Μπαράζ σεισμών στη Σαντορίνη – Παπαζάχος: Το ηφαίστειο έχει «ξυπνήσει» αλλά το παρακολουθούμε

Νέος σεισμός σημειώθηκε -μαζί με πολλούς μικρότερους- και σήμερα στον χώρο γύρο από το υποθαλάσσιο ηφαίστειο της Σαντορίνης - 

Ήπια ηφαιστειακή δραστηριότητα καταγράφεται το τελευταίο διάστημα στη Σαντορίνη. Ξεκίνησε το καλοκαίρι και συνεχίζεται μέχρι σήμερα, με πλήθος μικρών σεισμών, με τις σημερινές τέσσερις δονήσεις να κινούνται γύρω στα 3 Ρίχτερ. 

Στις 9.57 το πρωί σημειώθηκε η πρώτη σεισμική δόνηση μεγέθους 2,9 Ρίχτερ και είχε επίκεντρο 21 Χλμ. Ανατολικά Βορειοανατολικά της Οίας. 

Με λίγα λεπτά διαφορά ακολούθησε σεισμός 3,1 Ρίχτερ 20 Χλμ. Ανατολικά Βορειοανατολικά της Οίας. 

Η τρίτη δόνηση ήταν μεγέθους 3,2 Ρίχτερ με το επίκεντρο να εντοπίζεται ξανά 22 Χλμ. Ανατολικά Βορειοανατολικά της Οίας. 

Η τέταρτη δόνηση με μέγεθος 3 Ρίχτερ είχε επίκεντρο 19 Χλμ. Βορειοανατολικά του Μεγαλοχωρίου Σαντορίνης. 

Το ηφαίστειο έχει «ξυπνήσει» αλλά το παρακολουθούμε

«Η Σαντορίνη κι όλα τα ηφαίστεια στον κόσμο έχουν φάσεις στις οποίες φεύγουν από την κατάσταση ηρεμίας» δήλωσε σήμερα στο ΕΡΤΝews o καθηγητής σεισμολογίας Κώστας Παπαζάχος.

«Τα ηφαίστεια ακολουθούν φυσικούς κύκλους έξαρσης και ύφεσης, δηλαδή ξυπνάνε, κουνιούνται και ξανακοιμούνται» επισημαίνοντας μεταξύ άλλων ότι «το 2011 είδαμε μια αντίστοιχη κινητικότητα, η οποία διήρκεσε 14 μήνες και τελικά δεν οδήγησε σε ηφαιστειακή έκρηξη».

Μάλιστα όπως τόνισε «το πιο πιθανό είναι ότι η κατάσταση θα επανέλθει στο φυσιολογικό». Ωστόσο, όπως είπε μέχρι να γίνει αυτό «θα έχουμε μια σεισμικότητα που θα γίνεται αισθητή από τους κατοίκους χωρίς ιδιαίτερα μεγάλες σεισμικές δονήσεις».

Ο κ. Παπαζάχος αναφέρθηκε και στα προβλήματα κατολισθήσεων και τις πτώσεις βράχων που ενδέχεται να υπάρξουν στην καλντέρα. Σύμφωνα με τον σεισμολόγο, «η μεγάλη τουριστική ροή δημιουργεί την ανάγκη για καλύτερη διαχείριση της πληροφόρησης, καθώς οι επισκέπτες δεν είναι εξοικειωμένοι με τους σεισμούς, ακόμα κι αν αυτοί είναι μικρής έντασης».

Καταλήγοντας εξήγησε ότι οι ηφαιστειακοί σεισμοί δεν είναι όπως οι τεκτονικοί αλλά «είναι γενικά μικροί σεισμοί, με μεγέθη συνήθως κάτω από 4 Ρίχτερ τα οποία είναι αισθητά και ενοχλητικά αλλά δεν προκαλούν βλάβες». 

Πηγή:koutipandoras.gr

Διαβάστε Περισσότερα »

Τα ελληνικά ηφαίστεια στο μικροσκόπιο των επιστημόνων: «Κοιμούνται» ακόμα, αλλά… (Photos)

 

«Σαν ηφαίστειο που ξυπνά…». Το γνωστό τραγούδι της Άλκηστης Πρωτοψάλτη δεν ισχύει για τα ηφαίστεια της Ελλάδας. Όπως λένε οι επιστήμονες τα ηφαίστεια μας ευτυχώς, ακόμα κοιμούνται.

Η τελευταία ηφαιστειακή δραστηριότητα καταγράφηκε πολλά χρόνια πριν – και συγκεκριμένα στα τέλη της δεκαετίας του 90 όταν το ηφαίστειο της Νισύρου είχε προκαλέσει σεισμική δραστηριότητα που κράτησε δυόμισι χρόνια, προκαλώντας μικρές ζημιές.

Οι ειδικοί όμως, εξακολουθούν να το παρακολουθούν από κοντά, όπως και το γειτονικό ηφαίστειο της Σαντορίνης. Αυτά άλλωστε, είναι και τα πιο επικίνδυνα στο μεγάλο ηφαιστειακό τόξο του Νοτίου Αιγαίου.

Νίσυρος: Μικρή δραστηριότητα στα τέλη του ’90

Η Νίσυρος μαζί με τα Μέθανα, τη Μήλο και τη Σαντορίνη συγκαταλέγεται στα ενεργά ηφαίστεια της χώρας μας. 

Τα παλαιότερα πετρώματα του νησιού χρονολογούνται στα 160.000 έτη ενώ τα νεότερα (προϊστορικά) είναι 15.000 ετών και καλύπτουν ολόκληρο το νησί.

Το μεγαλύτερο μέρος του νησιού της Νισύρου είναι ορεινό, ηφαιστειογενές και πολύ εύφορο.Το ηφαίστειο αποτελείται από διάφορα είδη πετρωμάτων όπως βασάλτες, ανδεσίτες, δακίτες και ρυόλιθους. Ορισμένα μάλιστα έχουν χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή κτισμάτων όπως το Παλαιόκαστρο και Καμπαναριό του Αγ. Ιωάννου του Θεολόγου έξω από τα Νικιά.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις δύο εκρήξεις σημειώθηκαν πριν από 25.000 χρόνια.

Το ηφαίστειο εξερράγη και το 1422 ενώ τέσσερις αιώνες αργότερα, το 1872, η έκρηξη του ηφαιστείου προκάλεσε σεισμούς. Τέφρα και άλλα υλικά κάλυψαν το έδαφος του Ράμμου.

 

 

 

 

Μέθανα: Μόλις 50 χλμ από την Αθήνα

 

Το ενεργό ηφαίστειο των Μεθάνων, που βρίσκεται στον Σαρωνικό κόλπο, σε απόσταση μόνο 50 χιλιομέτρων από την Αθήνα παρακολουθείται συστηματικά, από το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.

Η πιο πρόσφατη εκρηκτική δραστηριότητα του ηφαιστείου συνέβη τον 3ο αιώνα π.Χ. και αναφέρεται από τους αρχαίους ιστορικούς Στράβωνα, Παυσανία και Οβίδιο.

Στην ευρύτερη περιοχή των Μεθάνων η πιο πρόσφατη έκρηξη συνέβη πριν από περίπου 300 χρόνια, στον υποθαλάσσιο χώρο ενάμισι χιλιόμετρο βόρεια της χερσονήσου, όπου έχουν εντοπισθεί ίχνη τουλάχιστον 30 παλαιών ηφαιστείων, των οποίων η δραστηριότητα ξεκίνησε πριν από ενάμισι εκατομμύριο χρόνια.

Η σύγχρονη υδροθερμική δραστηριότητα στη λουτρόπολη των Μεθάνων σχετίζεται με την ηφαιστειακή γεωθερμία. Αν και πιο πρόσφατα το ηφαίστειο δεν έχει δώσει ανησυχητικά σημάδια, η κοντινή απόστασή του από την Αθήνα δεν παύει να αποτελεί πηγή ανησυχίας.

Μήλος: Πριν από 2–3 εκατομμύρια χρόνια

 

H Mήλος αποτελείται σχεδόν εξ ολοκλήρου από ηφαίστεια ενώ από πολλούς αποκαλείται το ηφαιστειακό νησί. 

Η ηφαιστειακή δραστηριότητα της Μήλου ξεκίνησε πριν από 2 – 3 εκατομμύρια χρόνια ενώ κάποιο ηφαίστειο εκεί έχει να εκραγεί τα τελευταία 90.000 χρόνια.

Στο νησί επίσης υπάρχουν δύο σβηστά ηφαίστεια, το ηφαίστειο της Φυριπλάκας, το οποίο βρίσκεται στο κεντρικό και νότιο τμήμα του νησιού, το ηφαίστειο του Tράχηλα, στο Bορειοδυτικό τμήμα. 

Παρά το γεγονός πως η Μήλος έχει να παρουσιάσει έκρηξη μεγάλο χρονικό διάστημα, δε θεωρείται πως είναι ανενεργή αφού o ηφαιστειακός ατμός και τα αέρια που εκπέμπονται στην ατμόσφαιρα φτάνουν τις θερμοκρασίες των 100 °C.

Η Σαντορίνη και η Μινωική Κρήτη

Οσο για το ηφαίστειο της Σαντορίνης ειναι από τα μεγαλύτερα υποθαλάσσια ενεργά ηφαίστεια στο κόσμο. Ισως το μόνο ηφαίστειο που η Καλντέρα του φθάνει μέχρι τη θάλασσα. Η μεγαλύτερή του έκρηξη συνέβη κατά την διάρκεια της Μινωική Εποχής του Χαλκού πριν από 3.600 χρόνια.

Ολόκληρο το κέντρο του τότε κυκλικού νησιού βυθίστηκε στη θάλασσα κατά την διάρκεια της τρομερής ηφαιστειακής έκρηξης. Η έκρηξη προκάλεσε παλιρροιακό κύμα που κυριολεκτικά αφάνισε τον προηγμένο πολιτισμό της Μινωικής Κρήτης, 70 μίλια νότια της Σαντορίνης.

Η τεράστια μάζα ελαφρόπετρας που εκτινάχθηκε κατά την ηφαιστειακή έκρηξη κάλυψε την επιφάνεια της θάλασσας σε μία ευρεία περιοχή που εν συνεχεία ξεβράστηκαν στις ακτές σε υψηλότερα επίπεδα από το τσουνάμι που προκλήθηκε από την έκρηξη. 

 

 

 

Τα ηφαίστεια της Ελλάδας δεν ξυπνάνε, προς το παρόν

Προς το παρόν, τα ηφαίστεια της Ελλάδας «κοιμούνται». Υπολογίζοντας βέβαια την ιστορία τους, οι επιστήμονες δεν αμφιβάλλουν ότι κάποια στιγμή θα ξυπνήσουν. Βέβαια, τα ηφαίστεια δεν είναι σαν τους σεισμούς. Οι εκρήξεις τους μπορούν να προβλεφθούν μέχρι και ένα μήνα νωρίτερα γιατί είναι πολλά τα σημάδια που χτυπούν το «καμπανάκι».

Κατά τα φαινόμενα πάντως, οι επιστήμονες δεν αναμένουν μεγάλες εκρήξεις, αλλά μια αυξημένη δραστηριότητα. Οι μεγάλες εκρήξεις συμβαίνουν σπάνια και τα ελληνικά ηφαίστεια δείχνουν να έχουν ξεθυμάνει.

