Σύμη: Τουρίστες χωρίς σύνορα, δήμοι χωρίς πόρους

Ο τουρισμός υπόσχεται ανάπτυξη, αλλά στη Σύμη αφήνει πίσω του άδεια ντεπόζιτα νερού και υπερφορτωμένες υποδομές. Το ίδιο δίλημμα αντιμετωπίζουν πλέον δεκάδες ευρωπαϊκοί προορισμοί που προσπαθούν να μετατρέψουν την επισκεψιμότητα σε βιωσιμότητα. 

Από την 1η Φεβρουαρίου οι επισκέπτες της Φοντάνα Ντι Τρέβι στη Ρώμη καλούνται να πληρώσουν εισιτήριο 2 ευρώ για τη διαχείριση του υπερτουρισμού. Το καλοκαίρι του 2025 το ακριτικό νησί της Σύμης έγινε πρώτη είδηση, λόγω της πρωτοβουλίας να ζητήσει την επιβολή τέλους 3 ευρώ για κάθε ημερήσιο επισκέπτη. Μερικούς μήνες μετά, η συζήτηση έχει διευρυνθεί: δεν είναι πια ένα μόνο νησί που αναζητά λύσεις, αλλά 34 νησιά του Αιγαίου, όπως και ορισμένα του Ιονίου, που εξετάζουν ή αιτούνται αντίστοιχα πλαίσια για τέλη εισόδου, δείχνοντας ότι η πρόκληση του υπερτουρισμού δεν είναι μεμονωμένη, αλλά εθνική, ενώ αντίστοιχες κινήσεις γίνονται και σε αρκετές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 

Σύμφωνα με έκθεση από τον Απρίλιο του 2025 της Γενικής Διεύθυνσης Κινητικότητας και Μεταφορών (Directorate-General for Mobility and Transport - DG MOVE) της Κομισιόν, ο μη ισορροπημένος τουρισμός (unbalanced tourism) μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στις πόλεις, τα αξιοθέατα και τα τοπία, επηρεάζοντας ενδεχομένως την αγορά κατοικιών και το κόστος διαβίωσης και επιβαρύνοντας πόρους όπως το πόσιμο νερό, με τελικό αποτέλεσμα να βλάπτει τη μακροπρόθεσμη ελκυστικότητα ενός προορισμού. Ωστόσο, δεν υπάρχει συγκεκριμένος κοινά αποδεκτός ορισμός για το τι συνιστά μη ισορροπημένο τουρισμό, ενώ διαφορετικοί προορισμοί μπορεί έχουν διαφορετική φέρουσα ικανότητα. Η Ελλάδα μαζί με την Κροατία βρίσκονται στην κορυφή των σχετικών δεικτών της Ε.Ε. συγκεντρώνοντας πολύ υψηλή βαθμολογία τόσο ως προς την ένταση του τουρισμού (ο αριθμός των διανυκτερεύσεων σε τουριστικά καταλύματα διαιρούμενος με τον μόνιμο πληθυσμό), όσο και ως προς την εποχικότητα (ο αριθμός των διανυκτερεύσεων κατά τους τρεις μήνες με τη μεγαλύτερη επισκεψιμότητα σε σχέση με το σύνολο των διανυκτερεύσεων). Σύμφωνα με την παραπάνω έκθεση «η υψηλή ένταση του τουρισμού σε συνδυασμό με την υψηλή εποχικότητα υποδηλώνει πιθανούς κινδύνους που συνδέονται με την υψηλή εξάρτηση από τον τουριστικό κλάδο και την υψηλή συγκέντρωση της δραστηριότητας σε λίγους μήνες του έτους, γεγονός που τις καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτες σε ξαφνικές κλαδικές διαταραχές», όπως π.χ. η πανδημία του κορονοϊού τα έτη 2020 και 2021. 

Σύμη: Ο κίνδυνος ο τουρισμός να τιναχτεί στον αέρα 

Για τους μόνιμους κατοίκους ή τους επί μακρόν παραθεριστές της Σύμης , η καθημερινότητα έχει δύο όψεις. Το πρωί, τα ημερόπλοια ξεφορτώνουν επισκέπτες, που δεν διανυκτερεύουν στο νησί και γρήγορα γεμίζουν τις ταβέρνες, τα καφέ, τα γραφικά σοκάκια και κάποιες κοντινές παραλίες όπως του ΝΟΣ. Οι κάτοικοι βλέπουν την πίεση στα δίκτυα ύδρευσης, όπου το νερό δεν επαρκεί κατά τις ώρες αιχμής, και στην αποχέτευση, όπου τα ήδη ανεπαρκή δίκτυα δοκιμάζονται πέρα από τα όρια σχεδιασμού. Παράλληλα, το Πολυδύναμο Ιατρείο λειτουργεί με ελάχιστο προσωπικό σε σχέση με τις ανάγκες που δημιουργεί η συνεχιζόμενη εισροή ανθρώπων την τουριστική περίοδο και ειδικά τις ώρες που καταφθάνουν πλοία. 

«Δεν ζητάμε να διώξουμε κανέναν», λέει στην «Εφ.Συν.» ο δήμαρχος της Σύμης, Λευτέρης Παπακαλοδούκας «αλλά όσο περισσότεροι άνθρωποι έρχονται χωρίς να συμβάλλουν με κάποιο τρόπο στις ανάγκες που δημιουργούν, τόσο η καθημερινή ζωή των κατοίκων πιέζεται. Αναγκαζόμαστε να αυξήσουμε τα τέλη καθαριότητας ζορίζοντας τους 3.000 μόνιμους κατοίκους, ανθρώπους ακρίτες, συνταξιούχους, δημοσίους υπαλλήλους κ.α. », υπογραμμίζει. 

Αυτή η πίεση ήταν ο πυρήνας της ιδέας του για τα 3 ευρώ, όχι για να αποθαρρυνθούν οι επισκέπτες, αλλά για να αρχίσει να χτίζεται ένας μηχανισμός ανταποδοτικότητας που να ενισχύει άμεσα τις υποδομές που καταπονούνται. «Έχουμε στείλει επιστολή από τα τέλη Ιουλίου στα συναρμόδια Υπουργεία Ναυτιλίας, Τουρισμού και Εσωτερικών. Τόσο καιρό δεν έχουμε καμία απάντηση. Εμείς λέμε ότι ο τουρισμός θα τιναχτεί στον αέρα από τους δήμους. Δηλαδή δεν θα μπορούμε να ανταποκριθούμε στις ανάγκες ύδρευσης και καθαριότητας με τόσες χιλιάδες επισκέπτες», συνεχίζει ο κ. Παπακαλοδούκας. Όπως μας περιγράφει η Σύμη δέχεται 500.000 επισκέπτες ετησίως, ο (μόνιμος) πληθυσμός δεκαπλασιάζεται το καλοκαίρι και το νερό στο νησί παράγεται με αφαλάτωση που εξαιτίας του υψηλού κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας δημιουργεί συνεχώς ελλείμματα στα ταμεία του δήμου, τα οποία πρέπει να καλύπτονται από επιχορηγήσεις του Υπουργείου Εσωτερικών. «Ζητιανεύουμε για επιχορηγήσεις στην κάθε κυβέρνηση. Πρέπει να καταλάβει η κυβέρνηση ότι δεν θα αργήσει ο τουρισμός να τιναχτεί στον αέρα λόγω των ελλείψεων των δήμων, που θα πρέπει να έχουν μερίδιο από τα τουριστικά έσοδα», καταλήγει. 

