Το υπουργείο Πολιτισμού δρομολογεί εν κρυπτώ την ίδρυση ανώνυμης εταιρείας για τη διαχείριση της κινητής και ακίνητης περιουσίας του και των εσόδων του.
Χωρίς καμία επίσημη ενημέρωση για τις προθέσεις του, το υπουργείο Πολιτισμού (ΥΠΠΟ) δρομολογεί την άμεση ίδρυση «ανώνυμης εταιρείας, η οποία θα εποπτεύεται από τον ΟΔΑΠ (Οργανισμός Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων) και το Υπουργείο Πολιτισμού, θα διαθέτει διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια, λογιστική και λειτουργική ευελιξία, και οι σκοποί και το αντικείμενό της θα συνδέονται τόσο με τη διαχείριση του συστήματος ηλεκτρονικού εισιτηρίου όσο και με τη διαχείριση της κινητής και ακίνητης περιουσίας του ΟΔΑΠ». Ο τελευταίος, όπως είναι γνωστό, λειτουργεί από την ίδρυσή του το 2020 με τη μορφή του ΝΠΔΔ –αποτελεί μετεξέλιξη του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων (ΤΑΠΑ)– ως διαχειριστής της περιουσίας και των εσόδων του ΥΠΠΟ.
Ένα σχέδιο στα κρυφά
Το παραπάνω απόσπασμα βρίσκεται κρυμμένο σχεδόν στο παράρτημα (!) σύμβασης παροχής υπηρεσιών συμβουλευτικής νομικής υποστήριξης που συνήψε την προπαραμονή των Χριστουγέννων ο ΟΔΑΠ με δικηγόρο «για την αναμόρφωση του θεσμικού πλαισίου ενόψει της ολοκλήρωσης του ενταγμένου στο ΤΑΑ έργου “Ανάπτυξη & Εφαρμογή Ψηφιακών Διαδραστικών Υπηρεσιών και Περιεχομένου για τη βελτίωση της εμπειρίας του επισκέπτη σε Αρχαιολογικούς Χώρους, Μουσεία, Μνημεία και Ιστορικούς Τόπους με τη χρήση Καινοτόμων Τεχνολογιών και Ανοιχτών Συστημάτων” (όπως περιγράφεται στο Παράρτημα Ι)».
Πρέπει λοιπόν να ανατρέξει κανείς στο παράρτημα μιας σύμβασης με δικηγόρο για να διαπιστώσει πως, σύμφωνα με τον ΟΔΑΠ, η ολοκλήρωση του συγκεκριμένου έργου «οδηγεί σε έναν “νέο ΟΔΑΠ” (σ.σ.: με έντονα στοιχεία από τον συντάκτη του κειμένου), ο οποίος –πέραν της δημόσιας αποστολής του, όπως αυτή καθορίζεται από τον ιδρυτικό του νόμο (ν. 4761/2020)– καλείται να διαθέτει παράλληλα και έναν αναπτυξιακό βραχίονα, ικανό να υποστηρίζει εξειδικευμένα έργα τόσο του συστήματος ηλεκτρονικού εισιτηρίου όσο και της ευρύτερης αναπτυξιακής λειτουργίας του Οργανισμού».
Και συνεχίζει το έγγραφο: «Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 5 του ιδρυτικού νόμου του ΟΔΑΠ (ν. 4761/2020), προς υποστήριξη της εκπλήρωσης των αναπτυξιακών σκοπών του προβλέπεται η σύσταση νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου [ΝΠΙΔ] με την έκδοση προεδρικού διατάγματος για τη διαχείριση της περιουσίας του ΟΔΑΠ. Ενόψει, όμως, της παράδοσης του έργου του νέου συστήματος ηλεκτρονικού εισιτηρίου που αφορά σε 108 αρχαιολογικούς χώρους τον Φεβρουάριο του έτους 2026, καθίσταται επιτακτική η ανάγκη τροποποίησης του άρθρου 5 του ν. 4761/2020 και ίδρυσης διά νόμου ανώνυμης εταιρείας».
Σημειώνουμε ότι η πρόβλεψη για σύσταση ΝΠΙΔ εντός του ΟΔΑΠ είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου το 2020, με την αντιπολίτευση και τα σωματεία εργαζομένων στον πολιτισμό να εκφράζουν την ανησυχία τους πως η ρύθμιση ευνοεί τη διαχρονική προσπάθεια εκποίησης και ιδιωτικοποίησης της ακίνητης περιουσίας του ΥΠΠΟ, θέτοντας εν αμφιβόλω ακόμη και τον δημόσιο χαρακτήρα της διαχείρισης των εσόδων του ΥΠΠΟ.