Το μυστικό των ελληνικών ηφαιστείων κρύβεται στα βάθη του Αιγαίου. Νότια της Κρήτης, κάτω από το απέραντο γαλάζιο του πελάγους, μία συνεχής ανελέητη σύγκρουση, η οποία κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πού θα καταλήξει, διαμορφώνει το τοπίο στην επιφάνεια. Πρόκειται για τη σύγκλιση της ευρωπαϊκής και της αφρικανικής λιθοσφαιρικής πλάκας, που απ’ ό,τι φαίνεται, δεν τα πάνε και τόσο καλά μεταξύ τους…

Η πρώτη κινείται προς τα νοτιοδυτικά, ενώ η δεύτερη υποβυθίζεται και προτιμά την αντίθετη κατεύθυνση. Εκεί που λεπταίνει η αφρικανική πλάκα, το μάγμα βρίσκει την ευκαιρία και βγαίνει προς τα έξω.

Οι συνέπειές αυτής της σύγκρουσης έχουν γίνει ορατές σε διαφορετικά χρονικά σημεία στην ιστορία του ελλαδικού χώρου, επηρεάζοντας άμεσα την εξέλιξή του.

Οι επιστήμονες έχουν ανακαλύψει εκρήξεις ηφαιστείων μέχρι και τριάμισι εκατομμύρια χρόνια παλιές, στη Μήλο, τη Νίσυρο, το Σουσάκι Κορινθίας, την Αίγινα, τον Πόρο.

Όλα τα ηφαίστεια του Αιγαίου είναι «στρωματο-ηφαίστεια» με κωνοειδή μορφή. Οι κρατήρες τους έχουν σχήμα κώνου και έχουν αλλοιωθεί είτε από διάβρωση, όπως στη Μήλο, είτε από «καλδεροποίηση», δηλαδή έχει βυθιστεί λόγω μεγάλης έκρηξης, όπως στη Σαντορίνη.

 

Μανωλάς Χρήστος

Με πληροφορίες από topontiki.gr

 

 

Διαβάστε Περισσότερα »

Στο δρόμο της αναγνώρισης ως Παγκόσμιο Γεωπάρκο της Unesco η Νίσυρος

 

Στο πλαίσιο των καινοτόμων δράσεων και της πολιτικής εξωστρέφειας και ανάπτυξης που ακολουθεί η Δημοτική Αρχή, υπεγράφη προγραμματική σύμβαση Έρευνας και Ανάπτυξης μεταξύ του Δήμου Νισύρου και του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδας (ΔΙΠΑΕ), και ειδικότερα με την Πανεπιστημιακή Έδρα της UNESCO που φιλοξενείται στο Ίδρυμα αυτό.

Η Έδρα αυτή μοναδική στο είδος της σε παγκόσμιο επίπεδο, επικεντρώνεται σε θέματα Έρευνας, Εκπαίδευσης και Πολιτισμού που σχετίζονται με το Φυσικό Περιβάλλον και τον Οικοτουρισμό. Αποτελείται από πολυμελή επιστημονική ομάδα, διακεκριμένων καθηγητών Ελληνικών και άλλων πανεπιστημίων από χώρες όλων των Ηπείρων.

Σκοπός της συνεργασίας του Δήμου Νισυρίων με το ΔΙΠΑΕ είναι η προετοιμασία, σύνταξη και υποβολή ολοκληρωμένου φακέλου υποψηφιότητας για την ένταξη του ηφαιστείου της Νισύρου  στο Παγκόσμιο Δίκτυο Γεωπάρκων της UNESCO, ενός από τα μεγαλύτερα περιβαλλοντικά προγράμματα του Διεθνούς αυτού Οργανισμού.

Τα οφέλη από την ένταξη στο Δίκτυο αυτό (κάτι για το οποίο διαγωνίζονται δεκάδες χώρες από όλο τον πλανήτη με ανάλογες υποψηφιότητες δικών τους γεωλογικών μνημείων), είναι πολύ μεγάλα και για την περιβαλλοντική προστασία του νησιού, αλλά και για την ήπιας μορφή οικοτουριστική – τουριστική αξιοποίησης του, όπως και για την παγκόσμια ανάδειξή του ως γεωπεριβαλλοντικού μνημείου μοναδικής αξίας.

Για την υλοποίηση της υποβολής ενός άρτιου φακέλου υποψηφιότητας, η προαναφερθείσα Έδρα θα συνεργαστεί στενά με τους επικεφαλείς και τους συμβούλους του Παγκόσμιου Συμβουλίου Γεωπάρκων της UNESCO. Επικεφαλής της προσπάθειας θα είναι ο Διευθυντής της Έδρας Καθηγητής του ΔΙΠΑΕ, Δ. Εμμανουλούδης, και βασικοί συνεργάτες του τα μέλη του Επιστημονικού Συμβουλίου της Έδρας, Παναγιώτης Νάστος, Καθηγητής Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), Antonio Jose Guerra, Καθηγητής του Federal University, Rio de Janeiro, Αργεντινή, μέλος Συμβουλίου Γεωπάρκων Νοτίου Αμερικής, Garry Stevens, Καθηγητής του Western Sydney University, Αυστραλία, ειδικός σε θέματα διαχείρισης και ανάπτυξης απομακρυσμένων περιοχών, Δρ. Έλενα Σαμουρκασίδου, ειδική σε θέματα ανάπτυξης ΟΤΑ, όμορων με θάλασσα περιοχών, Όλγα Παπάντσιου, Msc, υπεύθυνη συντονισμού συνεργασιών ΟΤΑ με το Επιστημονικό Δυναμικό της Έδρας.

Η συνεργασία των δυο μερών θα έχει 12 μήνες διάρκεια με επέκταση στους 18 μήνες για την ολοκλήρωση του έργου.

 

Πηγή: www.epoli.gr

 

Διαβάστε Περισσότερα »

Μέσα στην καρδιά της Νισύρου

Το κέντρο του γαλαξία μας μέσα από τον κρατήρα Στέφανο. Η Νίσυρος είναι ο πιο μεγάλος υδροθερμικός κρατήρας στον κόσμο, με περίμετρο 300 μέτρα - 

Μια συλλογή εντυπωσιακών εικόνων του Γιώργου Καραμποτάκη με την αγριάδα του ηφαιστείου και την ομορφιά του ουρανού

Σύμφωνα με τον μύθο, η Νίσυρος δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια της γιγαντομαχίας όταν οι θεοί του Ολύμπου και οι Γίγαντες πολέμησαν μεταξύ τους. Αυτός ο αρχαίος θρύλος σχετίζεται και με τη γένεση του ηφαιστείου. Ο φωτογράφος Γιώργος Καραμποτάκης περιπλανήθηκε αρκετές μέρες ανάμεσα στα πετρώματα, στους κρατήρες και στα ποτάμια λάβας και δημιούργησε μια συλλογή με εντυπωσιακές εικόνες. Το ενδιαφέρον του για τα ηφαίστεια ξεκίνησε από ένα μεγάλο ταξίδι στην Ισλανδία –εκεί όπου ενώνονται όλα τα στοιχεία της γης– και ολοκληρώθηκε στη Νίσυρο όπου κατάφερε να αιχμαλωτίσει και τις λεπτομέρειες του ουρανού.

«Από πολύ μικρή ηλικία αγαπούσα τα ηφαίστεια. Μετά τα δύο ταξίδια που έκανα στην Ισλανδία ανακάλυψα ότι με γοητεύουν τα έντονα και τα απόκοσμα τοπία. Με εντυπωσιάζουν η ένταση που κρύβεται στο ηφαίστειο και οι μεταβολές που συμβαίνουν διαρκώς μέσα στη γη. Θέλω να νιώθω ζωντανό το τοπίο γύρω μου και να υπάρχει διαρκώς κίνηση. Στα μέρη τα οποία επιλέγω να φωτογραφίσω κρύβεται κάτι άγνωστο και ανεξερεύνητο» αναφέρει στο Documento o Γιώργος Καραμποτάκης.

Ο κρατήρας Μικρός Πολυβώτης πλημμυρισμένος

Εκεί όπου συμπλέκονται η γεωλογία με τη μυθολογία

Το φωτογραφικό πρότζεκτ με θέμα το ηφαίστειο της Νισύρου ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2019. «Την πρώτη φορά που επισκέφθηκα το νησί ο καιρός ήταν άστατος και δυστυχώς δεν προέκυψαν νυχτερινές λήψεις. Κατάφερα όμως να αιχμαλωτίσω πολλές όμορφες στιγμές και εικόνες. Ο κρατήρας είχε μαζέψει νερό και ατμό από τη βροχή, γεγονός που δημιουργούσε εντυπωσιακή ατμόσφαιρα γύρω μου. Μου έλειπε όμως το νυχτερινό κομμάτι. Τη φετινή χρονιά είχα την ευκαιρία να επισκεφτώ ξανά το νησί σε πιο μοναχική και ήρεμη φάση εξαιτίας της πανδημίας του κορονοϊού. Πέρασα πολλές ώρες τόσο πρωινές όσο και βραδινές στον κρατήρα του ηφαιστείου για να καταφέρω να ολοκληρώσω αυτό το φωτογραφικό άλμπουμ. Τις νύχτες περίμενα έξι με επτά ώρες για να προκύψουν οι λήψεις που είχα στο μυαλό μου».

Με αφορμή το ταξίδι του ο Γιώργος Καραμποτάκης μελέτησε αρκετές επιστημονικές έρευνες και άρθρα για το ηφαίστειο της Νισύρου, τη μυθολογία και τους θρύλους που συνοδεύουν την ύπαρξη του νησιού όλα αυτά τα χρόνια. «Ηξερα ότι υπάρχει ενεργό ηφαίστειο, αλλά μετά το πρώτο μου ταξίδι ανακάλυψα αρκετές άγνωστες λεπτομέρειες για την ιστορία του. Η Νίσυρος είναι ο πιο μεγάλος υδροθερμικός κρατήρας στον κόσμο, με περίμετρο 300 μέτρα. Η έκρηξη από την οποία προέκυψε το ηφαίστειο πραγματοποιήθηκε πριν από χιλιάδες χρόνια και σταδιακά μέσα από συνεχείς εκρήξεις άρχισαν να δημιουργούνται η καλντέρα και τα γύρω νησάκια όπως το Γυαλί».

Συγκεντρώσεις θειικών αλάτων που δυσκολεύουν την όραση όταν υπάρχει αέρας

Καλντέρα ονομάζεται η εδαφική κοιλότητα που σχηματίζεται όταν υποχωρεί το τμήμα ενός ηφαιστειακού κώνου ή όταν διαβρώνονται βαθμιαία τα εσωτερικά τοιχώματά του. Το Γυαλί είναι ένα ηφαιστειογενές νησάκι με επιστρώσεις λάβας και στάχτης στο οποίο έχουν δημιουργηθεί και λατομεία. «Το πιο υπέροχο πράγμα στη Νίσυρο είναι ότι πρόκειται για έναν τεράστιο κώνο. Αν παρατηρήσει κανείς το νησί από ψηλά, θα διαπιστώσει ότι είναι ολόκληρο ένα τεράστιο ηφαίστειο και μάλιστα πολύ καλά σχηματισμένο. Το ηφαιστειακό τόξο του Αιγαίου το οποίο θα ήθελα πολύ να εξερευνήσω αρχίζει από το ηφαίστειο του Σουσακίου στον Ισθμό της Κορίνθου και καταλήγει στο ηφαίστειο της Νισύρου περνώντας από την Αττική, τα νησιά του Σαρωνικού κόλπου και τις Κυκλάδες – τη Μήλο, τη Σαντορίνη, την Αντίπαρο και άλλα νησιά του συμπλέγματος. Η τριβή ανάμεσα στις ενδοσφαιρικές πλάκες είναι αυτή που δημιουργεί τα ηφαίστεια και τους σεισμούς στο Αιγαίου».

