Βίαιη απόσπαση νεολιθικού κτίσματος στο Γυαλί της Νισύρου για την επέκταση λατομείου (Photos)

Συζητείται την Τετάρτη στο ΚΑΣ η μελέτη απόσπασης ενός εμβληματικού μνημείου του Αιγαίου, του Νεολιθικού κτηρίου στο Γυαλί της Νισύρου, που κινδυνεύει από την επέκταση λατομείου. 

Στην τελική ευθεία πριν από τις εκλογές, η κυβέρνηση και προφανώς και η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη βιάζεται να κλείσει εκκρεμότητες, να «τακτοποιήσει» ό,τι προλαβαίνει, να μην αφήσει ανοιχτούς λογαριασμούς και να δεσμεύσει όσο μπορεί την επόμενη κυβέρνηση. Μετά τον άρον άρον, βράδυ Μεγάλης Πέμπτης, διορισμό των δικών της ανθρώπων στα πέντε μεγάλα μουσεία της χώρας, τώρα εισάγεται στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο μια πολύ σοβαρή αρχαιολογική υπόθεση. Αύριο, Τετάρτη, μετά από αναβολή τριών εβδομάδων, θα εξεταστεί η μελέτη για την απόσπαση ενός εμβληματικού μνημείου, ενός νεολιθικού κτηρίου που ανήκει σε νεολιθικό οικισμό, ο οποίος άκμασε την 4η χιλιετία π.Χ., στο Γυαλί της Νισύρου-που είναι κηρυγμένος αρχαιολογικό χώρος- με πρόφαση την αξιοποίηση και την προστασία του, που όμως δεν τεκμαίρεται από τις αναφορές της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας. Στο ΚΑΣ εισήχθη με τον τίτλο: «Έγκριση ή μη τροποποίησης της αρ. πρωτ. ΥΠΠΠΟΑ/19844/5-5-2021 Απόφασης με θέμα: «Έγκριση α) του αιτήματος του Δήμου Νισύρου με θέμα «Αξιοποίηση του νεολιθικού ευρήματος στη νησίδα Γυαλί του Δήμου Νισύρου» και β) της επέκτασης της άδειας εκμετάλλευσης του ορυχείου βιομηχανικού ορυκτού κίσσηρης, φερομένης ιδιοκτησίας Δήμου Νισύρου, στη νήσο Γυαλί». 

Στην πραγματικότητα η υπόθεση αυτή ξεκίνησε πριν από τρία χρόνια, από το 2020, αλλά οι αντιδράσεις του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, έως τώρα είχαν καταφέρει να καθυστερήσει η διαδικασία.  Η αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου, μάλιστα, είχε κάνει αρνητική εισήγηση για την απόσπαση.

Ο Δήμος Νισύρου παρ’ όλα αυτά, έχει ζητήσει την απόσπαση του νεολιθικού κτιρίου διατυπώνοντας αίτημα για την «αξιοποίηση του νεολιθικού ευρήματος» και την προστασία του-που όμως, δεν προκύπτει από τις εκθέσεις της αρχαιολογικής υπηρεσίας. Σύμφωνα με πληροφορίες του «Documento», οι αρχαιολόγοι φοβούνται ότι πίσω από αυτή την πρόφαση κρύβεται η ενδεχόμενη επέκταση του λατομείου- σε όλο τον λόφο, κάτω και γύρω από το μνημείο-  που εκμεταλλεύεται την κίσσηρη (ηφαιστειογενές πέτρωμα, γνωστό ως ελαφρόπετρα) και ανήκει  στην Εταιρεία  ΑΒΑ του ομίλου Ηρακλής, θυγατρική της Γαλλικής Εταιρείας Lafarge. Η αιτούμενη «αξιοποίηση» κρίνεται δήθεν ως αναγκαία για την προστασία του λόγω διάβρωσης των πρανών, χωρίς ωστόσο αυτό να ισχύει, όπως αποδείχθηκε από αλλεπάλληλες αυτοψίες της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας.  Ενώ δεν έχει αποκαλυφθεί σε ποια χωρική έκταση θα επεκταθεί το λατομείο, και δεν υπάρχει περιβαλλοντική μελέτη. Να σημειώσουμε ότι ένας από τους βασικούς όρους της αδειοδότησης για την εκμετάλλευση του νησιού ως ορυχείο ήταν η διατήρηση του κτηρίου της 4ης χιλιετίας π.Χ. στην κορυφή του λόφου, στα βόρεια-βορειοδυτικά  του μετώπου της εξόρυξης. 