Σήμερα έχουμε προχωρήσει πολλά βήματα παρακάτω στην κατεύθυνση εμπορικής «αξιοποίησης», στην ουσία έμμεσης ιδιωτικοποίησης, της πολιτιστικής κληρονομιάς. Το ΥΠΠΟ διά του ΟΔΑΠ έχει ήδη προχωρήσει σε κινήσεις όπως οι πριβέ ξεναγήσεις των 5.000 ευρώ στην Ακρόπολη, η παράδοση σε μία αλυσίδα όλων των αναψυκτηρίων της χώρας, η εκχώρηση στο τουριστικό κεφάλαιο, αντί ενοικίου, 19 αρχαιολογικών χώρων και μνημείων για… γαστρονομικές εμπειρίες, με τον ανεκδιήγητο τίτλο «The Eaternity Experience», ενώ σε εξέλιξη βρίσκεται και το σχέδιο «αξιοποίησης» 21 πωλητηρίων του ΟΔΑΠ, ήτοι παραχώρησής τους σε ιδιώτες αντί μισθώματος.
Σε αυτό το πλαίσιο κινείται και η προωθούμενη ίδρυση της ανώνυμης εταιρείας για την οποία γίνεται λόγος παραπάνω. Για τους θιασώτες μάλιστα της αγοραίας εκμετάλλευσης του… brand Hellenic Heritage δεν αρκεί πια ένα ΝΠΙΔ.
Χρειάζεται μια ΑΕ, αυτοτελής και «ευέλικτη». «Και προκειμένου το νομικό πρόσωπο να συσταθεί και να λειτουργήσει άμεσα» συνεχίζει το παράρτημα της σύμβασης που εξετάζουμε, «δεδομένου ότι το έργο παραδίδεται τον Φεβρουάριο του 2026 και η υπό σύσταση ανώνυμη εταιρεία πρέπει να είναι απολύτως έτοιμη να τεθεί σε πλήρη λειτουργία, απαιτούνται σύνθετες ενέργειες και νομική εξειδίκευση σε κανονιστικά και νομοτεχνικά κείμενα, ώστε να συνταχθεί ένα συνεκτικό σχέδιο νόμου, συνοδευόμενο από προκαταρκτική Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης, το οποίο θα περιλαμβάνει τις απαιτούμενες τροποποιήσεις του Ν. 4761/2020 για την εύρυθμη λειτουργία του Οργανισμού καθώς και τις αναγκαίες μεταβατικές διατάξεις».
Το εγχείρημα της υποκατάστασης, επί της ουσίας, του ΝΠΔΔ που διαχειρίζεται την περιουσία και τα έσοδα του ΥΠΠΟ –του ΤΑΠΑ παλιότερα, του ΟΔΑΠ τώρα– από μια ανώνυμη εταιρεία που λειτουργεί με τους κανόνες της αγοράς, εκτός δημόσιου λογιστικού, εκτός ενιαίου μισθολογίου, εκτός προσλήψεων μέσω ΑΣΕΠ και εκτός δημόσιου ελέγχου, δεν είναι καινούργιο. Επιχειρήθηκε και στο παρελθόν με τον αλήστου μνήμης Οργανισμό Προώθησης Ελληνικού Πολιτισμού ΑΕ (ΟΠΕΠ), ο οποίος ξεκίνησε τη διαδρομή του με τη διοργάνωση της απίθανης εκείνης Πολιτιστικής Ολυμπιάδας 20012004 που άφησε άφωνη την υφήλιο: από τη «Μυθωδία», την ωδή στον Δία που μεταδόθηκε και στον… Αρη μέσω της NASA, μέχρι το φαντασμαγορικό πολυθέαμα για τους άθλους του Ηρακλή που παρουσιάστηκε στη Μόσχα και προκάλεσε γενική θυμηδία.
Συνέχισε παίρνοντας από το ΤΑΠΑ τα πωλητήρια στους πλέον προβεβλημένους αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία της χώρας, προχώρησε στην παραγωγή ενημερωτικών DVDs (ποτέ κανείς δεν τα είδε), ανέλαβε την εκχώρηση της παραγωγής μουσειακών αντιγράφων σε ιδιωτικές εταιρείες, υπέγραψε μια σκανδαλώδη σύμβαση με τη Siemens για την εγκατάσταση 4.500 «φορητών ξεναγών» σε 15 αρχαιολογικούς χώρους (δεν υλοποιήθηκε ποτέ, ενώ δόθηκαν 4 εκατομμύρια ευρώ ως προκαταβολή…), έκανε μέχρι και τον… ενδιάμεσο για την πρόσληψη προσωπικού στο Μουσείο Ακρόπολης.
Κοντολογίς, ο ΟΠΕΠ ΑΕ, χωρίς έλεγχο από το δημόσιο λογιστικό, λεηλάτησε ταχύτατα δημόσιο και ευρωπαϊκό χρήμα, δείχνοντας την αναγκαία «ευελιξία» στην κατά το δοκούν πρόσληψη (αλλά και απόλυση) προσωπικού, επίσης «ευέλικτα» αμειβομένου (προς τα πάνω ή προς τα κάτω) και φτάνοντας ταχύτατα το χρέος του στα 10 εκατομμύρια ευρώ, μέχρι να κλείσει και να μπει σε εκκαθάριση το 2011 (εκκαθάριση που δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί…).