Η Νίσυρος γεννήθηκε, σύμφωνα με τον μύθο, στη γιγαντομαχία. Η μητέρα των πάντων Γη έστρεψε τους θνητούς γίγαντες κατά των αθάνατων θεών του Ολύμπου. Οι θεοί καταδίωξαν τους γίγαντες, οι οποίοι υποχώρησαν έντρομοι. «Ο θεός της θάλασσας Ποσειδώνας είχε αναλάβει κατόπιν εντολής του Δία να εξαφανίσει τον γίγαντα Πολυβώτη, ο οποίος διέσχισε φοβισμένος το Αιγαίο προκειμένου να σωθεί. Ο Ποσειδώνας τον πρόφτασε κοντά στην Κω. Με την τρίαινά του απέσπασε ένα τμήμα από την Κω και το εκσφενδόνισε εναντίον του Πολυβώτη. Ο Ποσειδώνας πέτυχε τον γίγαντα και τον καταπλάκωσε. Το κομμάτι αυτό της Κω έγινε η Νίσυρος».

Ποτάμια αρχαίας λάβας που μετατράπηκαν σε βασάλτη και οξειδώνονται από το θαλασσινό νερό

Η σύγκρουση θεών και αγχίθεων Γιγάντων μοιάζει να επαναλαμβάνεται κάθε φορά που κάποιος παρατηρεί το ηφαίστειο. «Η μάχη ζωντανεύει κάθε φορά που κοιτάς τα αρχαία ποτάμια λάβας από τα οποία απορρέουν αέρια και ατμοί διοξειδίου του θείου σχηματίζοντας κρυσταλλοποιημένα ιζήματα. Οι γεωμορφολογικές παραμορφώσεις στον κρατήρα Στέφανο που αποδίδονται στις τελευταίες μεταβολές του μαγματικού θαλάμου πλάθουν το έδαφος δημιουργώντας φαράγγια και υψίπεδα για να θυμίζουν σε κάθε γίγαντα την κατάληξη του Πολυβώτη. Οταν η κοσμογονική μορφή Νυξ ρίξει το πέπλο της στα απομεινάρια της μάχης, η γαλακτική οδός κάνει την εμφάνισή της, μεθώντας αυτή την κοσμογονική δύναμη που προήλθε από το χάος και την παρθενογένεση, από τα δισεκατομμύρια αστέρια που κάνουν την εμφάνισή τους στον μεγαλύτερο υδροθερμικό κρατήρα του κόσμου. Οι θερμοκρασίες από τους ατμούς φτάνουν τα σημεία βρασμού, ενώ τα χρώματα της οξείδωσης βάφουν περίτεχνα το τοπίο. Ο Αίολος αναλαμβάνει να καθαρίσει το τοπίο ανοίγοντας τον ασκό με τη μορφή μελτεμιού, δημιουργώντας ανεμοστρόβιλους σκόνης θειούχου νατρίου και διασπείροντας τη μυρωδιά του ολέθρου και της εκ νέου δημιουργίας σε κάθε γωνία του κρατήρα. Η Θάλεια, η οποία είναι η θεά της βλάστησης, κόρη του Ηφαίστου και της Αίτνας, αναλαμβάνει στο τέλος να επουλώσει τις πληγές της μάχης δωρίζοντας εύφορα εδάφη με δρύες για να κρατούν τη σκιά στα βοσκοτόπια του θειαφιού».

Κρύσταλλοι θείου σε πετρώματα στο χωριό Μανδράκι

Το τέλος και η αρχή του κόσμου στον βορρά

Πριν από κάποια χρόνια ο Γιώργος Καραμποτάκης είχε την ευκαιρία να επισκεφτεί την Ισλανδία, γεγονός που αποτέλεσε μοναδική εμπειρία ζωής, η οποία καθόρισε και τον τρόπο που επιλέγει να «διαβάζει» τα τοπία γύρω του. «Νομίζω ότι δεν έχω ξανανιώσει ποτέ τόσο πλήρης μέχρι τώρα στη ζωή μου. Ολα τα στοιχεία της γης βρίσκονται συγκεντρωμένα σε αυτήν τη χώρα. Καθώς διασχίζει κανείς μεγάλες αποστάσεις με το αυτοκίνητο έχει την ευκαιρία να παρατηρήσει και να απολαύσει όλες τις μεταβολές του καιρού. Εγώ πραγματοποίησα ένα μεγάλο ταξίδι χιλίων χιλιομέτρων. Μέσα σε μία μέρα συνάντησα ήλιο, χιονοθύελλα, βροχή, τεράστιους καταρράχτες και ερημικά τοπία. Επισκέφθηκα μια λίμνη η οποία είχε γεμίσει παγόβουνα. Μπήκα σε μια σπηλιά κάτω από έναν παγετώνα. Το βράδυ έσβησα τα φώτα του αυτοκινήτου μου και αντίκρισα το Βόρειο Σέλας. Περπάτησα σε αρχαία ποτάμια λάβας, κάτασπρα από το χιόνι. Το τοπίο είναι απόκοσμο. Στην Ισλανδία συναντάς όλη τη δημιουργία της γης. Είναι το τέλος και η αρχή του κόσμου. Πιστεύω ότι δεν υπάρχει πιο όμορφη χώρα».

O κρατήρας Στέφανος, ο μεγαλύτερος υδροθερμικός στον κόσμο

Ο Γιώργος Καραμποτάκης είναι αυτοδίδακτος φωτογράφος, ο οποίος ασχολήθηκε με τη φωτογραφία για να αποτυπώσει την ένταση και τις ξαφνικές μεταβολές της φύσης. «Στους περισσότερους ανθρώπους αρέσουν τα ήρεμα και γαλήνια τοπία, ενώ εγώ γοητεύομαι από τα άγρια και περίπλοκα φαινόμενα. Ο δυνατός αέρας, οι παγετώνες, το χιόνι και τα ηφαίστεια είναι οι συνθήκες που επιδιώκω να παρατηρώ και να φωτογραφίζω. Αυτές είναι οι εικόνες που με ηρεμούν και με ταξιδεύουν κεντρίζοντας τη φαντασία μου. Δεν μου αρκεί να κάθομαι κάτω από ένα δέντρο και να κοιτάζω τον ουρανό ή να χαζεύω την ακύμαντη θάλασσα. Εκτός από τη φωτογραφία φύσης, με ενδιαφέρει πολύ και το νυχτερινό κομμάτι. Τις καλοκαιρινές νύχτες ανακαλύπτω απόμερα μέρη χωρίς φωτορύπανση και φωτογραφίζω το κέντρο του γαλαξία».

Στο μέλλον ο Γιώργος Καραμποτάκης επιθυμεί να πραγματοποιήσει φωτογραφικές εξορμήσεις σε σπήλαια αλλά και σε λιγότερο γνωστά ηφαίστεια της Ελλάδας. «Στα Μέθανα τα ηφαιστειακά τοπία είναι ανεξερεύνητα και αχαρτογράφητα. Γνωρίζω ότι υπάρχει και ένα εντυπωσιακό κόκκινο ποτάμι λάβας το οποίο θα ήθελα να επισκεφθώ. Η πανδημική κρίση μάς έχει δώσει την ευκαιρία να ανακαλύψουμε περισσότερα όμορφα μέρη στον ελλαδικό χώρο αφού τα ταξίδια στο εξωτερικό έχουν περιοριστεί».

Γιώργος Καραμποτάκης 

 

 

Ηλέκτρα Ζαργάνη

Πηγή: DocVille #198

Διαβάστε Περισσότερα »

Νίσυρος, διακοπές πάνω στον κρατήρα (Photos - Video)

Η Νίσυρος είναι από τα πιο όμορφα νησιά της Δωδεκανήσου, άθικτο ακόμη από την τουριστική ανάπτυξη. Τόπος με άγρια ομορφιά και σπουδαία ιστορική διαδρομή, σχηματίστηκε από εκρήξεις ηφαιστείου ενώ σύμφωνα με την ελληνικη μυθολογία δημιουργήθηκε στη Γιγαντομαχία, τον πόλεμο μεταξύ Θεών και Γιγάντων, όταν ο Ποσειδώνας καταδίωξε τον Γίγαντα Πολυβώτη μέχρι την Κω, έκοψε ένα τμήμα της και, πετώντας το πάνω στον εχθρό του, τον βύθισε για πάντα στο Αιγαίο Πέλαγος.

Ο θρυλικός βράχος είναι η σημερινή Νίσυρος και οι εκρήξεις του ηφαιστείου η οργισμένη ανάσα του ηττημένου Γίγαντα. Αυτές οι εκρήξεις σχημάτισαν το πιο νέο από τα ηφαιστειακά κέντρα της Ελλάδας και ακόμη ενεργό - μαζί με αυτά της Μήλου, της Σαντορίνης και των Μεθάνων.

Στην αρχαιότητα, η Νίσυρος, άκμασε από το εμπόριο οψιδιανού, τον οποίο εξόρυσσαν οι Νισύριοι από το κοντινό νησί Γυαλί στο οποίο λειτουργεί μέχρι σήμερα εργοστάσιο εξόρυξης ελαφρόπετρας. Έχει έκταση 41 τ. χλμ., μήκος ακτών 28 χλμ. και πληθυσμό 1.000 κατοίκους. Συνδέεται ακτοπλοϊκά με τον Πειραιά, την Κω και τη Ρόδο.

ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΝΙΣΥΡΟΥ 

ΜΑΝΔΡΑΚΙ: Κτισμένο αμφιθεατρικά στο λόφο που δεσπόζει το Ενετικό Κάστρο και το μοναστήρι της Παναγιάς της Σπηλιανής, το Μανδράκι, λιμάνι και πρωτεύουσα της Νισύρου, θα σας κλέψει αμέσως την καρδιά! Περιηγηθείτε στα όμορφα σοκάκια του και τις πλατείες με τα καταπληκτικά βοτσαλωτά δάπεδα (πιο χαρακτηριστική, η πλατεία Δελφινιών) και τις πολύχρωμες λουλουδιασμένες αυλές. Παρατηρείστε τα άσπρα ή χρωματιστά διώροφα σπίτια με τα ξύλινα μπαλκόνια, χτισμένα από ηφαιστειακά πετρώματα και ελαφρόπετρα. Στο Μανδράκι μπορείτε να βρείτε προτάσεις για νυχτερινή διασκέδαση στα cafe-bars, δίπλα στη θάλασσα,καθώς και τις πιο αξιόλογες προτάσεις διαμονής ενώ σε απόσταση 1,5 χλμ. από το Μανδράκι βρίσκεται η πηγή των Λουτρών γνωστή για τα νατροχλωριο-θειούχα νερά της με μέγιστη θερμοκρασία 46ºC.

ΠΑΛΟΙ: Το ψαροχώρι Πάλοι, το επίνειο του ορεινού οικισμού Εμπορειού, το συναντάμε στο ανατολικό τμήμα του νησιού, σε απόσταση 4 χλμ. από το Μανδράκι. Διαθέτει μαρίνα για τα ιδιωτικά σκάφη και υπέροχη αμμώδη παραλία για να κολυμπήσετε. Από εδώ έχετε πρόσβαση και σε άλλες κοσμικές αμμουδιές, όπως το Γιαλισκάρι και την παραλία Λιες.