Το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο καλείται να εγκρίνει τη μελέτη απόσπασης του μοναδικού και εμβληματικού αυτού μνημείου, ένα από τα ελάχιστα κτήρια της νεολιθικής περιόδου που έχουν έλθει στο φως έως σήμερα στο Αιγαίο. Η πολυδάπανη μελέτη, τη σύνταξη της οποίας ανέλαβε η Εταιρεία ΛΑΒΑ, συνίσταται στη μεταφορά τμημάτων των τοίχων του μνημείου, εγκιβωτισμένων ξεχωριστά, σαν μακρόστενες φέτες τούρτας, χωρίς το ανάγλυφο ανάμεσα στους τοίχους του, τους χώρους του με την αρχαία τους διαμόρφωση, τις κοιλάνσεις, τα διαμορφωμένα τμήματα μαλακού βράχου, άψυχο, χωρίς τα σωθικά του σε άλλη θέση του νησιού, όπου προφανώς δεν υπάρχει ενδιαφέρον για περαιτέρω  εξόρυξη.  Για την πολυδάπανη αυτή μεταφορά, με ειδικούς γερανούς απαιτούνται ευρείας κλίμακας χωματουργικές εργασίες, σε μεγάλη έκταση του νησιού και σε περιοχές που δεν έχουν ερευνηθεί αρχαιολογικά.

Σε περίπτωση που προχωρήσει η απόσπαση και μεταφορά, προκύπτουν μερικά σημαντικά ερωτήματα: Τι θα γίνει με τον υπόλοιπο οικισμό του λόφου που δεν έχει ανασκαφεί και τεκμηριωθεί αρχαιολογικά;. Θα καταστραφεί με συνοπτικές διαδικασίες κατά τις εργασίες εξόρυξης που ακόμη και η αυτονόητη επίβλεψη εκπροσώπων της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας δεν θα μπορεί να ελέγξει; Και τί θα έχει απομείνει από τον σπουδαίο αυτόν νεολιθικό οικισμό στο σταυροδρόμι των δρόμων του οψιανού από και προς τα Μικρασιατικά παράλια και την ενδοχώρα τους που χαράχτηκε ήδη από την 9η και συνεχιζόταν προς ανάκτορα και τις επαύλεις της Μινωικής Κρήτης έως τη 2η χιλιετία π.Χ.; Ένα κατακρεουργημένο και στεφανωμένο με ξένα υλικά παζλ  παραμορφωμένων με νέο συνδετικό υλικό τοίχων, χωρίς το αρχαίο ανάγλυφοτων χώρων του και οπωσδήποτε ένα πλέον μη αυθεντικό νεολιθικό μνημείο, ανάμεσα στα εργοτάξια του ορυχείου, για τη δήθεν σωτηρία του; 

Εάν το ΚΑΣ γνωμοδοτήσει θετικά για την απόσπαση του νεολιθικού κτηρίου, αυτή η απόφαση θα κλείσει έναν βίαιο κύκλο απόσπασης αρχαιοτήτων που ξεκίνησε η κυβέρνηση της ΝΔ. Ο κύκλος άνοιξε με την απόσπαση του ιστορικού σταυροδρομίου στην καρδιά της Θεσσαλονίκης, της δεύτερης μεγάλης πόλης του Βυζαντίου, και θα κλείσει με μία άλλη βίαιη απόσπαση ενός εμβληματικού μνημείου της 4ης χιλιετίας π.Χ. αυτήν τη φορά, σε ένα άλλο σταυροδρόμι, αυτό των θαλάσσιων δρόμων του οψιανού στο νοτιοανατολικό Αιγαίου. Και η κυβέρνηση θα έχει γράψει Ιστορία στην βίαιη απόσπαση παγκόσμιων μνημείων πολιτιστικής κληρονομιάς.  