Από τη Σύμη στη συνολική εικόνα των νησιών του Αιγαίου 

Τη χρησιμότητα του προτεινόμενου τέλος αναγνωρίζει και ο δήμαρχος Χάλκης, Άγγελος Φραγκάκης, που ωστόσο επισημαίνει τη δυσκολία εφαρμογής και έγκαιρης κατανομής των πόρων στους δήμους. «Το πρόβλημα είναι ότι θα πρέπει πρώτα να το εισπράττει το κεντρικό κράτος και μετά να το κατανέμει στους δήμους. Άρα μου μοιάζει δύσκολο να προχωρήσει. Έχουμε μόνο 250 μόνιμους κατοίκους και το καλοκαίρι δεκαπλασιάζονται φτάνουμε τους 2500. Όλο το σύστημα, καθαριότητα, υποδομές πιέζονται. Η κύρια πηγή εσόδων είναι μέσα από τον τουρισμό, δεν θέλουμε να το δαιμονοποιήσουμε. Δεν μπορούμε να σταματήσουμε την τουριστική ανάπτυξη, αλλά θέλουμε να κρατήσουμε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά του νησίου. Εμείς για παράδειγμα αυτή τη στιγμή δεν έχουμε κανένα μόνιμο υπάλληλο στην καθαριότητα πέρα από έναν γενικών καθηκόντων αφότου συνταξιοδοτήθηκε ο τελευταίος οδηγός. Το τέλος θα μπορούσε να βοηθήσει σε όλες τις υπηρεσίες ανταποδοτικού χαρακτήρα. Αυτή τη στιγμή καλούμαστε να εισπράξουμε από 500 δημότες για να εξυπηρετήσουμε 150.000 τουρίστες ετησίως», αναφέρει στην «Εφ.Συν.».

Η πρωτοβουλία της Σύμης πυροδότησε την ευρύτερη συζήτηση. Τον Οκτώβριο, η Περιφερειακή Ενωση Δήμων Νοτίου Αιγαίου υπέβαλε αίτημα προς την κυβέρνηση, ζητώντας νομικό πλαίσιο που θα επιτρέπει στους δήμους να επιβάλλουν «τέλος εισόδου» σε ημερήσιους επισκέπτες, δηλαδή σε όσους δεν διανυκτερεύουν αλλά καταναλώνουν υπηρεσίες και υποδομές. Η πρόταση έχει τη στήριξη 34 νησιών στις Κυκλάδες και τα Δωδεκάνησα, συμπεριλαμβανομένων των πολύ δημοφιλών προορισμών αλλά και λιγότερο προβεβλημένων όπως η Σίφνος, η Μήλος και η Κάρπαθος. Ενδιαφέρον δείχνουν και και ορισμένα επτάνησα με μεγάλη επισκεψιμότητα όπως οι Παξοί. Έπειτα από επικοινωνία της «Εφ.Συν.» με τα τουλάχιστον 3 συναρμόδια υπουργεία (Ναυτιλίας, Εσωτερικών και Τουρισμού) προκύπτει ότι δεν έχει σημειωθεί κάποια νεότερη εξέλιξη προς τη νομοθέτηση του σχετικού τέλους, οπότε η συζήτηση παραμένει ανοιχτή ενόψει της επόμενης τουριστικής σεζόν που ξεκινάει από τα τέλη Μαρτίου .

Η λογική πίσω από το αίτημα είναι ότι οι δήμοι αντιμετωπίζουν ασύμμετρες πιέσεις: οι αριθμοί των επισκεπτών κατά τη διάρκεια της ημέρας μπορεί να πολλαπλασιάζουν τον πληθυσμό, αλλά οι οικονομικές εισροές (π.χ. δημοτικοί φόροι, διαμονή) παραμένουν συγκεντρωμένες σε πολύ συγκεκριμένες πηγές, κυρίως διαμονής. Ουσιαστικά, ζητείται να υπάρξει ένα εργαλείο που θα διαμοιράζει δίκαια το βάρος και τα οφέλη του τουρισμού σε όλες τις κοινότητες.

Σε ένα περιβάλλον όπου ο μαζικός τουρισμός προκαλεί συμφόρηση, φθορά υποδομών, έλλειψη νερού και πίεση στις υπηρεσίες υγείας, τέλη όπως αυτό της κρουαζιέρας και τα αιτήματα για τέλη εισόδου ημερήσιων τουριστών αποτελούν εργαλεία που, αν εφαρμοστούν δίκαια και συνετά, μπορούν να συμβάλλουν σε μια κάπως πιο βιώσιμη διαχείριση.

Όμως, το στοίχημα δεν είναι απλώς να επιβληθούν τέλη. Είναι να δημιουργηθούν μηχανισμοί όπου τα χρήματα θα επιστρέφουν με δίκαιο και αναλογικό τρόπο στις κοινωνίες που σηκώνουν το βάρος του τουρισμού και να ενισχύσουν όχι μόνο τις υποδομές, αλλά και την καθημερινότητα των κατοίκων. 

Το τέλος κρουαζιέρας: μια νέα παράμετρος

Παράλληλα, από το καλοκαίρι του 2025 τέθηκε σε ισχύ σε εθνικό επίπεδο ένας φορέας εισοδήματος για την τοπική αυτοδιοίκηση που αφορά τους επιβάτες κρουαζιέρας: από τις 21 Ιουλίου 2025, κάθε επιβάτης που αποβιβάζεται σε ελληνικό λιμάνι κρουαζιέρας καταβάλλει ένα τέλος, το οποίο είναι μεγαλύτερο στα πιο δημοφιλή λιμάνια, όπως στη Μύκονο και τη Σαντορίνη, όπου μπορεί να φτάσει και τα 20 ευρώ ανά άτομο κατά την υψηλή σεζόν (Ιούνιος–Σεπτέμβριος), ενώ σε άλλους προορισμούς είναι περίπου 3-5 ευρώ την ίδια περίοδο.

Συνολικά, τα έσοδα από αυτό το τέλος αναμένεται να είναι μερικές δεκάδες εκατομμύρια ευρώ ετησίως με το 1/3 να αποδίδεται στους δήμους όπου πραγματοποιείται η αποβίβαση, το 1/3 στο Υπουργείο Ναυτιλίας και το 1/3 στο Υπουργείο Τουρισμού. Μάλιστα, από τα έσοδα του 2025, συνολικά περίπου 9,8 εκατ. ευρώ, έχουν ήδη διατεθεί σε 64 δήμους για υποδομές και τουριστικές υπηρεσίες. Ωστόσο, η κατανομή τους είναι ανισομερής: η Σαντορίνη και η Μύκονος απορροφούν σχεδόν το 70% του συνολικού ποσού, ενώ τα υπόλοιπα νησιά λαμβάνουν πολύ μικρότερα ποσά, που για μερικούς δήμους είναι συμβολικά, με αυτοδιοικητικούς από το Βόρειο Αιγαίο να τονίζουν ότι δεν φτάνουν «ούτε για μία μελέτη έργου ή ορισμένα μικροέξοδα σε εξοπλισμό».

Αυτό έχει προκαλέσει συζήτηση σχετικά με την κατάλληλη κατανομή πόρων, διότι η κρουαζιέρα, όπως και ο ημερήσιος τουρισμός γενικότερα, μπορεί να επιβαρύνει κάθε νησί, όχι μόνο τους «κλασικούς» προορισμούς. Σε δήμους με περιορισμένες υποδομές ή αυξημένες ανάγκες, τα ελάχιστα ποσά που λαμβάνονται δεν επαρκούν για ουσιαστικές παρεμβάσεις, πράγμα που δημιουργεί την εντύπωση ότι το μέτρο ενισχύει τους ήδη ισχυρούς προορισμούς και όχι όσους έχουν ακριβώς μεγαλύτερη ανάγκη για έργα υποδομών κ.α.

Τι συμβαίνει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες

ΚΡΟΑΤΙΑ

Ορισμένες πόλεις και δήμοι επιβάλλουν τέλος στα κρουαζιερόπλοια ανάλογα με τον αριθμό των επιβατών. Για παράδειγμα, το 2026 το τέλος αυτό για πλοία με 50-200 επιβάτες είναι 265,45 ευρώ, για πλοία με 201-500 επιβάτες είναι 663,61 ευρώ κ.ο.κ. Τα μεγαλύτερα πλοία με 3001 και περισσότερους επιβάτες πληρώνουν 5.308,91 ευρώ. Ο νόμος περί τουριστικού φόρου επιτρέπει στις πόλεις ή τους δήμους να αποφασίσουν έως τις 31 Ιανουαρίου του επόμενου έτους εάν θα εφαρμόσουν αυτόν τον φόρο. Το 85% των εσόδων διανέμεται στην πόλη ή τον δήμο και το 15% στην κομητεία. Τα έσοδα που συλλέγονται με αυτόν τον τρόπο πρέπει να χρησιμοποιούνται για τη βελτίωση των τουριστικών υποδομών και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Πόλεις όπως το Ντουμπρόβνικ και το Σπλιτ ήδη εφαρμόζουν αυτό το τέλος, ενώ στο αντίποδα η πόλη του Ζαντάρ αποφάσισε να μην το επιβάλλει το 2026.