ΕΜΠΟΡΕΙΟΣ: Βρίσκεται σε απόσταση 8 χλμ. νοτιοανατολικά από το Μανδράκι. Είναι ένα μικρό ορεινό χωριό χτισμένο σε υψόμετρο περίπου 500 μ. με σπίτια που ξεχωρίζουν για την αρχιτεκτονική τους. Αξίζει να το εξερευνήσετε για να θαυμάσετε τη καταπράσινη φύση, το γραφικό οικισμό και να πιείτε ένα καφεδάκι στο παραδοσιακό καφενείο του χωριού, που έχει πανοραμική θέα προς την κοιλάδα του ηφαιστείου, την καλδέρα και τον Προφήτη Ηλία. Σπουδαίο φυσικό αξιοθέατο του οικισμού είναι η σπηλιά που βρίσκεται στην είσοδο του χωριού, η οποία λόγω της θερμότητάς της, από την ηφαιστειακή δραστηριότητα, θεωρείται φυσική σάουνα. Από το μεσαιωνικό κάστρο της Παντονίκης, η θέα είναι μοναδική, ενώ στην κορυφή του μπορείτε να επισκεφτείτε την εκκλησία των Ταξιαρχών με υπέροχες τοιχογραφίες και εικόνες.

ΝΙΚΙΑ: Με πανοραμική θέα στο Αιγαίο και την καλντέρα, το πανέμορφο χωριό Νικειά "στέκεται" στην πλαγιά ενός λόφου σε υψόμετρο 400 μ. Αναπαλαιωμένα αρχοντικά, ανοιχτόχρωμες χρωματιστές πόρτες και κεραμοσκεπές, δημιουργούν έναν πανέμορφο σκηνικό. Στης βοτσαλωτή πλατεία της Πόρτας, που είναι η κεντρική πλατεία των Νικιών, μπορείτε να επισκεφτείτε την εκκλησία των Εισοδίων της Θεοτόκου, από τις ωραιότερες της Ελλάδας! Η πλατεία έχει σχήμα ελλειψοειδές, ενώ το εκπληκτικό βοτσαλωτό δάπεδο είναι σε σχέδια του Πασχάλη Πασχαλάκη, γνωστού Νισύριου τεχνίτη του 19ου αι. Εδώ βρίσκονται και η Μονή Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου που γιορτάζει στις 26 Σεπτεμβρίου, καθώς και η Μονή Παναγιάς Κυράς του 17ου αιώνα.

ΠΑΡΑΛΙΕΣ ΤΗΣ ΝΙΣΥΡΟΥ

Το νησί έχει λίγες παραλίες, αλλά αρκούν - καθως διαθέτουν μοναδική ομορφιά. Απολαύστε το μπάνιο σας στις παραλίες Λευκή Παραλία, Παχιά Άμμος, Πάλοι, Λιές, Άγιος Σάββας, Κατσούνι, Αυλάκι, Αγία Ειρήνη και Χοχλάκια, με τις εντυπωσιακές μαύρες κροκάλες, ιδανική για ιστοσανίδα και κολύμβηση με αναπνευστήρα.
Ωραίες παραλίες υπάρχουν επίσης στα γειτονικά νησάκια Γυαλί και Άγιος Αντώνιος, τα οποία μπορείτε να επισκεφτείτε ως ημερήσια εκδρομή με καΐκι. Ημερήσιες εκδρομές γίνονται και στα νησάκια Πυργούσα, Παχιά και Στρογγυλή ενώ μπορείτε να κάνετε και το γύρο του νησιού.

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΝΟΣΤΙΜΙΕΣ

Στη Νίσυρο θα πρέπει να δοκιμάσετε το κατσικάκι καπαμά, τις πιττιές (ρεβυθοκεφτέδες), τις μπουκουνιές (χοιρινό μαγειρεμένο στο λίπος του), τα φρέσκα θαλασσινά και τα τοπικά τυριά (μυζήθρα, κοπανιστή και «τρυγιά», τυρί μέσα σε κρασί). Από τις γλυκές γεύσεις, ξεχωρίζουν τα ξεροτήγανα και οι λουκουμάδες με ντόπιο μέλι, οι παστελαριές (ξερά σύκα με αμυγδαλόψυχα και σουσάμι) και το καταπληκτικό γλυκό του κουταλιού ντοματάκι.

ΠΑΝΗΓΥΡΙΑ

Το μεγαλύτερο πανηγύρι της Νισύρου γίνεται τον Δεκαπενταύγουστο στην Παναγιά τη Σπηλιανή, στο Μανδράκι, οι ετοιμασίες για το οποίο ξεκινούν από τις 6 Αυγούστου! Την ίδια μέρα γίνεται πανηγύρι και στην Παναγιά Κυρά, όπως και στις 23/8, στα Εννιάμερα της Παναγίας. Στις 14 Σεπτεμβρίου, του Σταυρού, στο Μανδράκι γίνεται μεγάλο πανηγύρι, με γλέντι την παραμονή, όπου προσφέρεται κατσίκι κοκκινιστό με κριθαράκι, λουκουμάδες και κρασί. Πανηγύρια γίνονται επίσης στις 21 Ιουνίου (του Αγίου Νικήτα), στις 30 Ιουνίου (των Αγίων Αποστόλων), στις 27 Ιουλίου (του Αγίου Παντελεήμονα), στις 23 Αυγούστου (της Παναγίας Κυράς), στις 26 Σεπτεμβρίου (του Αγίου Ιωάννη).

ΜΗ ΧΑΣΕΤΕ:

• Το Ηφαιστειολογικό Μουσείο, το μοναδικό στο είδος του στην Ελλάδα, αλλά και στην ανατολική Μεσόγειο. Στεγάζεται στο πρώην δημοτικό σχολείο των Νικιών, είναι υπερσύγχρονο και διαδραστικό και λειτουργεί όλο το χρόνο. Θα μάθετε τα πάντα για τα ηφαίστεια της Ελλάδας, θα δείτε πώς γεννήθηκε η Νίσυρος και θα θαυμάσετε ηφαιστειακά πετρώματα με ασυνήθιστα ονόματα και χρώματα.
• Το Παλαιόκαστρο, μια ανάσα από το Μανδράκι, την αρχαία ακρόπολη της Νισύρου με τα σκουρόχρωμα κυκλώπεια τείχη της. Αποτελεί ένα από τα πλέον καλοδιατηρημένα (και επιβλητικά) αρχαία κτίσματα του Αιγαίου. Καταπληκτική θέα και απόλυτη γαλήνη!
• Την πεζοπορία στα μονοπάτια που συνδέουν την πρωτεύουσα με το εσωτερικό του νησιού. Καλύτερη εποχή για πεζοπορία είναι την άνοιξη, που ανθίζουν τα αγριολούλουδα στα χωράφια και τις πλαγιές των λόφων.

Πηγή: tvxs.gr - July 23, 2020

Διαβάστε Περισσότερα »

Tο σημείο στη Νίσυρο που μοιάζει εξωπραγματικό - Απόκοσμη ατμόσφαιρα σε ένα μέρος που κόβει την ανάσα

Ένα από τα πιο απόκοσμα και ταυτόχρονα εντυπωσιακά σημεία της χώρας συναντάται στο εναλλακτικό νησί της Νισύρου. Ο λόγος, φυσικά, για το περίφημο ηφαίστειό της, το οποίο μαζί με τα Μέθανα, τη Μήλο και την Σαντορίνη συγκαταλέγονται στα ενεργά ηφαίστεια της Ελλάδας.

Το τοπίο άκρως επιβλητικό, δημιουργεί δέος στον επισκέπτη που θα βρεθεί εδώ, καθώς η εικόνα που αντικρίζει πατώντας πάνω στα ηφαιστειογενή πετρώματα μόνο εξωπραγματική φαντάζει.

Δύο ήταν οι εκρήξεις που σημειώθηκαν πριν χιλιάδες χρόνια, οι οποίες δημιούργησαν την σημερινή καλντέρα- σημείο αναφοράς για το μικρό νησί του Αιγαίου. Το ηφαίστειο λέγεται ότι εξερράγη το 1422, ενώ η πιο πρόσφατη έκρηξή του σημειώθηκε το 1888.

Ο μεγαλύτερος κρατήρας του ηφαιστείου ονόματι «Πολυβώτης» έχει διάμετρο 260 μ. και βάθος 30 μ., ενώ στην περιοχή συναντώνται ακόμη πέντε νεότεροι κρατήρες, ο μεγαλύτερος των οποίων, γνωστός και ως «Στέφανος», έχει διάμετρο 30 μ. και βάθος, επίσης, 30 μ.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το ηφαίστειο περιβάλλεται από καλντέρα μήκους 2.400 μ. και πλάτους 950 μ.

Πηγή: newsbeast.gr - June 05, 2020

Διαβάστε Περισσότερα »

Σχέδιο της Πολιτικής Προστασίας για τυχόν ενεργοποίηση του ηφαιστείου της Σαντορίνης

Σχέδιο για την αντιμετώπιση συνεπειών από πιθανή ενεργοποίηση του ηφαιστείου της Σαντορίνης εξέδωσε η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας (ΓΓΠΠ), μεταξύ των άλλων σχεδίων αντιμετώπισης μεγάλων κινδύνων.

Όπως διευκρίνισε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ αρμόδιο στέλεχος της ΓΓΠΠ, το συγκεκριμένο σχέδιο, που φέρει την κωδική ονομασία «Τάλως», εντάσσεται στον γενικό σχεδιασμό για την προετοιμασία όλου του κρατικού μηχανισμού και τη θωράκιση της χώρας απέναντι σε οποιονδήποτε κίνδυνο και φυσική καταστροφή, και σε ό,τι αφορά το ηφαίστειο της Σαντορίνης δεν υπάρχει καμία ένδειξη για ενεργοποίηση.

Στο 184σελιδο σχέδιο επισημαίνεται η αυξημένη ετοιμότητα «εν όψει επαπειλούμενου κινδύνου για την εκδήλωση ηφαιστειακής δράσης στο ηφαιστειακό σύμπλεγμα της Σαντορίνης λαμβάνοντας υπόψη τον χαρακτηρισμό της κατάστασης επιφυλακής (alert level), που καθορίζεται από την Μόνιμη Επιστημονική Επιτροπή Παρακολούθησης Ελληνικού Ηφαιστειακού Τόξου (ΜΕΕΠΕΗΤ)».

Στην έκθεση της επιτροπής αυτής, στην οποία περιγράφονται τα σενάρια επαναδραστηριοποίησης και η αναλυτική περιγραφή των κινδύνων και της χωρικής τους κατανομής, βασίζεται η σύνταξη του πλαισίου δράσεων όλων των εμπλεκομένων υπηρεσιών σε περίπτωση ηφαιστειακής δραστηριότητας στην περιοχή.