Χρυσούλα Παπαϊωάννου

=> www.documentonews.gr 

Διαβάστε Περισσότερα »

Νίσυρος: Διαμαρτυρία αρχαιολόγων για νεολιθικό κτηριακό συγκρότημα στη νησίδα Γυαλί (Photos)

 

Κατά της πρόσφατης γνωμοδότησης του ΚΑΣ, «σύμφωνα με την οποία αποφασίστηκε η απόσπαση του νεολιθικού κτηριακού συγκροτήματος στο Γυαλί, νησίδας κοντά στη Νίσυρο», τάχθηκε με ανακοίνωσή του το τοπικό παράρτημα Δωδεκανήσου του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων (ΣΕΑ).

«Προγραμματίζεται δηλαδή ο κατακερματισμός και η μεταφορά των σημαντικότερων καταλοίπων του παρελθόντος του νησιού και μάλιστα ως συνέχεια παρόμοιων αποφάσεων με τη σφραγίδα του ΚΑΣ, όπως η καταστροφή του προϊστορικού οικισμού στο Ζάγανι και η επιχειρούμενη απόσπαση των αρχαιοτήτων στο Μετρό της Θεσσαλονίκης», αναφέρει μεταξύ άλλων η ανακοίνωση που γνωστοποίησε ο ΣΕΑ.

 

Ο ΣΕΑ ενημερώνει, επίσης, για την επιστολή που έστειλε προς τον ΓΓ Πολιτισμού επειδή «δεν κλήθηκε να παραστεί και να εκθέσει τις απόψεις του» στην εν λόγω συνεδρίαση του ΚΑΣ, που έγινε στις 2/2/21, παρά το γεγονός ότι στη συνεδρίαση του Ιουλίου για το ίδιο θέμα -που τελικά αναβλήθηκε- είχε γίνει δεκτό το αίτημα παράστασής του. 

 

«Λόγω του αποκλεισμού και λόγω της ιδιαίτερης σημασίας του ζητήματος, ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων αιτείται την αναπομπή του θέματος στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, προκειμένου να τηρηθεί η προβλεπόμενη διαδικασία και τα μέλη να γνωμοδοτήσουν εκ νέου αφού πρώτα διατυπωθούν και καταγραφούν στα Πρακτικά όλες οι απόψεις επί του θέματος», καταλήγει η επιστολή του ΣΕΑ. 

 

«Το Γυαλί, η “Κισσηρούσα” του Πλίνιου, μικρό ηφαιστειογενές νησί της Δωδεκανήσου αποτελούσε σημαντικό σταθμό της ναυσιπλοΐας συνδέοντας τις μικρασιατικές ακτές και ειδικότερα την Κνίδο με τα γύρω νησιά και τις γειτονικές νησίδες έως τις Κυκλάδες και την Πελοπόννησο, τουλάχιστον από την 5η χιλιετία π.Χ. Η στρατηγική του θέση και η ιδιαίτερη γεωμορφολογία του, με τις άφθονες πηγές οψιανού οδήγησε στην πρώιμη κατοίκησή του ήδη από τη νεολιθική περίοδο», το δε «νεολιθικό κτήριο του Γυαλιού αποτελεί μοναδικό τεκμήριο τόσο για τα νεολιθικά Δωδεκάνησα όσο και για το φυσικό περιβάλλον του νησιού, που έχει πλέον αλλοιωθεί σε μεγάλο βαθμό από τη σύγχρονη εξορυκτική δραστηριότητα. 

  

Η διαδικασία απόσπασης του νεολιθικού κτηρίου και μεταφοράς του σε άλλη θέση σημαίνει την καταστροφή του μνημείου, λόγω της φύσης του ευρήματος, της κλίσης του εδάφους και του τρόπου θεμελίωσής του», συμπληρώνει η ανακοίνωση του Τοπικού Παραρτήματος του ΣΕΑ.

Πηγή: naftemporiki.gr

Διαβάστε Περισσότερα »

Γυαλί: Το άγνωστο νησί-«οχτώ» της ελαφρόπετρας

Η νησίδα του Αιγαίου με το φυσικό κάλλος και τον "γκρι θησαυρό" 

Υπάρχουν τόσα νησιά και νησίδες στην Ελλάδα που δύσκολα μπορείς να πιστέψεις ότι τα γνωρίζεις όλα. Και η αλήθεια είναι ότι το Αιγαίο είναι διάσπαρτο με άγνωστους θησαυρούς και ιδιαίτερα μυστικά. Υπάρχουν νησιά, πέρα από τα γνωστά σε όλους μας, με ελάχιστους ή καθόλου κατοίκους, ιδιαίτερο φυσικό κάλλος, μοναδικές παραλίες αλλά και ιδιαίτερα τοπία. Υπάρχουν και κάποια με μοναδικά χαρακτηριστικά που ίσως δεν είχες ακούσει ποτέ. Όπως για παράδειγμα το νησί της ελαφρόπετρας, το Γυαλί.