ΓΑΛΛΙΑ

Οι Καλάγκ (Calanques) της Μασσαλίας στην περιοχή της γαλλικής ριβιέρας ξεχωρίζουν για τη μοναδική, άγρια ομορφιά τους: στενοί θαλάσσιοι όρμοι με επιβλητικούς ασβεστολιθικούς βράχους που κατηφορίζουν απότομα προς τα γαλαζοπράσινα νερά της Μεσογείου. Αποτελούν τμήμα προστατευόμενου Εθνικού Πάρκου, το οποίο εκτείνεται από τα όρια της Μασσαλίας έως το Cassis. Η περιοχή προσελκύει λάτρεις της φύσης, της πεζοπορίας και των θαλάσσιων δραστηριοτήτων, καθώς συνδυάζει εντυπωσιακά τοπία με εύκολη πρόσβαση σε αρκετές calanques, είτε μέσω μονοπατιών είτε με καραβάκια που αναχωρούν από το Cassis.

Από το 2012, για λόγους αντιμετώπισης του υπερτουρισμού και σεβασμού στη βιοποικιλότητα της περιοχής, η πρόσβαση στις Calanques πραγματοποιείται υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Το καλοκαίρι, οι δασικές εκτάσεις είναι πιο εκτεθειμένες στον κίνδυνο πυρκαγιάς. Επίσης, για την προστασία των περιπατητών και των χώρων, η πρόσβαση, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης από τη θάλασσα, η κυκλοφορία, η παρουσία ατόμων στα δασικά συγκροτήματα του νομού Bouches-du-Rhône και οι εργασίες σε κοντινή απόσταση ρυθμίζονται για την περίοδο από 1 Ιουνίου έως 30 Σεπτεμβρίου. Ακόμη, καθώς οι ακτές Sugiton και Pierres Tombées υφίστανται έντονη διάβρωση λόγω της υπερβολικής επισκεψιμότητας, το Εθνικό Πάρκο περιορίζει τον αριθμό των επισκεπτών, υποβάλλοντας την πρόσβαση σε υποχρεωτική και δωρεάν κράτηση κατά τη διάρκεια της πολύ υψηλής τουριστικής περιόδου. Κάνοντας μία αναλογία επί το ελληνικότερον, κάποια παρόμοια μέτρα προστασίας και σκέψεις για τον περιορισμό επισκεπτών έχουν συζητηθεί και για την παραλία του «Ναυαγίου» στη Ζάκυνθο.

* Το άρθρο γράφτηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος PULSE, στο oποίο συμμετέχει κατ' αποκλειστικότητα η «Εφ.Συν.». Συνεργάστηκαν η Marina Kelava, H-Alter (Κροτία), Francesca Barca (Voxeurope- Γαλλία). 

Μιχαήλ Άγγελος Κωνσταντόπουλος / efsyn.gr

Διαβάστε Περισσότερα »

Καλά Κούλουμα!...

Ποιοι θα απολαύσουν τα σαρακοστιανά και θα πετάξουν αετό μες στη χαρά;  

Ποιοι θα κάνουν φέτος χαρούμενα Κούλουμα; Ποιοι θα πετάξουν… αετό μες στην τρελή χαρά και θα απολαύσουν τα Σαρακοστιανά με… δόξα και τιμή; 

Μήπως οι μισθωτοί; 

Μα, μόλις πριν από λίγες μέρες, βγήκε έκθεση της Randstad που μας πληροφόρησε ότι ο ένας στους δύο εργαζόμενους στην Ελλάδα (51%), ψάχνει, ή έχει ήδη βρει και δεύτερη δουλειά για να τα βγάλει πέρα. Επίσης, το 38%, δηλαδή σχεδόν οι τέσσερις στους δέκα, επιλέγουν να αυξήσουν τις ώρες δουλειάς στην εργασία τους, δηλαδή να «γράψουν» υπερωρίες, πάλι για τον ίδιο λόγο.  Αφήστε που το ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ έχει ενημερώσει ότι ο μισθός φτάνει μόνο για 18 μέρες το μήνα. Μάλλον… κάπως βαριά πέφτει φέτος η ταραμοσαλάτα στους εργαζόμενους.  

Μήπως οι συνταξιούχοι; 

Λίγο δύσκολο, αφού τα στοιχεία από την Έκθεση «Ήλιος» για τον Ιανουάριο, έδειξαν ότι μόλις και μετά βίας αυξήθηκε η κύρια σύνταξή τους κατά 18 ευρώ, μετά την αναπροσαρμογή κατά 2,4% που, τόσο απλόχερα, τους πρόσφερε η Κυβέρνηση για το 2026. Δεν έχουν πού να τα βάλουν αυτά τα 18 ευρώ (κατά μέσο όρο)! Να επιλέξουν χαλβά; Ή μήπως καλαμαράκια τηγανητά και χταπόδι ξυδάτο, λόγω της ημέρας; Δύσκολες αποφάσεις αυτές για τους συνταξιούχους, όταν έχουν μπροστά τους έναν ολόκληρο μήνα να βγάλουν. Και ο Μάρτης είναι πολλές φορές… γδάρτης. Αν πιάσουν τα κρύα, θα χρειαστεί να ανοίξει πάλι η σόμπα, ή το καλοριφέρ. Πού να μπορέσουν, με αυτά τα 18 ευρώ παραπάνω που έλαβαν, να καλύψουν και τη δαπάνη για πετρέλαιο, ή ρεύμα. Άρα, μάλλον θα αφήσουν τα Σαρακοστιανά και θα το ρίξουν από τώρα στη… νηστεία. Εγκράτεια και περισυλλογή. Χρειάζονται σε τέτοιες εποχές. 

Μήπως οι επιχειρήσεις; 

Εκεί και αν το καμπανάκι χτυπάει δυνατά. Είναι τόσο δυσβάσταχτο το λειτουργικό κόστος, που η λέξη «απόγνωση» δεν αρκεί για να περιγράψει το μέγεθος του προβλήματος. Με τα φέσια να διογκώνονται μέρα με τη μέρα, (μόνο στον ΕΦΚΑ πλησιάζουν τα 51 δισ. ευρώ), η επιβίωση γίνεται ακόμα δυσκολότερη, ειδικά για τους μικρομεσαίους, που αποτελούν όμως τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας. Και με τη ρύθμιση οφειλών σε πολλές δόσεις να καθυστερεί ακόμα, η κατάσταση θυμίζει… ύφεση που έρχεται με ταχύτητα. 

Όμως, ο Έλληνας έχει  μάθει για τα δύσκολα. Η φτώχεια θέλει καλοπέραση. Άρα, πάλι θα γεμίσουν οι λόφοι και τα βουναλάκια, από μπαμπάδες (και παππούδες), που θέλουν να πετάξουν το χαρταετό τους όσο ψηλότερα γίνεται, για να χαρεί ο γιόκας (ή ο εγγονός) τους . Από μαμάδες (και γιαγιάδες) που θα ετοιμάσουν το ταπεράκι με τα σαρακοστιανά εδέσματα, για να χαρεί η κορούλα (ή εγγονούλα) τους. Και κάπως έτσι, θα ξεχαστεί η μιζέρια που αποπνέει η παρατεταμένη ακρίβεια, ο χαμηλός μισθός, το supermarket που είναι απλησίαστο, ή το χρέος προς τον ΕΦΚΑ που δεν βγαίνει  με τίποτα. Γιατί τελικά,  αυτή η χώρα με τον ήλιο της, και λόγω Καθαρής Δευτέρας, με τη λαγάνα της, είναι όμορφη! Μην είμαστε και αχάριστοι… 

Του Βασίλη Αγγελόπουλου / naftemporiki.gr

Διαβάστε Περισσότερα »

Με διαμαρτυρία των εργαζομένων στο ΕΣΥ βρέθηκε αντιμέτωπος ο Άδωνις Γεωργιάδης και όχι με τον «κομμουνιστικό κίνδυνο»

Ο υπουργός Υγείας ας αφήσει τις ρητορικές υπερβολές και ας αναρωτηθεί γιατί οι άνθρωποι που κρατούν όρθιο το ΕΣΥ διαμαρτύρονται 

Κάποτε ήταν οι «ήρωες με τις λευκές μπλούζες», οι γιατροί και νοσηλευτές που βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή της μάχης κατά της πανδημίας. Σήμερα, αντιμετωπίζονται ως «ταραξίες». 