Τα σενάρια

Οσον αφορά στις περιοχές, που αναμένεται να επηρεαστούν, στις περιπτώσεις των δύο παραπάνω σεναρίων ηφαιστειακής δραστηριότητας, η επιστημονική μελέτη έχει καταλήξει στα ακόλουθα: «Ακραίο Σενάριο: Η περιοχή του νησιού που αναμένεται να επηρεαστεί περισσότερο είναι το οικιστικό σύμπλεγμα Φηρά-Φηροστεφάνι-Ημεροβίγλι με εντάσεις της τροποποιημένης κλίμακας Mercalli που θα φτάνουν μέχρι το 8, καθώς και οι περιοχές Βουρβούλος και Μεσαριά με εντάσεις μεταξύ 7 και 8. Τέλος θα επηρεαστούν σημαντικά οι περιοχές Μανωλάς (Θηρασιά), Μεγαλοχώρι, Ακρωτήρι και Οία με εντάσεις μεταξύ 6 και 7. Οι περιοχές του Μονόλιθου (αεροδρόμιο), του Ακρωτηρίου (αρχαιολογικός χώρος) και των τουριστικών θέρετρων Περίσσας και Καμαρίου δεν αναμένεται να επηρεαστούν σημαντικά».

Αντίστοιχα, στο πιθανότερο σενάριο η περιοχή του νησιού που αναμένεται να επηρεαστεί περισσότερο «είναι το οικιστικό σύμπλεγμα Φηρά-Φηροστεφάνι-Ημεροβίγλι καθώς και οικισμοί που βρίσκονται στην νοητή προέκταση της γραμμής Καμένης όπως ο Βουρβούλος με εντάσεις της τροποποιημένης κλίμακας Mercalli που θα φτάνουν μέχρι το 7 ενώ στις υπόλοιπες περιοχές του νησιού οι αναμενόμενες εντάσεις δεν θα ξεπερνούν το 6. Οι περιοχές του Μονόλιθου (αεροδρόμιο), του Πύργου, του Εμπορείου, του Μεγαλοχωρίου, του Ακρωτηρίου (αρχαιολογικός χώρος) και των τουριστικών θέρετρων Περίσσας και Καμαρίου δεν αναμένεται να επηρεαστούν σημαντικά».

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται τα πρώτα δύο σχέδια που παρουσιάστηκαν τον περασμένο Νοέμβριο, με τις κωδικές ονομασίες «Δάρδανος» και «Ιόλαος» για πλημμύρες και πυρκαγιές, αντίστοιχα, ενώ ο πρώτος κύκλος των σχεδίων για την αντιμετώπιση βασικών κινδύνων, κλείνει με το σχέδιο «Τάλως» και ακόμη δύο Γενικά Σχέδια:

1. Το Γενικό Σχέδιο με την κωδική ονομασία Εγκέλαδος για την Αντιμετώπιση Εκτάκτων Αναγκών και Άμεση/Βραχεία Διαχείριση των Συνεπειών από την Εκδήλωση Σεισμών.

2. Το Γενικό Σχέδιο με την κωδική ονομασία Ηράκλειτος για την Αντιμετώπιση Τεχνολογικών Ατυχημάτων Μεγάλης Έκτασης στο πλαίσιο εναρμόνισης με την Ευρωπαϊκή οδηγία SEVESO III, το οποίο εκδόθηκε σήμερα το πρωί.

Αυτά τα τρία Σχέδια (Εγκέλαδος, Ηράκλειτος, Τάλως), θα παρουσιαστούν σε συνέντευξη Τύπου στις εγκαταστάσεις του Ενιαίου Συντονιστικού Κέντρου Επιχειρήσεων (ΕΣΚΕ) του Πυροσβεστικού Σώματος, την Τετάρτη 19 Φεβρουαρίου 2020.

Και τα πέντε γενικά σχέδια που έχουν εκδοθεί μέχρι στιγμής βρίσκονται στη διάθεση όλων των φορέων που εμπλέκονται στην Πολιτική Προστασία, ενώ μετά την ολοκλήρωση του πρώτου κύκλου θα ακολουθήσουν και άλλα επιμέρους σχέδια, κυρίως για τεχνολογικά ατυχήματα.

(Με πληροφορίες από ΑΠΕ - ΜΠΕ - Feb 13, 2020 )

Διαβάστε Περισσότερα »

Ο μύθος με τον Γίγαντα που κρύβεται πίσω από τον κρατήρα «Στέφανο» στη Νίσυρο - Δείτε τις φωτογραφίες

Σύμφωνα με τη μυθολογία όταν θεοί και Γίγαντες πολεμούσαν μεταξύ τους, ο Ποσειδώνας έκοψε ένα κομμάτι από την Κω και το εκσφενδόνισε στον Πολυβώτη. Ο βράχος πέτυχε τον στόχο του, καταπλάκωσε τον γίγαντα κι εκείνος έκτοτε προσπαθεί να τον ξεφορτωθεί φυσώντας και ξεφυσώντας. Ο βράχος αυτός, λοιπόν, είναι η Νίσυρος και οι καπνοί που αναδύονται από τους ηφαιστειακούς κρατήρες δεν είναι τίποτα άλλο από τα χνώτα του γίγαντα Πολυβώτη.

Στην πραγματικότητα, στο μικρό νησί των Δωδεκανήσων, θα συναντήσει κανείς έναν από τους μεγαλύτερους και καλύτερα διατηρημένους υδροθερμικούς κρατήρες στον κόσμο, τον Στέφανο.

Η Νίσυρος αποτελεί ουσιαστικά μέρος του ηφαιστειακού τόξου της νότιας Ελλάδας στο οποίο οι πρώτες υποθαλάσσιες εκρήξεις έλαβαν χώρα πριν 150.000 χρόνια με την κύρια δραστηριότητα να εντοπίζεται περίπου 30.000 χρόνια πριν.

O κρατήρας Στέφανος (ο οποίος παλιότερα λεγόταν Μεγάλο Αλώνι ή Άκωλος) αποτελεί πόλο έλξης για τους τουρίστες και βρίσκεται μέσα σε μια καλδέρα 4 χιλιομέτρων στο κέντρο του νησιού. Η διάμετρος του κρατήρα είναι περίπου 300 μέτρα, έχει ελλειψοειδές σχήμα και το βάθος του φτάνει τα 27 μέτρα. Δεν είναι ωστόσο ο μοναδικός κρατήρας στο νησί ενώ λόγω της ηφαιστειακής δραστηριότητας, στο νησί υπάρχουν επίσης θερμές πηγές με θερμοκρασίες από 30 μέχρι 60 βαθμούς Κελσίου.

Η ακριβής ηλικία του κρατήρα δεν είναι σαφής. Ωστόσο, επειδή βρίσκεται μέσα σε σαθρά και μαλακά πετρώματα που διαβρώνονται εύκολα από τα καιρικά φαινόμενα δεν φαίνεται να είναι παλαιότερος από 3.000 με 4.000 χρόνια. Δίπλα από τον κρατήρα Στέφανο υπάρχει επίσης ένας μικρότερος ο οποίος λέγεται μικρός Στέφανος ή Ανδρέας.

Πηγή: newsbeast.gr - Apr 03, 2019

Διαβάστε Περισσότερα »

Νέα μελέτη αλλάζει τα δεδομένα για το ηφαίστειο της Σαντορίνης

Η τελευταία μεγάλη έκρηξη του ηφαιστείου της αρχαίας Θήρας (Σαντορίνης), γνωστή και ως «μινωική», μία από τις ισχυρότερες στον κόσμο κατά τα τελευταία 4.000 χρόνια, έγινε μετά το 1600 π.Χ., μερικές δεκαετίες πιο πρόσφατα σε σχέση με τις έως τώρα επιστημονικές εκτιμήσεις, σύμφωνα με μια νέα μελέτη ερευνητών από τις ΗΠΑ και τη Βρετανία.

Εδώ και χρόνια, επιστήμονες από όλο τον κόσμο προσπαθούν να προσδιορίσουν την ακριβή ημερομηνία έκρηξης του ηφαιστείου, η οποία έγινε αισθητή έως την Αίγυπτο και τη Μικρά Ασία, επειδή αποτελεί ορόσημο και σημείο αναφοράς για τη χρονολόγηση πολλών άλλων προϊστορικών συμβάντων και αρχαιολογικών ανακαλύψεων στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

Τα ιστορικά-αρχαιολογικά δεδομένα «δείχνουν» μια ημερομηνία μετά το 1600 π.Χ., περίπου στα μέσα του 16ου αιώνα, ενώ άλλα επιστημονικά δεδομένα, όπως η δενδροχρονολόγηση, έως τώρα τοποθετούσαν τη φυσική καταστροφή λίγο παλαιότερα, κατά το τέλος του 17ου αιώνα. Μέχρι πρόσφατα, θεωρείτο ως πιο ακριβής η χρονολόγηση με ραδιενεργό άνθρακα ενός κλαδιού ελιάς που θάφτηκε στη Θήρα από την τέφρα και, με βάση το οποίο, η ημερομηνία της έκρηξης τοποθετείται μεταξύ 1627 και 1600 π.Χ., με πιο πιθανό το διάστημα μεταξύ 1613 και 1614 π.Χ..

Όμως η νέα αμερικανοβρετανική έρευνα, που βασίζεται σε νέες αναλύσεις δενδροχρονολόγησης, εκτιμά ότι η μινωική έκρηξη είναι κάπως πιο πρόσφατη, μετά το 1600 π.Χ.. Είχε προηγηθεί προ ημερών μια ισραηλινή μελέτη δενδροχρονολόγησης που κατέληγε σε ανάλογο συμπέρασμα, ότι η έκρηξη έγινε 40 έως 50 χρόνια αργότερα σε σχέση με την εκτίμηση για 1627-1600 π.Χ..

Αν όντως ισχύουν οι νέες εκτιμήσεις, τότε για πρώτη φορά η δενδροχρονολόγηση και η αρχαιολογία μιλάνε την ίδια περίπου «γλώσσα». Κάνοντας νέες μετρήσεις στον ραδιενεργό άνθρακα-14 εντός των δακτυλίων των δέντρων, τα οποία ζούσαν την ίδια εποχή με την έκρηξη του ηφαιστείου, οι ερευνητές συμπέραναν ότι η τελευταία συνέβη μεταξύ του 1600 και του 1525 π.Χ.. Αυτή η περίοδος επικαλύπτεται με τις ιστορικές-αρχαιολογικές εκτιμήσεις ότι η έκρηξη έγινε μεταξύ του 1570 και του 1500 π.Χ. (με βάση γραπτά κείμενα στην Αίγυπτο, κεραμικά από ανασκαφές κ.ά.).

Οι ερευνητές των πανεπιστημίων Αριζόνα, Queen's Μπέλφαστ και Σέφιλντ, με επικεφαλής την επίκουρη καθηγήτρια δενδροχρονολόγησης του Πανεπιστημίου της Αριζόνα, Σαρλότ Πίρσον, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό "Science Advances", ανέλυσαν την ετήσια ανάπτυξη των δακτυλίων 200 αιωνόβιων πεύκων που ζούσαν στις ΗΠΑ μεταξύ του 1700 και του 1500 π.Χ. και άλλων 85 βελανιδιών που ζούσαν στην Ιρλανδία την ίδια περίοδο. Επειδή τα δέντρα αυτά προσθέτουν ένα δακτύλιο κάθε χρόνο, αποτελούν ένα περιβαλλοντικό «αρχείο» μέσα στους αιώνες.

Η τρομερή έκρηξη της Θήρας θεωρείται δεδομένο ότι εκτόξευσε τόσα πολλά υλικά στην ατμόσφαιρα, που ψύχρανε όλη τη Γη για ένα διάστημα, πράγμα το οποίο θα είχε αρνητικές επιπτώσεις στους δακτυλίους ακόμη και δέντρων μακρινών περιοχών, κάνοντάς τους πιο στενούς λόγω του ψυχρότερου κλίματος. Αυτό ακριβώς βρήκαν οι ερευνητές σε τέσσερις ξεχωριστούς δακτυλίους τεσσάρων διαφορετικών ετών οι επιστήμονες, κάτι που τους οδήγησε στις νέες εκτιμήσεις τους για τη μινωική έκρηξη.

