Κυριακή, Ιουλίου 19, 2026
Την ακρίβεια αναδεικνύει ως το σημαντικότερο πρόβλημα της χώρας το 69% των ερωτώμενων, ενώ το 64% δηλώνει ότι ζει «από μήνα σε μήνα»
Η φετινή κοινωνική έρευνα του Ινστιτούτου Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ, σε συνεργασία με την Prorata, σκιαγραφεί μια κοινωνία υπό παρατεταμένη οικονομική πίεση. Η έρευνα αποτυπώνει τις συνθήκες και την ποιότητα ζωής στην Ελλάδα και επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο την τελευταία τριετία, γεγονός που επιτρέπει τη διαχρονική παρακολούθηση των τάσεων.
Η οικονομική ανασφάλεια αναδεικνύεται στον κεντρικό άξονα γύρω από τον οποίο οργανώνονται οι στάσεις και οι εμπειρίες των πολιτών. Η εικόνα, ωστόσο, δεν παραπέμπει σε ομοιόμορφη επιδείνωση σε σχέση με το παρελθόν: οι εντονότερες πιέσεις εντοπίζονται στο κόστος ζωής και στην εμπιστοσύνη προς τους πολιτικούς θεσμούς και τη Δικαιοσύνη, ενώ η αποτίμηση των θεσμών κοινωνικής προστασίας και η πίστη στη συλλογική δράση εμφανίζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα.
Ζώντας από μήνα σε μήνα
Η οικονομική πίεση αποτυπώνεται έντονα στα ευρήματα. Την ακρίβεια αναδεικνύει ως το σημαντικότερο πρόβλημα της χώρας το 69% των ερωτώμενων, ενώ το 64% δηλώνει ότι ζει «από μήνα σε μήνα». Παράλληλα, το 88% αξιολογεί ως υψηλό το ενεργειακό κόστος, το 69% θεωρεί δυσβάστακτο το ενοίκιο ή τη δόση του στεγαστικού δανείου και το 66% αναφέρει ότι η οικονομική αβεβαιότητα επηρεάζει αρνητικά την ψυχική του υγεία.
Η εικόνα διαφοροποιείται ως προς την εργασιακή ασφάλεια. Ο φόβος απώλειας της εργασίας παραμένει περιορισμένος, στο 20%, ενώ ένας στους δύο δηλώνει ότι θα μπορούσε να καλύψει έκτακτη δαπάνη 300 ευρώ χωρίς να καταφύγει σε δανεισμό. Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η ανασφάλεια συνδέεται πρωτίστως με τη διαρκή επιβάρυνση του κόστους ζωής και λιγότερο με τον κίνδυνο ανεργίας.
Διακοπές; Οχι για όλους
Οι οικονομικοί περιορισμοί επηρεάζουν άμεσα τη δυνατότητα αναψυχής και διακοπών. Το 63% των ερωτηθέντων δεν έχει προγραμματίσει διακοπές, ενώ το 62% δηλώνει ότι δεν διαθέτει την οικονομική δυνατότητα για την ψυχαγωγία που επιθυμεί. Ως προς τη διαμονή, καταγράφεται στροφή προς το ιδιόκτητο ή φιλικό εξοχικό, το οποίο επιλέγει το 38%, έναντι 32% που προσανατολίζεται σε ξενοδοχειακό κατάλυμα, ενώ η βραχυχρόνια μίσθωση συγκεντρώνει την προτίμηση του 19% των ερωτηθέντων.
Η αποχή από τις διακοπές συνδέεται με οικονομικούς παράγοντες: η οικονομική αδυναμία αναφέρεται ως λόγος από το 60%, ενώ το 48% αποδίδει την απόφασή του στις αυξημένες τιμές μεταφορών, καταλυμάτων και εστίασης. Ενδεικτικό της απόστασης ανάμεσα στη δημόσια εικόνα και την καθημερινή εμπειρία είναι ότι το 74% δηλώνει πως η καθημερινότητά του συνοδεύεται από αίσθημα μιζέριας, παρότι η Ελλάδα προβάλλεται από την κυβέρνηση ως χώρα με υψηλή ποιότητα ζωής.
Με τη βαλίτσα στο χέρι
Η οικονομική ανασφάλεια επηρεάζει καθοριστικά και τις προσδοκίες των νεότερων ηλικιακών ομάδων. Το 48% των ατόμων 17 έως 34 ετών δηλώνει ότι έχει σκεφτεί σοβαρά το ενδεχόμενο μετανάστευσης μέσα στην επόμενη πενταετία, ποσοστό που ανέρχεται στο 49% μεταξύ των ανέργων. Παράλληλα, πολύ μεγάλο ποσοστό των νέων, που αγγίζει το 43%, αναφέρει ότι έχει αναβάλει την απόκτηση παιδιού για οικονομικούς λόγους.
Απαισιοδοξία και καχυποψία
Η απαισιοδοξία για την πορεία της οικονομίας παραμένει κυρίαρχη μεταξύ των ερωτώμενων. Το 62% αναμένει επιδείνωση της οικονομίας, ενώ μόλις το 11% εκτιμά ότι θα υπάρξει βελτίωση. Το κλίμα περιορισμένων προσδοκιών δεν οδηγεί, ωστόσο, σε αρνητική αποτίμηση της ζωής: η ικανοποίηση που αντλούν οι ερωτώμενοι και οι ερωτώμενες από τη ζωή τους συγκεντρώνεται στο μέσο εύρος, με το 64% στις μεσαίες τιμές και το 23% στις υψηλές.
Πιο σύνθετη είναι η εικόνα όσον αφορά την εμπιστοσύνη στους θεσμούς. Το 73% θεωρεί ότι στην υπόθεση των Τεμπών υπήρξε προσπάθεια κυβερνητικής συγκάλυψης, με εξαιρετικά έντονη διαφοροποίηση ανάλογα με την κομματική τοποθέτηση: η αντίληψη αυτή περιορίζεται στο 8% μεταξύ των ψηφοφόρων της Νέας Δημοκρατίας, ενώ προσεγγίζει την καθολική αποδοχή μεταξύ των ψηφοφόρων της αντιπολίτευσης.
Παρά τη γενικευμένη επιφύλαξη, η δυσαρέσκεια από τη λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών δεν μεταφράζεται σε πλήρη απώλεια εμπιστοσύνης. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Εθνικού Συστήματος Υγείας: παρά τις αρνητικές αξιολογήσεις, η εμπιστοσύνη στο δημόσιο σύστημα υγείας διατηρεί οριακά θετικό ισοζύγιο, με 53% θετικές έναντι 42% αρνητικών τοποθετήσεων. Οι πολίτες φαίνεται να διακρίνουν ανάμεσα στην κριτική του τρόπου λειτουργίας ενός θεσμού και στη συνολικότερη αναγνώριση της κοινωνικής του σημασίας.
Αγγελική Μητροπούλου*
*Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αιγαίου, επιστημονική συνεργάτις του Ινστιτούτου ΕΝΑ
Πηγή: efsyn.gr