Όμως, πρόκειται για τους ίδιους ανθρώπους, αυτές και αυτούς που κρατούν όρθιο το δημόσιο σύστημα υγείας, που εξασφαλίζουν ότι η χώρα δεν αντιμετωπίζει υγειονομικές κρίσεις, που θα ξαναβρεθούν στην πρώτη γραμμή σε οποιαδήποτε έκτακτη ανάγκη. 

Οι άνθρωποι αυτοί σήμερα διαμαρτύρονται για τα προβλήματα στο δημόσιο σύστημα υγείας. Τις ελλείψεις σε προσωπικό και σε εξοπλισμό αλλά και τις χαμηλές απολαβές που δημιουργούν προβλήματα στην προσέλκυση γιατρών για να στελεχώσουν ιδίως περιφερειακά νοσοκομεία. Το γεγονός ότι χρειάζεται να εργάζονται εξαντλητικά για να μπορέσουν να κάνουν τη δουλειά τους. Τη διαρκή αναμέτρηση με πολιτικές που αντιμετωπίζουν τη δημόσια υγεία ως δαπάνη που πρέπει να μειωθεί. 

Ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης είναι συχνά στόχος αυτών των διαμαρτυριών. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι οι διαμαρτυρίες είναι πολιτικά υποκινούμενες από παρατάξεις της Αριστεράς και ότι τα πράγματα είναι πολύ καλύτερα. Εγώ ξέρω ότι εάν τα πράγματα ήταν όντως τόσο καλά δεν θα υπήρχαν τόσες διαμαρτυρίες όλα αυτά τα χρόνια, ότι δεν θα υπήρχε σε τόσες πολλές περιοχές αγωνία για την υποβάθμιση των υπηρεσιών υγείας, ότι δεν θα κατέβαιναν τόσο συχνά στον δρόμο γιατροί και υγειονομικοί, αλλά και οι τοπικές κοινωνίες. 

Λέει ο υπουργός ότι γίνονται σημαντικά έργα. Όμως, γιατί τότε γιατροί υποστηρίζουν επώνυμα ότι τα έργα αυτά δεν έχουν ολοκληρωθεί και υπάρχουν σοβαρά προβλήματα; Γιατί επιμένουν ότι τμήματα νοσοκομείων υπολειτουργούν; Γιατί π.χ. στη Νίκαια καταγγέλλουν ότι το ανακαινισμένο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών, το οποίο πήγε να εγκαινιάσει, έχει πλημμυρίσει τρεις φορές από όταν εγκαινιάστηκε; 

Σε τελική ανάλυση για κανένα γιατρό και νοσηλευτή η διαμαρτυρία και οι συγκεντρώσεις δεν είναι «χόμπι». Με τους ασθενείς θέλουν να ασχολούνται και να κάνουν τη δουλειά τους. Ιδίως όταν – όπως γνωρίζει πολύ καλά και ο ίδιος υπουργός – οι γιατροί που δέχτηκαν την «ειδική περιποίηση» των ΜΑΤ στη Νίκαια είναι μερικοί από τους καλύτερους που έχουμε στη χώρα. 

Εκτός βέβαια και εάν η βία των ΜΑΤ είναι η ανταμοιβή που προσφέρει ο υπουργός Υγείας στους «ήρωες με τις λευκές μπλούζες» και η… έκφραση ευγνωμοσύνης για όλα όσα έχουν κάνει για να συνεχίσει να λειτουργεί το δημόσιο σύστημα υγείας. 

Από εκεί και πέρα καταλαβαίνω ότι ο υπουργός Υγείας κυρίως ενδιαφέρεται για τις δηλώσεις που θα μπορέσει να κάνει για οποιοδήποτε θέμα. Λογικό είναι, προεκλογική περίοδο έχουμε και έχει ξεκινήσει η μάχη του σταυρού. 

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι πρέπει να χαθεί το μέτρο. Γιατί το «θα με είχανε σκοτώσει, χωρίς τα ΜΑΤ», είναι μια κουβέντα που ένας υπουργός που ενδιαφέρεται να συνεχίσει να συνομιλεί με τους ανθρώπους που εργάζονται σε έναν νευραλγικό κλάδο όπως η δημόσια υγεία, δεν τη λέει. Ακόμη και εάν αισθάνεται ότι αυτό εξυπηρετεί την όποια «εικόνα» θέλει να παρουσιάσει. Ένταση υπήρξε σίγουρα, αλλά έπαιξε ρόλο και η αστυνομία σε αυτή, αλλά η ρητορική για «τραμπούκους» απλώς δείχνει ότι δεν έχει καμία διάθεση να συζητήσει με τους διαμαρτυρόμενους υγειονομικούς. 

Και βέβαια όσο και εάν καταλαβαίνω ότι θέλει να απευθυνθεί σε ένα δεξιό ακροατήριο, εντούτοις «ατάκες» που εξισώνουν κομμουνισμό και φασισμό, λίγες μέρες αφότου ήρθαν στο φως φωτογραφίες από την εκτέλεση κομμουνιστών στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944, ή αναφορές στο ότι κάποιοι διαμαρτύρονται απλώς επειδή είναι κομμουνιστές, απλώς δείχνουν και τον πραγματικό «πολιτικό πολιτισμό» του Άδωνι Γεωργιάδη. Εκτός και εάν ο αντικομμουνισμός «παλαιάς κοπής» είναι πλέον επίσημη κυβερνητική γραμμή. 

Σε κάθε περίπτωση, το δημόσιο σύστημα υγείας, η στελέχωση, ενίσχυση και αναβάθμισή του είναι μια πραγματική «εθνική υπόθεση». Οφείλουμε να ακούσουμε τη διαμαρτυρία των ανθρώπων που το κρατούν όρθιο. Και να δούμε πώς τα σοβαρά προβλήματα που διαρκώς αναδεικνύουν θα αντιμετωπιστούν όπως πρέπει. 

Λευτέρης Θ. Χαραλαμπόπουλος / in.gr

Διαβάστε Περισσότερα »

Συναγερμός στην αεροναυτιλία – Τα αναπάντητα ερωτήματα μετά τη νέα βλάβη, «καμπανάκι» εν όψει θερινής περιόδου

Οι αρμόδιοι φορείς καλούνται να δώσουν οριστικές λύσεις προτού ένα αντίστοιχο πρόβλημα «σκάσει» εν μέσω τουριστικής αιχμής και προκαλέσει ανεπανόρθωτο χάος στον ελληνικό εναέριο χώρο 

Ο μεγαλύτερος και πιο πολυσύχναστος αερολιμένας της χώρας, το διεθνές αεροδρόμιο της Αθήνας «Ελευθέριος Βενιζέλος», βρέθηκε ξανά αντιμέτωπος με μια εξαιρετικά σοβαρή κρίση που προκάλεσε έντονη ανησυχία στο επιβατικό κοινό και αλυσιδωτές καθυστερήσεις στο πρόγραμμα των πτήσεων. 

Μια σημαντική τεχνική βλάβη στο σύστημα μεταφοράς δεδομένων ραντάρ «τύφλωσε» εν μέρει την Προσέγγιση Αθηνών, αναδεικνύοντας για ακόμη μια φορά -και με τον πλέον εμφατικό τρόπο- τις παθογένειες και τις τραγικές ελλείψεις στις κρίσιμες υποδομές της αεροναυτιλίας στην Ελλάδα. 