«Η χρονολόγηση της έκρηξης της Θήρας μπορεί να δημιουργήσει ένα χρονολόγιο για την αρχαία Αίγυπτο, Ελλάδα, Τουρκία και την υπόλοιπη Μεσόγειο σε μια τόσο κρίσιμη καμπή του αρχαίου κόσμου. Αυτό που μπορούμε να πούμε τώρα, είναι ότι τα στοιχεία του ραδιενεργού άνθρακα είναι πια συμβατά με τα αρχαιολογικά στοιχεία για την έκρηξη της Θήρας τον 16ο αιώνα», δήλωσε η Πίρσον.


documentonews.gr - Aug 15, 2018 

Διαβάστε Περισσότερα »

Στη Σαντορίνη και την Κω, δύο από τα πιο επικίνδυνα ηφαίστεια στον κόσμο. Η προειδοποίηση των ειδικών

Η επόμενη πολύ ισχυρή ηφαιστειακή έκρηξη θα βρει τον κόσμο απροετοίμαστο. Μπορεί να εξαφανίσει ολόκληρες πόλεις και περιοχές πολλών εκατομμυρίων κατοίκων, καθώς επίσης να προκαλέσει ευρύτερη αναστάτωση στο παγκόσμιο εμπόριο, στις διεθνείς επικοινωνίες και μεταφορές, στα οικονομικά και τεχνολογικά συστήματα, στο κλίμα και στο περιβάλλον, ακόμη και στη διεθνή ειρήνη. Μάλιστα, δύο ελληνικά ηφαίστεια, της Σαντορίνης και της Κω, βρίσκονται ανάμεσα σε αυτά που μπορεί να αποτελέσουν απειλή στο μέλλον.

Τη σχετική προειδοποίηση απηύθυναν κορυφαίοι ηφαιστειολόγοι, οι οποίοι υπογράμμισαν ότι μια πολύ ισχυρή και καταστροφική έκρηξη ηφαιστείου «δεν είναι αδιανόητη». Γι′ αυτό, κάλεσαν τις κυβερνήσεις και τους ειδικούς να έχουν έτοιμα διάφορα σχέδια έκτακτης ανάγκης και να μην εστιάζονται μόνο στις συχνότερες φυσικές καταστροφές, όπως οι πλημμύρες και οι σεισμοί.

Οι Στέφεν Σελφ (Πανεπιστήμιο Καλιφόρνια-Μπέρκλεϊ), Κρις Νιούχολ (Κέντρο Mirisbiris Φιλιππίνων) και ’Αλαν Ρόμποκ (Πανεπιστήμιο Rutgers-Νιού Τζέρσι), που είχαν στο παρελθόν μελετήσει τις εκρήξεις των ηφαιστείων της Αγίας Ελένης στις ΗΠΑ (1980) και του Πινατούμπο στις Φιλιππίνες (1991), με άρθρο τους στο περιοδικό γεωπιστημών “Geosphere”, επισημαίνουν ότι ο κόσμος πρέπει να κάνει περισσότερα από ό,τι έως τώρα, αν δεν θέλει να χαθεί ή να απορρυθμισθεί η ζωή του από την επόμενη μεγάλη έκρηξη ηφαιστείου.

Στην κλίμακα του «Δείκτη Ηφαιστειακής Εκρηκτικότητας» (Volcanic Explosivity Index-VEI), που φθάνει έως το οκτώ, οι εκρήξεις που έχουν παγκόσμιες επιπτώσεις, είναι ισχύος επτά ή οκτώ. Τέτοιες εκρήξεις εκτιμάται ότι συμβαίνουν με μέση συχνότητα μία ή δύο φορές ανά χιλιετία.

Όπως τονίζουν οι επιστήμονες, ο σύγχρονος τεχνολογικός κόσμος δεν έχει δει τέτοια έκρηξη. Από τα μέσα του 19ου αιώνα έως σήμερα οι μεγαλύτερες ηφαιστειακές εκρήξεις οπουδήποτε στη Γη ήσαν λίγες ισχύος «έξι», με πιο γνωστές του Κρακατάου στην Ινδονησία το 1883, του Κατμάι στην Αλάσκα το 1912 και του Πινατούμπο στις Φιλιππίνες το 1991.

Η τελευταία μεγάλη έκρηξη ισχύος «επτά» ήταν εκείνη του ηφαιστείου Ταμπόρα της Ινδονησίας το 1815, που σκότωσε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους και επέφερε τόσο σοβαρές κλιματικές αλλαγές, που οδήγησε το 1816 να είναι ένα «έτος χωρίς καλοκαίρι» στην Ευρώπη και στην Αμερική.

«Η επόμενη έκρηξη μεγέθους VEI-7 μπορεί να συμβεί στη διάρκεια της ζωής μας ή σε εκατοντάδες χρόνια», δήλωσε ο Νιούχολ, σύμφωνα με το “Nature”. Οι Νιούχολ και Σελφ είχαν δημιουργήσει τον διεθνή δείκτη VEI το 1982, συνεπώς η γνώμη τους έχει ειδικό βάρος.

Το 1257 η έκρηξη ενός άλλου ινδονησιακού ηφαιστείου είχε προκαλέσει τέτοια ηλιακή σκίαση, που η θερμοκρασία του πλανήτη μας υποχώρησε τόσο, με συνέπεια πιθανότατα να πυροδοτηθεί στη διάρκεια του Μεσαίωνα η λεγόμενη «Μικρή Εποχή των Πάγων» που διήρκεσε για αιώνες.

«Αυτά τα συμβάντα είναι τρομερά σημαντικά για τον πλανήτη, όμως η επόμενη μεγάλη έκρηξη θα συμβεί σε ένα τελείως διαφορετικό περιβάλλον» τόνισε ο Ρόμποκ. Η γεωργία, η υγεία, η οικονομία, οι μεταφορές και τα άλλα πεδία της σύγχρονης ζωής είναι πλέον πολύ πιο παγκοσμιοποιημένα και αλληλεξαρτώμενα, από ό,τι στο παρελθόν.

Πριν από οκτώ χρόνια, η έκρηξη του ισλανδικού ηφαιστείου Εϊγιαφιαλαγιοκούλ, που ήταν ισχύος μόλις «τρία» στην κλίμακα VEI, καθήλωσε τα αεροπλάνα για μέρες στα ευρωπαϊκά αεροδρόμια και οι συνολικές οικονομικές ζημιές της έφθασαν τα πέντε δισεκατομμύρια ευρώ.

Οι τρεις ηφαιστειολόγοι τονίζουν ότι πρέπει οι επιστήμονες να αρχίσουν να μελετούν πιο συστηματικά τις πιθανές επιπτώσεις (π.χ. στις επικοινωνίες και στο GPS) και να προετοιμάζουν σχέδια για την επόμενη έκρηξη ισχύος VEI-7. Βασικό αντικείμενο έρευνας επίσης πρέπει να είναι η προσπάθεια καλύτερης πρόβλεψης για το πού μπορεί να συμβεί μια τέτοια έκρηξη.

Ήδη υπάρχει ένας κατάλογος με υποψήφια ηφαίστεια ικανά για έκρηξη ισχύος «επτά» ή και «οκτώ». Αυτά περιλαμβάνουν το Ταούπο στη Νέα Ζηλανδία (εκεί όπου συνέβη η τελευταία στον κόσμο έκρηξη VEI-8 πριν 26.500 χρόνια) και το Νταμαβάντ του Ιράν, σε απόσταση μόλις 50 χιλιομέτρων από την Τεχεράνη.

Οι ερευνητές τονίζουν ότι «αν μια έκρηξη VEI-7 συμβεί κοντά σε μια μεγάλη πόλη, θα την εξαφανίσει τελείως» και «τα θύματα θα είναι αρκετά εκατομμύρια, εκτός κι έχει υπάρξει έγκαιρη εκκένωση του πληθυσμού σε μαζική κλίμακα». Αυτό είναι κάτι που, μεταξύ άλλων, αφορά τη Νάπολη της Ιταλίας, μια πόλη 4,4 εκατομμυρίων κατοίκων που γειτνιάζει με το ενεργό και επικίνδυνο ηφαίστειο των Φλεγραίων Πεδίων.

Ελλάδα 

Όσον αφορά τον ελληνικό χώρο, η διάσημη έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας (Σαντορίνης) περί το 1610 π.Χ. εκτιμάται ότι ήταν ισχύος «επτά» στην κλίμακα VEI.

Για το μέλλον, οι ερευνητές θεωρούν ότι το ηφαίστειο της Σαντορίνης, καθώς και εκείνο της Κω, το οποίο πριν 160.000 χρόνια περίπου είχε δώσει μια παρόμοια έκρηξη, είναι τα δύο ηφαίστεια του ελλαδικού χώρου που είναι υποψήφια μέσα στις επόμενες χιλιετίες για να προκαλέσουν μια νέα μεγα-έκρηξη ισχύος «επτά» (VEI-7).

Σύμφωνα με τη νέα μελέτη, από μια μελλοντική έκρηξη του πρώτου ηφαιστείου θα κινδυνεύσει άμεσα το νησί της Σαντορίνης, ενώ μια έκρηξη του δεύτερου θα απειλήσει τα νησιά Νίσυρο, Κω και Γυαλί.

Από τις γύρω χώρες, ηφαίστεια ικανά να δώσουν στο μέλλον έκρηξη ισχύος «επτά», είναι πέντε στην Ιταλία, τέσσερα στην Τουρκία, ένα στην Αρμενία, ένα στη Γεωργία και το Νταβανάντ του Ιράν. Σε όλη την Ευρασία δεν υπάρχουν άλλα ηφαίστεια ικανά να προκαλέσουν τόσο μεγάλη έκρηξη. Αντίθετα, υπάρχει μια πληθώρα υποψήφιων μεγα-ηφαιστείων στον Ειρηνικό, στην Ωκεανία και στην Αμερική.

Η δημιουργία του καταλόγου των υποψήφιων μεγα-ηφαιστείων έγινε από τους ερευνητές με βάση έξι επιστημονικά κριτήρια, που περιλαμβάνουν το εκρηκτικό παρελθόν τους, τις τωρινές ενδείξεις κινητικότητας, το γενικότερο τεκτονικό περιβάλλον τους, τη σύνθεση του μάγματος, την πιθανή διαρροή αερίων κ.α.


Πηγή: huffingtonpost.gr - Mar 07, 2018 - (Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ)

Διαβάστε Περισσότερα »

Οι εκρήξεις ηφαιστείων «έριξαν» τη δυναστεία των Πτολεμαίων στην Αίγυπτο

Μια σειρά από ηφαιστειακές εκρήξεις ανά τον κόσμο «φρέναραν» τις ζωτικές για τη γεωργία πλημμύρες του ποταμού Νείλου και αυτό είχε ως συνέπεια διαδοχικές κοινωνικές αναταραχές και τελικά την κατάρρευση της δυναστείας των Πτολεμαίων στην Αίγυπτο, η οποία είχε ιδρυθεί μετά τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Αυτό υποστηρίζουν Αμερικανοί και Ελβετοί επιστήμονες, σε μια νέα διεπιστημονική έρευνα, η οποία συσχετίζει παλαιοκλιματολογικά δεδομένα με την ανάλυση των ιστορικών γεγονότων για την ελληνιστική περίοδο της Αιγύπτου.

