλειος.
Η εκπόρθηση να φτάσει ως τις ρίζες των βουνών.
Είσαι Έλληνας. Είσαι Έλληνας.
Πίνεις την προδοσία με το γάλα.
Πίνεις την προδοσία με το κρασί.
Ο εξευτελισμός σου να γίνει τέλειος.
Πρέπει να δεις, πρέπει να γίνεις.
Αυτό που ήσουν κάποτε, θα γίνεις ξανά».