Αντιδράσεις
Το σκάνδαλο του ΟΠΕΠ ΑΕ, το οποίο γνωρίζει πολύ καλά η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη από την περίοδο που ήταν γενική γραμματέας του ΥΠΠΟ στις κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ, υπενθυμίζει και ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων (ΣΕΑ) σε ανακοίνωσή του που τιτλοφορεί «Ποιος θέλει να βάλει χέρι στα έσοδα από τα μνημεία;» σχετικά με τις τωρινές προθέσεις του ΥΠΠΟ. «Πρόκειται για μια προκλητική ενέργεια, τόσο από άποψη συνταγματική όσο και από άποψη δημοσίων εσόδων, μακριά από κάθε έννοια δημοσίου συμφέροντος» παρατηρεί ο ΣΕΑ και συμπληρώνει: «Το σκάνδαλο του ΟΠΕΠ ΑΕ, που έκλεισε μετά τη διασπάθιση εκατομμυρίων ευρώ του ελληνικού λαού, αλλά και του Οργανισμού Πολιτιστικής Πρωτεύουσας Θεσσαλονίκη 1997, αποτελούν εύγλωττα παραδείγματα. Ακόμη και τότε όμως ουδείς σκέφτηκε να παραδώσει στον αμαρτωλό ΟΠΕΠ και τα έσοδα από τα εισιτήρια των αρχαιολογικών χώρων».
Ο ΣΕΑ, θεωρώντας μείζον ζήτημα την κυβερνητική πρόθεση για την ίδρυση ΑΕ, όπως και συνολικά τη μετατροπή του ΟΔΑΠ σε όχημα ιδιωτικοποίησης των μνημείων και κατασπατάλησης των εσόδων από τους αρχαιολογικούς χώρους της χώρας σε αλλότριους σκοπούς, καλεί όλα τα σωματεία του ΥΠΠΟ, τους πολίτες και τα κόμματα να πάρουν θέση ενάντια στη δημιουργία ΑΕ με τους σκοπούς που περιγράφονται.
Την αντίθεσή του με την ίδρυση της ΑΕ έχει εκφράσει και ο Σύλλογος Υπαλλήλων του ΟΔΑΠ που σημειώνει σε ανακοίνωσή του πως «διαχρονικά, δεν συμφωνεί με τη λογική εκχώρησης αρμοδιοτήτων σε εταιρείες/ιδιώτες, ούτε και με τη λογική σύστασης ανωνύμων εταιριών, αλλά αντιθέτως προτάσσει τη πρόσληψη του απαιτούμενου και εξειδικευμένου προσωπικού για την εύρυθμη λειτουργία των Υπηρεσιών του ΟΔΑΠ».
Σε πρόσφατη (27 Ιανουαρίου) μάλιστα γενική συνέλευση των μελών του συλλόγου επιβεβαιώθηκε η ομόφωνη καταδίκη της κυβερνητικής πρόθεσης και αποφασίστηκε σειρά δράσεων (ενημέρωση των κομμάτων με επιστολή, δημοσιοποίηση της θέσης του συλλόγου, συντονισμός με την ομοσπονδία των εργαζομένων –ΠΟΕΥΠΠΟ– και τα πρωτοβάθμια σωματεία), με προοπτική την κλιμάκωση των αντιδράσεων.
Η δικηγόρος του Γεραπετρίτη
H σύνταξη σχεδίου νόμου για την ίδρυση της ΑΕ και η σύνταξη σχεδίου νόμου (διακριτού μέρους ή ενιαία με το προηγούμενο) για τις αναγκαίες τροποποιήσεις του ν. 4761/2020 και των μεταβατικών διατάξεων του ν/σ ανατέθηκε, αντί αμοιβής 30.000 ευρώ, στη δικηγόρο Δήμητρα Αναγνωστοπούλου, συνεργάτιδα την περίοδο 2019-2023 του δικηγορικού γραφείου του σημερινού υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη. Η Δ. Αναγνωστοπούλου είναι από το 2023 έως και σήμερα νομική σύμβουλος της Enterprise Greece, της ΑΕ που λειτουργεί υπό την εποπτεία του υπουργείου Εξωτερικών, ενώ έχει χρηματίσει νομική σύμβουλος και στην Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης και Εφαρμογής Δράσεων στους τομείς της Ερευνας, της Τεχνολογικής Ανάπτυξης και της Καινοτομίας (ΕΥΔΕ ΕΤΑΚ) του υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων (την περίοδο 2022-2023), καθώς και νομική σύμβουλοςμέλος τεχνικής βοήθειας της Παγκόσμιας Τράπεζας για την αναμόρφωση του Ελληνικού Κτηματολογίου (2020-2021).
Στάθης Γκότσης / documentonews.gr
Τρίτη, Φεβρουαρίου 10, 2026