Οι πλημμύρες του Νείλου κάθε καλοκαίρι ήσαν ζωτικές για τη γεωργία και την ευημερία της Πτολεμαϊκής Αιγύπτου (305-30 πΧ), όπως άλλωστε είχε συμβεί και τα παλαιότερα χρόνια. Οι πλημμύρες προκαλούνταν από έντονες βροχές στα υψίπεδα της Αιθιοπίας και σε νοτιότερες περιοχές της Αφρικής. Υπάρχουν αρκετές ιστορικές αναφορές ότι η κατά καιρούς έλλειψη πλημμυρών οδηγούσε σε κοινωνικές αναταραχές από τους αγρότες, που απειλούσαν την εκάστοτε εξουσία. Όμως η κύρια αιτία που ο μήκους 6.825 χιλιομέτρων Νείλος δεν πλημμύριζε πάντα, ήταν έως τώρα ασαφής.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον καθηγητή Τζόζεφ Μάνιγκ του πανεπιστημίου Γέηλ, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Nature Communications» πιστεύουν ότι μια σειρά από ηφαιστειακές εκρήξεις, που επέφεραν μείωση των βροχών, μείωναν σημαντικά την ικανότητα του Νείλου να πλημμυρίζει.

Οι επιστήμονες συσχέτισαν στατιστικά μια σειρά από έως τώρα ανεξήγητα επεισόδια κοινωνικής αναταραχής, με τις εκρήξεις των ηφαιστείων (όπως αυτές του 247, του 244, του 168, του 164, του 161 και ιδίως η πολύ ισχυρή του 44 πΧ) και με τη συνακόλουθη μείωση των βροχοπτώσεων και των πλημμυρών.

Όπως εκτιμούν, τα ηφαίστεια -λειτουργώντας ως αιφνιδιαστικά περιβαλλοντικά «σοκ»- πιθανότατα έπαιξαν καταλυτικό ρόλο στην εσωτερική αναταραχή και πολιτική αστάθεια, στην αποδιάρθρωση της αγροτικής οικονομίας, στην αναγκαστική διακοπή των πολεμικών συγκρούσεων με την αυτοκρατορία των Σελευκιδών και στην τελική κατάρρευση της Πτολεμαϊκής δυναστείας, με την αυτοκτονία της Κλεοπάτρας και την επικράτηση των Ρωμαίων μετά τη ναυμαχία στο Άκτιο το 31 πΧ.

Οι ηφαιστειακές εκρήξεις εκτινάσσουν μεγάλες ποσότητες αερίων και σκόνης στην ατμόσφαιρα και στη στρατόσφαιρα, εμποδίζοντας την ηλιακή ακτινοβολία να φθάσει στη γη και αλλάζοντας έτσι το κλίμα και τις υδρολογικές συνθήκες σε διάφορα μέρη. Μεταξύ άλλων, η μείωση της θερμοκρασίας οδηγεί σε μειωμένη εξάτμιση των επιφανειακών υδάτων, άρα και σε μειωμένες βροχοπτώσεις, με τελικό αποτέλεσμα την μείωση των πλημμυρών.

Οι ερευνητές δείχνουν για πρώτη φορά -ανατρέχοντας σε αρχαία κείμενα- ότι υπάρχει μια στενή χρονική συσχέτιση ανάμεσα σε σημαντικά πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά γεγονότα και στις μεγάλες ηφαιστειακές εκρήξεις του παρελθόντος, οι οποίες εξασθένησαν την ικανότητα των Πτολεμαίων να διοικούν και να διεξάγουν πολέμους.

Οι επιστήμονες εκτιμούν, ότι από την περίπτωση της αρχαίας Αιγύπτου πρέπει να εξαχθούν προειδοποιητικά συμπεράσματα για το τι θα μπορούσε να συμβεί στο μέλλον σε αρκετές χώρες εξαιτίας των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.

Αν και δεν έχει υπάρξει μεγάλη ηφαιστειακή έκρηξη, που να επηρεάσει το παγκόσμιο κλίμα, μετά την έκρηξη του ηφαιστείου Πινατούμπο στις Φιλιππίνες το 1991, οι ερευνητές προειδοποιούν ότι «αργά ή γρήγορα θα βιώσουμε μια μεγάλη ηφαιστειακή έκρηξη, ίσως και μια σειρά από τέτοιες εκρήξεις, που θα επιδεινώσουν την ξηρασία σε ευαίσθητες περιοχές του κόσμου», σε συνδυασμό και με την κλιματική αλλαγή.


Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ / documentonews.gr - Oct 17, 2017

Διαβάστε Περισσότερα »

Το ηφαίστειο της Νισύρου - 3 Videos

H Νίσυρος είναι το νεότερο από τα μεγάλα ηφαιστειακά κέντρα της Ελλάδας και περιλαμβάνεται μαζί με τα Μέθανα, τη Μήλο και τη Σαντορίνη στα ενεργά ηφαίστεια της χώρας μας.

Τα παλαιότερα πετρώματα έχουν ηλικία 160.000 ετών, ενώ τα νεότερα 15.000 ετών, καλύπτοντας ολόκληρο το νησί. Το μεγαλύτερο μέρος του νησιού της Νισύρου είναι ορεινό, ηφαιστειογενές και πολύ εύφορο. Αποτελείται από ηφαιστειακά πετρώματα, με εξάρσεις όγκων που δημιουργήθηκαν από παλαιές δράσεις του ηφαιστείου. Τα διάφορα είδη πετρωμάτων (βασάλτες, ανδεσίτες, δακίτες, ρυόλιθοι κλπ.) έχουν χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή διαφόρων κτισμάτων όπως το Παλαιόκαστρο και Καμπαναριό του Αγ. Ιωάννου του Θεολόγου έξω από τα Νικιά.

Η βάση του νησιού έχει σχηματισθεί από υαλοκλαστική ροή λάβας και λατυποπαγές πέτρωμα. Τα βράχια είναι καλυμμένα από πυροκλαστικές εναποθέσεις και ηφαιστειακούς θόλους. Δύο πιθανές εκρήξεις έγιναν αρκετές χιλιετηρίδες, περίπου 25.000 χρόνια πριν.

Είναι πιθανόν ότι το ηφαίστειο εξερράγη το 1422. Το 1872, έγινε μια έκρηξη συνοδευόμενη από σεισμούς, εκπυρσοκροτήσεις και κόκκινες και κίτρινες φλόγες. Τέφρα και άλλα υλικά εξερράγησαν και κάλυψαν το έδαφος του Ράμμου. Κατά την έκρηξη το 1873, δημιουργήθηκε ένας κρατήρας περίπου 6 – 7 μέτρων και τέφρα και λάσπη βγήκε έξω. Το έδαφος των περιοχών Λακκοί και Ράμμος είχε μεταμορφωθεί σε μια λίμνη με ζεστό αλμυρό νερό, αυτό που ξεχείλισε από τον κρατήρα. Η πιο πρόσφατη ισχυρή έκρηξη ήταν το 1888 που σχημάτισε έναν κυλινδρικό αγωγό από ηφαιστειακά στοιχεία με διάμετρο τουλάχιστον 25 μέτρων.

Ο μεγαλύτερος κρατήρας του ηφαιστείου, με το γενικό όνομα «Πολυβώτης», έχει διάμετρο 260μ και βάθος 30μ. Στην περιοχή βρίσκονται άλλοι πέντε νεότεροι κρατήρες, ο μεγαλύτερος των οποίων είναι ο «Στέφανος», με διάμετρο 30μ και βάθος 30μ. Επίσης, το ηφαίστειο περιβάλλει κοιλάδα (καλντέρα), με μήκος 2.400μ και πλάτος 950μ.


Πηγή: Tvxs - Jun 30, 2017

Διαβάστε Περισσότερα »

Κίνδυνος έκρηξης του ηφαιστείου των Φλεγραίων Πεδίων στην Ιταλία - Απειλεί τη Μεσόγειο...

Το μεγάλο ηφαίστειο των Φλεγραίων Πεδίων (Campi Flegrei), πολύ κοντά στη Νάπολη της Ιταλίας, βρίσκεται κοντύτερα σε μια έκρηξη από ό,τι θεωρείτο έως τώρα. Αυτή την εκτίμηση-προειδοποίηση έκαναν Βρετανοί και Ιταλοί επιστήμονες, που εμφανίσθηκαν μάλλον ανήσυχοι.

Στη σύγχρονη εποχή, τα Φλεγραία Πεδία εμφανίζουν δραστηριότητα εδώ και 67 χρόνια, έχοντας κατά καιρούς -στις δεκαετίες 1950, 1970 και 1980- προκαλέσει μικρούς τοπικούς σεισμούς και ανύψωση της επιφανείας του εδάφους. Παρόμοια κινητικότητα είχε εμφανίσει το ηφαίστειο πριν από 500 περίπου χρόνια, η οποία διήρκεσε σχεδόν ένα αιώνα, ώσπου εξερράγη το 1538, οπότε δημιουργήθηκε ένας ηφαιστειακός κώνος, το Μόντε Νουόβο (Νέο Βουνό).

Οι ερευνητές του University College του Λονδίνου (UCL) και του Παρατηρητηρίου του Βεζούβιου στη Νάπολη, με επικεφαλής τον Βρετανό δρα Κρίστοφερ Κίλμπερν, διευθυντή του Κέντρου Κινδύνων του UCL και τον Ιταλό δρα Στέφανο Καρλίνο, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Nature Communications», χρησιμοποίησαν ένα νέο μοντέλο ανάλυσης των δεδομένων και πρόβλεψης.

Η μελέτη συμπέρανε ότι η συνεχής ηφαιστειακή δραστηριότητα από τη δεκαετία του 1950 συσσωρεύει συνεχώς ενέργεια και καθιστά όλο και πιο πιθανή μια μελλοντική έκρηξη.

«Πιστεύουμε ότι το ηφαίστειο μπορεί να πλησιάζει σε ένα κρίσιμο στάδιο, όπου η περαιτέρω ανησυχία του θα αυξήσει την πιθανότητα έκρηξης, γι' αυτό είναι απολύτως αναγκαίο οι Αρχές να προετοιμασθούν για κάτι τέτοιο», δήλωσε ο Κίλμπερν. Επεσήμανε πάντως ότι «δεν ξέρουμε πότε ή εάν όντως αυτή η μακρόχρονη συσσώρευση ενέργειας θα οδηγήσει σε έκρηξη».

Πρόσθεσε όμως ότι, με βάση τη δοκιμή του ίδιου μοντέλου σε άλλα ηφαίστεια που εξερράγησαν στην Παπούα Νέα Γουνιέα, στα Κανάρια Νησιά και στην Καραϊβική, οι ενδείξεις είναι πως τα Φλεγραία Πεδία ακολουθούν την ίδια τάση.

Ο θάλαμος μάγματος του ιταλικού ηφαιστείου -κοινός με τον Βεζούβιο- βρίσκεται τρία χιλιόμετρα κάτω από την επιφάνεια και ήδη το λιμάνι του Ποτσουόλο, κοντά στο κέντρο της ηφαιστειακής καλδέρας, έχει μετακινηθεί πάνω από τρία μέτρα προς τη θάλασσα. Από την περιοχή αυτή, το 1970 και 1983, είχε χρειασθεί να εκκενωθούν δεκάδες χιλιάδες κάτοικοι.