Το περιστατικό έθεσε σε συναγερμό τις αρμόδιες αρχές, ενώ παράλληλα προκάλεσε την έντονη και οργισμένη αντίδραση των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας, οι οποίοι κάνουν λόγο για επαναλαμβανόμενα, εξαιρετικά επικίνδυνα φαινόμενα. 

Η βλάβη και η επίσημη θέση της ΥΠΑ 

Το πρόβλημα προέκυψε νωρίς το πρωί και εντοπίστηκε στο σύστημα μεταφοράς δεδομένων από το ραντάρ που βρίσκεται στον λόφο της Μερέντας, στην ευρύτερη περιοχή του Μαρκόπουλου Αττικής, προς το Κέντρο Ελέγχου του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών. 

Όσο πλησιάζουμε στους μήνες αιχμής, το σημερινό περιστατικό λειτουργεί ως ηχηρό καμπανάκι 

Η ξαφνική απώλεια αυτών των ζωτικών δεδομένων σήμανε άμεσα μείωση της χωρητικότητας του αεροδρομίου, καθώς, για λόγους ασφαλείας, αυξήθηκαν υποχρεωτικά οι αποστάσεις μεταξύ των αεροσκαφών. 

Η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ), σε μια προσπάθεια να καθησυχάσει το κοινό και να περιορίσει τον αντίκτυπο της κρίσης, εξέδωσε επίσημη ανακοίνωση, επιβεβαιώνοντας το γεγονός:

«Στις 19 Φεβρουαρίου 2026 παρουσιάστηκε τεχνική βλάβη στην τροφοδοσία του συστήματος μεταφοράς δεδομένων στη θέση “Μερέντα” προς τον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών, προκαλώντας δυσλειτουργία του εν λόγω συστήματος και προσωρινή μείωση χωρητικότητας εξυπηρέτησης αεροσκαφών στο αεροδρόμιο “Ελευθέριος Βενιζέλος”».

Η διοίκηση της ΥΠΑ τόνισε ότι «άμεσα εξειδικευμένο προσωπικό της ΥΠΑ προχώρησε σε διαγνωστικές και διορθωτικές κινήσεις και η τεχνική βλάβη αποκαταστάθηκε», προσθέτοντας χαρακτηριστικά πως «η παροχή υπηρεσιών Ελέγχου Εναέριας Κυκλοφορίας συνεχίζεται απρόσκοπτα».

Ωστόσο, στην πράξη, η βλάβη ήταν ικανή να «φρενάρει» δραστικά τον ρυθμό των προσγειώσεων. Από τις 22 αφίξεις που εξυπηρετούνται κανονικά, ο αριθμός έπεσε στις 17 ανά ώρα, προκαλώντας σημαντική ταλαιπωρία και καθυστερήσεις που σε αρκετές περιπτώσεις ξεπέρασαν κατά πολύ τα 20 λεπτά.

Οργή εργαζομένων: «Στο ίδιο έργο θεατές»

Στον αντίποδα των καθησυχαστικών τόνων της διοίκησης της ΥΠΑ, οι εργαζόμενοι -και ειδικότερα η Ένωση Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας Ελλάδας- εξέφρασαν την απόλυτη αγανάκτησή τους, ρίχνοντας φως στο δυσάρεστο παρασκήνιο αυτών των συνεχών αστοχιών.

Με μια ανακοίνωση καταπέλτη, ανέδειξαν την ολιγωρία του κρατικού μηχανισμού, επισημαίνοντας ότι το σημερινό black out δεν προέκυψε απρόσμενα.

Οι ελεγκτές κατήγγειλαν ανοιχτά ότι η Προσέγγιση Αθηνών, η οποία είναι αποκλειστικά υπεύθυνη για την ασφαλή καθοδήγηση των αεροσκαφών στον μεγαλύτερο αερολιμένα της χώρας, αναγκάστηκε να λειτουργήσει κάτω από εξαιρετικά επισφαλείς συνθήκες, έχοντας στη διάθεσή της μόνο ένα από τα τρία ραντάρ που προβλέπονται κανονικά, και μάλιστα χωρίς τις απαραίτητες εφεδρικές συχνότητες.

«Στο ίδιο έργο θεατές βρεθήκαμε σήμερα το πρωί, αφού χάθηκε ξανά η επικοινωνία με τον λόφο Μερέντα, όπως και τον περασμένο Αύγουστο, όταν αστόχησε το ανταλλακτικό, που η Υ.Π.Α. “αξιολογούσε” από τον Μάιο του 2024 αν θα έπρεπε να αποκτήσει και έως σήμερα δεν έχει παραδοθεί», ανέφεραν στην αιχμηρή ανακοίνωσή τους οι εκπρόσωποι των εργαζομένων, στηλιτεύοντας την εγκληματική καθυστέρηση στην προμήθεια του απαραίτητου εξοπλισμού.

«Καμπανάκι» εν όψει θερινής περιόδου

Η σημερινή κρίση αποτελεί, σύμφωνα με τους εργαζόμενους, απλώς άλλον έναν κρίκο σε μια αλυσίδα επικίνδυνων δυσλειτουργιών. Υπενθύμισαν, μάλιστα, ακόμη ένα σκοτεινό περιστατικό, όταν μόλις πριν από λίγες εβδομάδες, στις 4 Ιανουαρίου 2026, σημειώθηκε ολική απώλεια επικοινωνιών στον εναέριο χώρο, συμβάν για το οποίο εξακολουθούν να περιμένουν επίσημη ενημέρωση για τα ακριβή αίτια.

Ο κόμπος, όπως φαίνεται, έχει φτάσει στο χτένι. Η απογοήτευση, σε συνδυασμό με την εργασιακή εξουθένωση του προσωπικού που καλείται να διαχειριστεί τις τεχνικές ελλείψεις, μεταφράζεται πλέον σε προειδοποιήσεις προς πάσα κατεύθυνση.

Οι ελεγκτές ξεκαθάρισαν ότι, υπό αυτές τις συνθήκες επισφάλειας, δεν προτίθενται να παράσχουν υπερεργασία κατά την επερχόμενη θερινή περίοδο του 2026.

Πρόκειται για μια δήλωση με τεράστιο ειδικό βάρος, αφού το καλοκαίρι η τουριστική κίνηση εκτινάσσεται στα ύψη και η πίεση στα απαρχαιωμένα συστήματα πολλαπλασιάζεται γεωμετρικά. Η θέση τους είναι ξεκάθαρη: η ασφάλεια των πτήσεων, των επιβατών και των πληρωμάτων είναι αδιαπραγμάτευτη.

Τα αναπάντητα ερωτήματα και η επόμενη μέρα

Μπορεί η ΥΠΑ να διαβεβαιώνει πως η σημερινή βλάβη αποκαταστάθηκε γρήγορα, όμως τα ερωτήματα παραμένουν αμείλικτα. Πώς γίνεται ένα νευραλγικό σύστημα ενός ευρωπαϊκού κόμβου αερομεταφορών να «κρέμεται» από τη γραφειοκρατία ενός ανταλλακτικού που εκκρεμεί από το 2024;

Το ελληνικό τουριστικό προϊόν και η διεθνής εικόνα της χώρας εξαρτώνται άμεσα από το επίπεδο της αεροναυτιλίας μας. Η αεροπλοΐα απαιτεί απόλυτη τεχνική ακρίβεια και μηδενική ανοχή σε εκπτώσεις συντήρησης.

Όσο πλησιάζουμε στους μήνες αιχμής, το σημερινό περιστατικό λειτουργεί ως ηχηρό καμπανάκι. Ο «κόκκινος συναγερμός» έχει ήδη χτυπήσει και οι αρμόδιοι φορείς καλούνται να δώσουν οριστικές λύσεις πριν ένα αντίστοιχο πρόβλημα στην καρδιά του καλοκαιριού προκαλέσει ανεπανόρθωτο χάος στον ελληνικό εναέριο χώρο.

Πηγή: in.gr

Διαβάστε Περισσότερα »

Οκτώ ρωγμές στο αφήγημα Στουρνάρα για την ανάπτυξη

Οταν η Τράπεζα της Ελλάδος ωραιο­ποιεί τη φτώ­χεια, βαφτίζει την ακρίβεια «βελ­τίωση ανι­σο­τήτων» και επα­να­φέρει το σύν­δρομο του 2009. 