Γυαλί, το νησί – «οχτώ» της ελαφρόπετρας

Πρόκειται για ένα νησί, έξι μόνο μίλια από την Τουρκία, ανάμεσα στην Κω και στη Νίσυρο. Ανήκει στα Δωδεκάνησα και είναι ένας πραγματικά ιδιαίτερος τόπος, άγνωστος στους περισσότερους. Χαρακτηριστικό είναι το σχήμα του το οποίο αν δει κάποιος από ψηλά θα δει ότι μοιάζει με οκτώ. Πρόκειται για ένα μικρό νησί που διαθέτει όμως μια πλούσια ιστορία. Έχει βρεθεί εκεί αρχείο νεκροταφείο, έχουν βρεθεί τα ερείπια οικισμού της Τελικής Νεολιθικής Περιόδου (4000 π.Χ.) και δυο χωνευτήρια με σκωρίες τήξης χαλκού τα οποία χρονολογούνται από το 6000 π.Χ. Αυτά αποδεικνύουν, μάλιστα, την πρώιμη άσκηση μεταλλουργίας.

Οι κάτοικοί του νησιού είναι ελάχιστοι. Μόλις καμιά 20αριά. Αυτοί που έρχονται για δουλειά, όμως, στο νησί είναι πολλοί περισσότεροι. Οι επισκέπτες εργαζόμενοι βέβαια πηγαίνουν για τα άγνωστα σε πολλούς ανοιχτά ορυχεία του νησιού που βγάζουν ελαφρόπετρα και περλίτη!

Τα ορυχεία είναι και αυτά που καθιστούν το τοπίο του Γυαλιού μοναδικό: Τα όμορφα δάση με τις κουμαριές και τα πεύκα εναλλάσσονται με τα ανοιχτά ορυχεία και αυτός είναι και ένας λόγος για τον οποίο το νησί έχει ανακηρυχθεί Τοπίο Φυσικού Κάλλους. Το αποκαλούν νησί της ελαφρότητας και όχι άδικα μιας και οι ποσότητες που υπάρχουν εκεί δεν συναντούνται εύκολα αλλού στην Ελλάδα.

Αν τώρα βρεθείς σε κοντινό νησί και φτάσεις εκεί με σκάφος θα ζήσεις και μια άλλη μοναδική εμπειρία. Το μπάνιο εκεί είναι μια πραγματικά φανταστική εμπειρία, ενώ εκδρομικά σκάφη πραγματοποιούν ημερήσιες εκδρομές και στις νοτιοδυτικές ακτές, με τις θαλάσσιες σπηλιές και τις απρόσιτες παραλίες.

Πώς λειτουργεί το ορυχείο του νησιού Γυαλί

Ιδιωτική εταιρεία εκμεταλλεύεται το ορυχείο, το οποίο ανήκει στο Δήμο Νισύρου, από το 1952. Το ορυχείο είναι υπαίθριο και η εκμετάλλευση του γίνεται με τη μέθοδο των ορθών βαθμίδων. Αρχικά γίνεται η αποκάλυψη του κοιτάσματος και στη συνέχει η εξόρυξη με προωθητές.

Έπειτα ακολουθεί η επεξεργασία η οποία συνίσταται στην κοκκομετρική διαβάθμιση του υλικού σε κύκλωμα στατικών και δονητικών κοσκίνων. Στη συνέχεια γίνεται και η θραύση μικρού μέρους σε σπαστήρες.

Τα τελικά προϊόντα (ελαφρόπετρα διαφορετικής κοκκομετρίας) αποτίθενται με μεταφορικές ταινίες και φορτώνονται στα πλοία με προορισμό τους πελάτες.

Πηγή εξωτερικής φωτογραφίας: Dr Petros Tzeferis


Πηγή: exploringgreece.tv

Διαβάστε Περισσότερα »