Τα Φλεγραία Πεδία, 13 χιλιόμετρα δυτικά του Βεζούβιου, καλύπτουν μια τεράστια έκταση άνω των 100 τετραγωνικών χιλιομέτρων έξω από τα δυτικά προάστια της Νάπολης. Το υπερηφαίστειο έχει τη μορφή γιγάντιας καλδέρας διαμέτρου 13 χιλιομέτρων, δηλαδή μιας «γούβας» του εδάφους λόγω καθίζησης, αντί για του συνήθους κώνου πάνω από το έδαφος.

Το μεγαλύτερο μέρος του ηφαιστείου είναι υποθαλάσσιο και περιλαμβάνει 24 κρατήρες. Τα Φλεγραία Πεδία, σύμφωνα με τη ρωμαϊκή μυθολογία, ήταν η κατοικία του θεού της φωτιάς Βούλκαν και εκεί βρισκόταν η είσοδος για τον κάτω κόσμο, ενώ σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία εκεί σκότωσε ο Ηρακλής τους Γίγαντες.

Μια έκρηξη θα έχει επιπτώσεις στους 360.000 ανθρώπους που ζουν κοντά στην καλδέρα και στο σχεδόν ένα εκατομμύριο κατοίκους της ίδιας της Νάπολης. Στις προηγούμενες κρίσεις, οι περισσότερες καταστροφές είχαν προκληθεί σε κτίρια λόγω των σεισμών.

Τυχόν έκρηξη θεωρείται πιθανό ότι θα έχει επιπτώσεις και στις γειτονικές χώρες, επηρεάζοντας το κλίμα για ένα διάστημα. Η έκρηξή του ηφαιστείου πριν από 39.000 χρόνια θεωρείται μία από τις ισχυρότερες που έχουν γίνει ποτέ στην Ευρώπη και η στάχτη της εκτιμάται ότι κάλυψε 30.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα στην περιοχή της Μεσόγειου, φθάνοντας έως τα νησιά του Αιγαίου.

nooz - May 17, 2017

Διαβάστε Περισσότερα »

Έλληνες και Γερμανοί επιστήμονες μελετούν τα υποθαλάσσια ηφαίστεια της Σαντορίνης και την περιοχή μέχρι και την Νίσυρο

Τον βυθό και τα υποθαλάσσια ηφαίστεια των Κυκλάδων, με επίκεντρο αυτά της Σαντορίνης και του Κολούμπου, μελετά από τις 8 Μαρτίου το ερευνητικό σκάφος “RV Poseidon” («Ποσειδών») του γερμανικού Κέντρου Ωκεανογραφικών Ερευνών GEOMAR Helmholtz Centre for Ocean Research του Κιέλου, σε συνεργασία με το Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ).

Στόχος των επιστημόνων είναι να μελετήσουν την εξέλιξη των υποθαλάσσιων ηφαιστείων των Κυκλάδων σε βάθος εκατομμυρίων ετών στο παρελθόν, αλλά και να βρουν πολύτιμες ενδείξεις για τους πιθανούς μελλοντικούς ηφαιστειακούς κινδύνους. Ειδικά το ηφαίστειο της Σαντορίνης αποτελεί πόλο έλξης ξένων και Ελλήνων επιστημόνων, προκειμένου να μελετήσουν την μεγαλύτερη ηφαιστειακή έκρηξη πριν από περίπου 3.600 χρόνια, καθώς και την πιο πρόσφατη ηφαιστειακή έκρηξη του υποθαλάσσιου ηφαιστείου του Κολούμπου το 1650 μ.Χ.

Το ερευνητικό πρόγραμμα, που θα διαρκέσει έως το τέλος Μαΐου, περιλαμβάνει τέσσερις ωκεανογραφικές αποστολές για τη διερεύνηση με εξειδικευμένα μηχανήματα του υποθαλάσσιου χώρου του ελληνικού ηφαιστειακού πεδίου. Οι τρεις αποστολές επικεντρώνονται στην περιοχή μεταξύ Σαντορίνης-Αμοργού-Νισύρου, ενώ μια τέταρτη, σε συνεργασία με το Γερμανικό πανεπιστήμιο του Ερλάνγκεν-Νυρεμβέργης (Κέντρο Γεωεπιστημών GeoZentrum Nordbayern), θα εστιασθεί στην υποθαλάσσια περιοχή του Σαρωνικού.

To υποβρύχιο σκάφος που θα χρησιμοποιηθεί στις έρευνες. ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η πρώτη αποστολή, στη διάρκεια του Μαρτίου, αφορούσε την μελέτη των τεκτονικών ρηγμάτων στη λεκάνη της Ανύδρου, καθώς επίσης την μελέτη της υδροθερμικής δραστηριότητας στην καλδέρα του Κολούμπου βορειοανατολικά της Σαντορίνης. Συνολικά ‘σαρώθηκε’ και χαρτογραφήθηκε μια έκταση βυθού περίπου 100 τετραγωνικών χιλιομέτρων με ένα αυτόνομο υποβρύχιο όχημα (AUV) με την ονομασία Abyss (‘Αβυσσος). Στόχος της αποστολής αυτής ήταν να κατανοήσουν οι επιστήμονες την ενεργή τεκτονική δομή της περιοχής και πώς αυτή αλληλεπιδρά με τη δραστηριότητα των ενεργών ηφαιστείων, την υδροθερμία, αλλά και τους σεισμούς.

Οι επιστήμονες πραγματοποίησαν πυρηνοληψίες σε βάθος έως τριών μέτρων κάτω από το βυθό, προκειμένου να ακολουθήσουν αργότερα οι γεωχημικές αναλύσεις στα πετρώματα που ανασύρθηκαν. Ήδη, η θερμοκρασία δύο καυτών πυρήνων που ελήφθησαν από την περιοχή του Κολούμπου, βρέθηκε να είναι τουλάχιστον 99 βαθμοί Κελσίου, όταν μετρήθηκε πάνω στο πλοίο “Poseidon” και τα δείγματα ήταν τόσο καυτά, που δεν μπορούσαν να τα αγγίξουν οι επιστήμονες.

Οι ερευνητές έκαναν επίσης μέτρηση της θερμικής ροής, τόσο στο ηφαίστειο του Κολούμπου όσο και στη καλδέρα της Σαντορίνης. Για πρώτη φορά εξάλλου ένα ενεργό υποθαλάσσιο ηφαίστειο του Αιγαίου -ο Κολούμπος και η βόρεια πλευρά της καλδέρας της Σαντορίνης- χαρτογραφήθηκε με τόσο υψηλή χωρική ανάλυση του ενός μέτρου από ένα αυτόνομο υποβρύχιο όχημα (ΑUV). Μια τέτοια χαρτογράφηση γίνεται σε όλα σχεδόν τα ενεργά υποθαλάσσια ηφαίστεια του κόσμου που βρίσκονται υπό παρακολούθηση, αλλά έως τώρα δεν είχε γίνει στην Ελλάδα, επειδή δεν υπάρχει τέτοιο μηχάνημα.

Επιστημονικός υπεύθυνος του προγράμματος της πρώτης αποστολής είναι ο Καναδός καθηγητής Μαρκ Χάνινγκτον του Κέντρου GEOMAR, ο οποίος είναι ένα από τα μεγαλύτερα “ονόματα” της οικονομικής γεωλογίας παγκοσμίως. Όπως δήλωσε στο Αθηναϊκό και Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, «η χαρτογράφηση των ενεργών ηφαιστείων με όχημα AUV γίνεται, ώστε να μπορέσουμε να κατανοήσουμε την μελλοντική εξέλιξη των ηφαιστείων».

Π.Νομικού: Φυσικό εργαστήριο ο Κολούμπος

Από ελληνικής πλευράς, υπεύθυνη είναι η Παρασκευή Νομικού, επίκουρη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών, η οποία μελετά τα ηφαίστεια Σαντορίνης και Κολούμπου εντατικά από το 2010. Όπως δήλωσε η ίδια στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, «η συνεργασία μας με τη γερμανική ερευνητική ομάδα μάς βοηθά να εξελίξουμε τις γνώσεις μας για την τεκτονική και ηφαιστειακή δραστηριότητα της περιοχής. Το υποθαλάσσιο ηφαίστειο του Κολούμπου αποτελεί ένα φυσικό εργαστήριο για τους επιστήμονες. Μελετάμε τη σχέση των δύο ενεργών υδροθερμικών πεδίων του Κολούμπου και της Σαντορίνης και η υψηλής ανάλυσης χαρτογράφηση του υποθαλάσσιου πυθμένα αποκάλυψε για πρώτη φορά την έντονη μορφολογία του αναγλύφου».

Η δεύτερη αποστολή, τον Απρίλιο, θα εστιασθεί στη μελέτη της διαχρονικής εξέλιξης του ηφαιστειακού πεδίου Χριστιαννών-Σαντορίνης-Κολούμπου. Θα πραγματοποιηθεί φωτογραμμετρία κατακόρυφων ηφαιστειακών πρανών από υψηλής ανάλυσης κάμερες, οι οποίες είναι ενσωματωμένες στο τηλεκατευθυνόμενο υποβρύχιο όχημα ROV Phoca.

Θα γίνει επίσης λήψη δειγμάτων από το ROV σε επιλεγμένες θέσεις του βυθού με στόχο την χρονολόγηση των υποθαλάσσιων ηφαιστειακών πετρωμάτων, ενώ για πρώτη φορά θα παραχθεί ένα υψηλής ανάλυσης «φωτο-μωσαϊκό» των ηφαιστείων γύρω από τη Σαντορίνη. Επιστημονικός υπεύθυνος της δεύτερης αποστολής είναι ο δρ Γιεργκ Γκελντμάχερ του GEOMAR.

Η τρίτη αποστολή, από τα τέλη Απριλίου έως τις αρχές Μαΐου, στον δυτικό Σαρωνικό Κόλπο, θα πραγματοποιήσει βυθομετρική αποτύπωση του βυθού και δειγματοληψία πετρωμάτων στο υποθαλάσσιο ηφαίστειο του Παυσανία δυτικά από τα Μέθανα, χρησιμοποιώντας το ίδιο υποβρύχιο όχημα ROV. Επιστημονικός υπεύθυνος θα είναι ο καθηγητής Κάρστεν Χάασε του Πανεπιστημίου Ερλάνγκεν-Νυρεμβέργης.

Στην τελευταία αποστολή, έως το τέλος Μαΐου, θα ερευνηθεί η υποθαλάσσια περιοχή νότια της Μήλου μέχρι και την Νίσυρο, με στόχο να βρεθούν οι εναποθέσεις τέφρας από τις μεγάλες εκρήξεις των ηφαιστείων στο ελληνικό ηφαιστειακό τόξο του Αιγαίου, οι οποίες συνέβησαν κατά τα τελευταία 160.000 χρόνια. Θα πραγματοποιηθούν πυρηνοληψίες από το βυθό σε βάθος έως 12 μέτρων με ειδικούς πυρηνολήπτες, ενώ θα γίνει και δειγματοληψία επιφανειακών ιζημάτων. Επιστημονικός υπεύθυνος θα είναι ο δρ Αρμίν Φρόϊντ του GEOMAR.



29/03/2017 - ΑΠΕ-ΜΠΕ Αθήνα - Πηγή: mignatiou.com

Διαβάστε Περισσότερα »