Η φράση «εμείς πάμε καλά», όπως ειπώθηκε πρόσφατα από τον διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννη Στουρνάρα, δεν είναι απλώς ατυχής. Είναι πολιτικά επικίνδυνη, κοινωνικά προσβλητική και οικονομικά παραπλανητική. Διότι αν «πάμε καλά», γιατί ένας στους τέσσερις πολίτες ζει σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού; Αν «πάμε καλά», γιατί ένας στους πέντε Ελληνες δηλώνει ότι δεν είχε πρόσβαση στην ιατρική φροντίδα που χρειαζόταν; Γιατί η μικρομεσαία επιχειρηματικότητα καταρρέει με ρυθμούς πενταπλάσιους του ευρωπαϊκού μέσου όρου; 

01 Εργαλείο παραπλάνησης 

Η Τράπεζα της Ελλάδος εμφανίζει ως τεκμήριο «βελτίωσης των κοινωνικών ανισοτήτων» τις ονομαστικές αυξήσεις μισθών. Οχι τις καθαρές. Οχι τις πραγματικές. Οχι τις αποπληθωρισμένες. Αλλά τις ακατέργαστες, προ φόρων και εισφορών αποδοχές. Πρόκειται για μεθοδολογικό τέχνασμα που δεν αντέχει ούτε σε στοιχειώδη οικονομική κριτική. 

02 Τα πραγματικά στοιχεία 

Τα επίσημα στοιχεία της Eurostat και της ΕΛΣΤΑΤ δεν αφήνουν κανένα περιθώριο αμφισβήτησης. Το 2024 το 26,9% του πληθυσμού στην Ελλάδα βρέθηκε σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. Η Ελλάδα βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις της ΕΕ, ξεπερνώντας αρνητικά σχεδόν όλες τις χώρες του Νότου. 

Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι το στοιχείο για την υγεία. Το 21,9% των Ελλήνων δεν έλαβε την ιατρική φροντίδα που χρειαζόταν. Στην υπόλοιπη Ευρώπη το ποσοστό αυτό είναι 3,6%. Πρόκειται για κοινωνικό χάσμα που δεν χωρά καμία «βελτίωση». Οταν η πρόσβαση στην υγεία γίνεται ταξικό προνόμιο, δεν μιλάμε για ανισότητες που μειώνονται. Μιλάμε για κοινωνική αποσύνθεση. 

03 Καταρρέουν οι μικρομεσαίοι 

Η Eurostat καταγράφει αύξηση 47,8% στα λουκέτα μικρομεσαίων επιχειρήσεων το τρίτο τρίμηνο του 2025. Την ίδια στιγμή ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι μόλις 4,4%. Αυτή δεν είναι απλώς αρνητική απόκλιση. Είναι κατάρρευση. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις στραγγαλίζονται από τα ληξιπρόθεσμα χρέη του δημοσίου ύψους 3,8 δισ. ευρώ, τον τραπεζικό αποκλεισμό, τη φορομπηχτική πολιτική και βέβαια την αύξηση του λειτουργικού κόστους με αιχμή την ενέργεια.  Κι όμως, στο θεσμικό αφήγημα όλα βαίνουν καλώς. Η πραγματική οικονομία πεθαίνει, αλλά οι πίνακες «δείχνουν» πρόοδο. 

04 Το έχουμε ξαναζήσει 

Πληροφορούμε τον οικονομολόγο Γ. Στουρνάρα ότι η φράση «εμείς πάμε καλά» θυμίζει ανατριχιαστικά τον Γιώργο Αλογοσκούφη λίγο πριν από την πτώχευση του 2010, όταν διαβεβαίωνε τους πολίτες ότι «η ελληνική οικονομία είναι θωρακισμένη». Και τότε υπήρχαν νούμερα. Και τότε υπήρχαν παρουσιάσεις. Και τότε υπήρχαν «θεσμικές διαβεβαιώσεις». Αυτό που δεν υπήρχε ήταν επαφή με την κοινωνία. Το αποτέλεσμα το πλήρωσε η χώρα με δεκαετή ύφεση, μνημόνια και κοινωνική καταστροφή. 

05 Ανάπτυξη με πήλινα πόδια 

Η ανάπτυξη 2-2,2% δεν είναι προϊόν παραγωγικής δυναμικής. Είναι προϊόν κυρίαρχα των ευρωπαϊκών κονδυλίων της τουριστικής μονοκαλλιέργειας και βέβαια της φούσκας των ακινήτων. Ας μην ξεχνάμε ότι πάνω από το 60% των επενδύσεων συνδέεται άμεσα ή έμμεσα με το Ταμείο Ανάκαμψης. Το Ταμείο τελειώνει το 2026, αφήνοντας χρηματοδοτικό κενό άνω των 15 δισ. ευρώ ετησίως. Χωρίς αυτά τα χρήματα η ανάπτυξη καταρρέει στο 0,8-1%. Αυτό δεν λέγεται «ισχυρή οικονομία». Λέγεται οικονομία εξάρτησης. 

06 Γιγάντιο ιδιωτικό χρέος 

Το ιδιωτικό χρέος ξεπερνά τα 230 δισ. ευρώ. Χρέη προς την εφορία, τα ασφαλιστικά ταμεία και «κόκκινα» δάνεια εκτός τραπεζικών ισολογισμών. Πρόκειται για βόμβα θεμελίων. Σχεδόν 4 εκατ. φορολογούμενοι έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές. Λιγότερο από το 25% μπορεί να τηρήσει ρύθμιση. Αυτή δεν είναι εικόνα υγιούς οικονομίας. Είναι εικόνα κοινωνικής εξάντλησης. 

07 Πληθωρισμός απληστίας 

Το ΔΝΤ ήταν ξεκάθαρο. Ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη –και στην Ελλάδα– οφείλεται:

Κατά 45% στα αυξημένα επιχειρηματικά κέρδη.

Κατά 40% στις τιμές εισαγωγών.

Μόλις κατά 25% στις αυξήσεις μισθών.

Ομως ο Γ. Στουρνάρας έχει άλλη άποψη. Η οικονομία μας κινδυνεύει από τις αυξήσεις μισθών. Αυτό δεν είναι οικονομική ουδετερότητα. Είναι πολιτική επιλογή. 

08 Φόβος και ανασφάλεια 

Σήμερα η ελληνική κοινωνία δαπανά πάνω από το 35% του εισοδήματός της για στέγη, πληρώνει τρόφιμα σε τιμές δυτικής Ευρώπης με μισθούς φτωχοποιημένης βαλκανικής χώρας (δεύτερη φτωχότερη χώρα σε μονάδες αγοραστικής δύναμης) και ζει με ανασφάλεια, φόβο και έλλειψη προοπτικής. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον το να μιλά κανείς για «βελτίωση κοινωνικών ανισοτήτων» δεν είναι απλώς λάθος. Είναι αμετροέπεια. 

Μπροστά σε νέα κρίση 

Η ελληνική οικονομία δεν έχει καταρρεύσει ακόμη. Αλλά κινείται προς αυτή την κατεύθυνση. Στηρίζεται σε ευρωπαϊκά χρήματα που τελειώνουν, με το χρέος να διογκώνεται και μια κοινωνία να αντέχει όλο και λιγότερο. Χωρίς παραγωγική ανασυγκρότηση, χωρίς ουσιαστική αύξηση καθαρών εισοδημάτων, χωρίς σύγκρουση με τον πληθωρισμό της απληστίας, η επόμενη κρίση δεν είναι θέμα «αν». Είναι θέμα «πότε». Και τότε καμία στατιστική ωραιοποίηση δεν θα μπορεί να πει ότι «πάμε καλά». 

Τζώρτζης Ρούσσος / documentonews.gr 

Διαβάστε Περισσότερα »

Το μέλλον για τη νεολαία παραμένει αβέβαιο

Τι σημαίνει να δώσουμε μέλλον στη νεολαία 

Ο πρωθυπουργός έκανε μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που «χτίστηκε» γύρω από την ανακοίνωση της στατιστικής υπηρεσίας ότι η ανεργία των νέων έως 25 ετών υποχώρησε σημαντικά με βάση τη μηνιαία έρευνα εργατικού δυναμικού, στοιχεία πάντως αμφιλεγόμενα με ειδικούς να μιλούν χαρακτηριστικά για «greek statistics» στην ανεργία. 

Βεβαίως, η προσεκτική ανάγνωση ακόμη και αυτών των στατιστικών δεδομένων, ιδίως σε σύγκριση με την πιο αναλυτική τριμηνιαία έρευνα εργατικού δυναμικού, δείχνει ότι μιλάμε για μια ηλικιακή κατηγορία που το μεγαλύτερο μέρος είναι ούτως ή άλλως εκτός εργατικού δυναμικού. Όμως, ακόμη και έτσι είναι και αυτή ένα σημάδι μιας τάσης που τη γνωρίζουμε, δηλαδή της υποχώρησης της ανεργίας εδώ και αρκετά χρόνια. 

Ο πρωθυπουργός προσπάθησε σε αυτή τη βάση να διαμορφώσει ένα αφήγημα ότι η κυβέρνησή του σταδιακά εξασφαλίζει ότι η νέα γενιά θα ζήσει καλύτερα από τις προηγούμενες. Παρότι παραδέχτηκε την ακρίβεια και το στεγαστικό πρόβλημα, που επηρεάζει ιδιαίτερα τη νεολαία, εντούτοις υποστήριξε ότι με την υποχώρηση της ανεργίας, την αύξηση του κατώτατου μισθού, τη μείωση της φορολογίας για τους νέους και τα μέτρα για φτηνότερα δάνεια για κατοικία, θα εξασφαλίσει ότι οι σημερινοί νέοι θα έχουν μια καλύτερη ζωή από τους γονείς τους. 

Ως στόχος, σίγουρα είναι σημαντικός, ιδίως εάν αναλογιστούμε ότι εδώ και χρόνια βλέπουμε τους νέους να ζουν χειρότερα από τους γονείς τους, με την έννοια ότι χρειάζεται να εργαστούν πολύ πιο σκληρά για να πετύχουν ένα επίπεδο ευημερίας ανάλογο με αυτό που εξασφάλιζαν προηγούμενες γενιές. Αρκεί να σκεφτούμε ότι στη δεκαετία του 1980 ένας μισθός αρκούσε ώστε μια οικογένεια να τα φέρνει βόλτα και μάλιστα παραπάνω από αξιοπρεπώς, ενώ στη δεκαετία του 1990 η ύπαρξη δύο μισθών στην οικογένεια επέτρεπε αγορά καλύτερου σπιτιού και τη δυνατότητα να κάνουν οι οικογένειες όνειρα. Όμως, ήδη από τη δεκαετία του 2000 οι νέοι ένιωθαν ότι χρειάζεται να προσπαθήσουν πολύ περισσότερο για να εξασφαλίσουν ένα στοιχειώδες επίπεδο ζωής. Και μετά ήρθε η κρίση και η ριζική επιδείνωση της κατάστασης των εργαζομένων και η έκρηξη της ανεργίας, ιδίως της ανεργίας των νέων, στοιχείο που οδήγησε και σε μια μαζική μετανάστευση που ακόμη δεν έχει αντιστραφεί. 

Αυτή τη στιγμή τα πράγματα είναι διαφορετικά. Κυρίως, όμως, ως προς το ότι υπάρχουν περισσότερες δουλειές. Όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι όλες είναι υψηλών προσόντων, υψηλής προστιθέμενης αξίας και υψηλών αμοιβών. Αντιθέτως σε μεγάλο βαθμό είναι κακοπληρωμένες δουλειές σε υπηρεσίες, όπως ο τουρισμός και η εστίαση, που δίνουν απασχόληση, αλλά όχι προοπτική. Το δημόσιο εξακολουθεί να είναι υποστελεχωμένο, την ώρα που οι απολαβές παραμένουν ιδιαίτερα χαμηλές, κάτι που έχει ήδη αρχίσει να δημιουργεί προβλήματα σε χώρους όπως η υγεία όπου συχνά υπάρχει δυσκολία να προσελκυστούν γιατροί στο ΕΣΥ. Ανησυχητικά μεγάλο ποσοστό νέων αναγκάζονται να εργαστούν σε δουλειές που δεν αντιστοιχούν στο μορφωτικό επίπεδο και στις σπουδές τους, υπο-αμειβόμενες και χωρίς προοπτικές, «εγκλωβισμένοι» στο παιδικό δωμάτιο στο πατρικό τους. Οι αυξήσεις των ονομαστικών μισθών υπολείπονται σημαντικά των αυξήσεων του πραγματικού κόστους ζωής και εξανεμίζονται. Άρα, ναι, έχουν περισσότερες δουλειές οι νέοι, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι έχουν καλές δουλειές και προοπτική. 

Έπειτα δεν είναι δεδομένο ότι και αυτή η βελτίωση των οικονομικών συνθηκών θα συνεχιστεί εσαεί, εάν αναλογιστούμε ότι αναμένουμε μια υποχώρηση της οικονομικής δυναμικής με το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης. 

Κυρίως, όμως, αυτό που δεν συζητά ο πρωθυπουργός είναι ότι πίσω από τη «μαγική εικόνα» όπου όλα πάνε προς το καλύτερο, υπάρχουν όλα τα ανοιχτά ερωτήματα για το μέλλον της χώρας: η αδυναμία προσέλκυσης μεγάλων επενδύσεων σε τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας πέραν της ενέργειας, η αδυναμία να γίνουμε κόμβος στις νέες τεχνολογίες, η υποχώρηση της ίδιας της οικονομικής βαρύτητας της χώρας σε σχέση ακόμη και με χώρες της «διεύρυνσης», δεν επιτρέπουν μεγάλη αισιοδοξία. 

Αρνητικά λειτουργεί και η διάχυτη αίσθηση ότι πόροι που υποτίθεται ότι θα έβαζαν τις βάσεις για ένα καλύτερο μέλλον, από τις αγροτικές ενισχύσεις, έως τα ευρωπαϊκά κονδύλια για την κατάρτιση αντιμετωπίστηκαν στην καλύτερη των περιπτώσεων ως «ζεστό χρήμα», στη χειρότερη ως πεδίο εκτεταμένης διασπάθισης, χωρίς κανένα άλλο αποτέλεσμα. 

Όλα αυτά δεν πρόκειται να αλλάξουν την εικόνα μιας χώρας που δεν δίνει άλλη προοπτική στη νεολαία, από το να έχει απλώς μια δουλειά, μιας χώρας που πολώνεται ανάμεσα σε μια ευνοούμενη μειοψηφία και μια πλειοψηφία που ανησυχεί όλο και περισσότερο, μιας χώρας «μειωμένων προσδοκιών», μιας χώρας που εξακολουθεί να μην μπορεί να πει με σαφήνεια ποιο είναι το καλύτερο μέλλον που υπόσχεται πέραν από την απλή συνέχεια της κατάστασης όπως είναι σήμερα, με όλες τις αβεβαιότητες που αυτή περιλαμβάνει. 

Και δεν της δίνει προοπτική γιατί αυτή η κυβέρνηση σε όλη της τη διαδρομή δεν θέλησε ποτέ να συνομιλήσει με τη νεολαία. Πάντα συμπεριφέρθηκε ως να ήξερε καλύτερα από την ίδια τη νεολαία τι θέλουν όντως οι νέοι. Καθόλου τυχαία, όποτε οι νέοι κινητοποιήθηκαν και διαδήλωσαν για τα δικά τους προβλήματα και τα δικά τους αιτήματα πιο πιθανό ήταν να δουν τα ΜΑΤ παρά τους αρμόδιους υπουργούς. 

Γιατί το ζήτημα δεν είναι γενικά κάποιος να πει: «νοιάζομαι για τους νέους». Το ζήτημα είναι να τους ακούσει, να αφουγκραστεί την αγωνία τους, να τους δώσει βήμα και πάνω από όλα να τους καλέσει να συνεισφέρουν σε έναν κοινό στόχο και ένα κοινό όραμα για έναν τόπο που να είναι πιο φιλόξενος για όσους ζουν εντός του. Και μόνο αυτός θα κερδίσει μια νεολαία πιο δύσπιστη παρά ποτέ. Και που δεν θα μεταπειστεί με ένα reel…

Λευτέρης Θ. Χαραλαμπόπουλος / in.gr

Διαβάστε Περισσότερα »

Η νησι­ω­τι­κότητα, τα όρια του­ρι­στι­κής μεγέθυν­σης και το μοντέλο ανάπτυ­ξης

Ταυ­τότητα, ποιότητα και slow tourism είναι η βιώ­σιμη επι­λογή. 

Η του­ρι­στική μεγέθυνση που έφερε απα­σχόληση και εισο­δήματα στους κατοίκους των νησιών για αρκε­τές δεκα­ε­τίες έχει δώσει τη σκυ­τάλη σε ένα επι­θε­τικό real estate και σε μεγάλης κλίμα­κας επεν­δύσεις που αλλοι­ώ­νουν ριζικά την ταυ­τότητα των τόπων, τα ελκυ­στικά τοπία, τις κοι­νω­νι­κές δομές και λει­τουρ­γίες, αλλάζουν τη ροή των εισο­δη­μάτων και εξα­ντλούν τους έτσι κι αλλιώς περιο­ρι­σμένους πόρους τους, με κυριότε­ρους το νερό και τον χώρο. Ταυ­τόχρονα η πίεση για περισ­σότερα και μεγα­λύτερα κρου­α­ζιε­ρόπλοια σε όλο και περισ­σότερα νησιά απλώς θα συμ­βάλει στην αύξηση του συνω­στι­σμού, του θορύβου και άλλων φαι­νο­μένων υπερ­του­ρι­σμού που υπο­βα­θμίζουν την ποιότητα ζωής των κατοίκων και της εμπει­ρίας των του­ρι­στών. 

Η ακραία επο­χι­κότητα, σε συν­δυ­α­σμό με την ακραία μονο­καλ­λιέρ­γεια, οδη­γεί τους κατοίκους από την καλο­και­ρινή υπε­ρένταση και την υπε­ρερ­γα­σία στη χει­με­ρία νάρκη. Παράλ­ληλα η ανυ­παρ­ξία εναλ­λα­κτι­κών δυνα­το­τήτων απα­σχόλη­σης, οι ελλείψεις σε κρίσι­μες υπο­δο­μές και υπη­ρε­σίες για υγεία, εκπαίδευση, κατάρ­τιση, περιο­ρι­σμένες δυνα­τότη­τες άθλη­σης και ανα­ψυ­χής και άλλες ελλείψεις καθη­με­ρι­νότη­τας αλλά και η ακρίβεια δεν συμ­βάλ­λουν σε μια ομαλή οικο­νο­μική και κοι­νω­νική ζωή και στην προ­σέλ­κυση ενός ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού με προ­σόντα και προσ­δο­κίες για μια ποιότητα ζωής δια­φο­ρε­τική από αυτή των αστι­κών κέντρων. Ταυ­τόχρονα η έλλειψη εξει­δι­κευ­μένης στα νησιά αγρο­τι­κής πολι­τι­κής οδη­γεί στην επι­τάχυνση της εγκα­τάλει­ψης της υπαίθρου, με ό,τι αυτό σημαίνει για την ενίσχυση των περι­βαλ­λο­ντι­κών κιν­δύνων που φέρ­νει η κλι­μα­τική αλλαγή. 

Η συνέχιση του ίδιου μοντέλου επέκτα­σης της προ­σφο­ράς σε κλίνες κάθε μορ­φής που προ­ω­θεί ο κυβερ­νη­τι­κός σχε­δια­σμός μέσα από εθνικά χωρο­τα­ξικά και τοπικά πολε­ο­δο­μικά σχέδια μη θεω­ρώ­ντας την εκτός οικι­σμού γη ως κοινό πολι­τι­στικό και φυσικό αγαθό, που πρέπει να μετα­βι­βα­στεί στις επόμε­νες γενιές (βιώ­σιμη ανάπτυξη) για να ενι­σχυ­θεί η ανθε­κτι­κότητα των νησιών αλλά ως ιδι­ω­τικό αγαθό ανα­λώ­σιμο στον βωμό του πρόσκαι­ρου κέρ­δους, είναι αδιέξοδη. 

Είναι αυτό το σενάριο ανα­πόφευ­κτο; Υπάρ­χει εναλ­λα­κτική βιώ­σιμη λύση και ποια είναι αυτή; Με βάση τους παγκόσμιους στόχους βιώ­σι­μης ανάπτυ­ξης, απο­τε­λεί μονόδρομο η αλλαγή του παρα­γω­γι­κού και κατα­να­λω­τι­κού προ­τύπου με στόχο: Την αύξηση της οικο­νο­μι­κής απόδο­σης και την καλύτερη διάχυση στο σύνολο της τοπι­κής οικο­νο­μίας μέσα από την αξιο­ποίηση του τοπι­κού φυσι­κού, πολι­τι­στι­κού και παρα­γω­γι­κού κεφα­λαίου για παρα­γωγή ποιο­τι­κών αγα­θών και υπη­ρε­σιών υψη­λής προ­στι­θέμε­νης αξίας με απα­σχόληση εκπαι­δευ­μένου ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού. Τη μείωση του απο­τυ­πώ­μα­τός του ειδικά σε ό,τι αφορά την κατα­νάλωση γης και τοπίου, νερού και ενέρ­γειας. 

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; 

Την αντι­κα­τάσταση του μοντέλου του «fast» από τον «slow tourism». Να υπο­γραμ­μι­στεί ότι τα 20 τελευ­ταία χρόνια κατα­γράφε­ται μείωση της μέσης διάρ­κειας παρα­μο­νής των επι­σκε­πτών από 10,6 σε 6,3 ημέρες, με απο­τέλε­σμα να χρειάζο­νται σχε­δόν διπλάσιες αφίξεις για να έχουμε τον ίδιο αρι­θμό δια­νυ­κτε­ρεύσεων με ό,τι αυτό συνε­πάγε­ται. Ο γρήγο­ρος του­ρι­σμός, όπου η selfie έχει στα­διακά αντι­κα­τα­στήσει τη γνω­ρι­μία με τον τόπο και τους ανθρώ­πους του, πρέπει να δώσει ξανά τη θέση του στον «αργό του­ρι­σμό» λαμ­βάνο­ντας μέτρα που θα «επι­δο­τούν» τη μακρά διάρ­κεια παρα­μο­νής και δεν θα «τιμω­ρούν» τους λιγότερο εύπο­ρους. Για παράδειγμα τα τέλη παρα­μο­νής πρέπει να είναι αντι­στρόφως ανάλογα του αρι­θμού των ημε­ρών παρα­μο­νής. Το ίδιο και οι τιμές των αερο­πο­ρι­κών εισι­τη­ρίων. Η δια­μονή σε κατα­λύματα πολυ­τε­λείας θα πρέπει να έχει σημα­ντικά υψη­λότερα τέλη, εκτός αν έχουν πάρει μέτρα για μικρό απο­τύπωμα. Τα τέλη εισόδου σε μια πόλη όπως η Βενε­τία απο­δείχτη­καν μη απο­τρε­πτικά και χρειάζε­ται να αντι­κα­τα­στα­θούν από κλει­στό αρι­θμό επι­τρε­πόμε­νων επι­σκέψεων, όπως οι θέσεις σε ένα θέα­τρο. Το πρόβλημα είναι ότι δεν χωράνε άλλοι, όχι ότι χωράνε όσοι μπο­ρούν να πλη­ρώ­σουν. 

Ταυ­τότητα, ποιότητα και slow tourism είναι η βιώ­σιμη επι­λογή. 

Γιάννης Σπιλάνης 

*Ο Γιάννης Σπιλάνης είναι ομότιμος καθηγητής του τμήματος Περιβάλλοντος στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου. 

Πηγή: documentonews.gr

Διαβάστε Περισσότερα »