Τρίτη, Φεβρουαρίου 17, 2026
Εφυγε μια κορυφή της ευρωπαϊκής διανόησης
Πολυγραφότατη ενεργή και διαυγής μέχρι βαθέος γήρατος, η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ που έφυγε σήμερα, υπήρξε αφειδής στις δημόσιες τοποθετήσεις της.
Σκοπός της δεν ήταν ποτέ η «παρέμβαση». Αρκούσε όμως το κύρος, η οντότητα και η ευλογία της σκέψης της για να γίνει «είδηση» κάθε της φράση.
Ακολουθούν μερικά μόνο από τα λόγια της, μέσα από σχετικά πρόσφατες συνεντεύξεις της:
Ποια θα ήταν η εξέλιξή της αν θα έμενε στην Ελλάδα
«Αν ζούσα στην Ελλάδα, το πολύ να ήμουν βοηθός καθηγητή. Αλλά και στη Γαλλία, δεν είναι πιο ανοιχτοί στο θέμα του φύλου. Οταν ακόμη ήμουν μονάχα πρόεδρος του Πανεπιστημίου της Σορβόννης, ρωτούσαν δημοσιογράφοι τους υπαλλήλους πώς τα βγάζω πέρα. Και εκείνοι απαντούσαν “La présidente est un homme” (Η πρόεδρος είναι άνδρας)! Γιατί για να τα βγάλεις πέρα έπρεπε να ήσουν άνδρας. Σε μία επίσκεψη του αλγερινού προέδρου Τσαντλί Μπεντζεντίτ στη Γαλλία, με σύστησε ο Μιτεράν λέγοντας “Κάναμε πρύτανη όλων των πανεπιστημίων και της Ακαδημίας του Παρισιού, γυναίκα. Πρώτη γυναίκα!”. Απάντησα στον Μιτεράν: “Δεν έχει αξία αυτό που λέτε. Οι γυναίκες δεν έχουμε το δικαίωμα να αποτύχουμε. Αν μία αποτύχει, πάνε όλες”».
(Βήμα, 2017)
Θεός, πίστη και γήρας
«Τα γηρατειά είναι να κάνεις από καθήκον αυτά που κάποτε εκανες από ευχαρίστηση. Δεν πιστεύω στον Θεό αλλά τον φοβάμαι. Δεν θα πω ποτέ ότι δεν υπάρχει Θεός. Ο Βολταίρος που ήταν ο πιο άθεος είχε πει: Το σύμπαν με βάζει σε αμηχανία δεν μπορώ να σκεφτω ότι το ρολόι υπάρχει και δεν υπάρχει ο ωρολογοποιός
(Ναυτεμπορική ΤV 2023)
Για την πολιτική της ταυτότητα
Γεννήθηκα και είμαι Αριστερή και Αριστερό θεωρώ αυτόν, ο οποίος μάχεται για μια δικαιότερη διανομή του κρατικού και του δημόσιου πλούτου.
(ΚΥΠΕ 2018)
«Δεν νομίζω ότι το δεξιός και το αριστερός είναι πράγματα υπαρκτά. Σήμερα, είμαι αριστερή, αν θέλετε, επειδή ακριβώς όλα πρέπει να περάσουν από εκεί, αλλά είμαι δεξιά γιατί νομίζω ότι από εκεί όλα θα φτιάξουν»
(Σκάι 2025)
Tι την στενοχωρεί, τι την εκνευρίζει στη σημερινή Ελλάδα;
«Η έλλειψη αυτογνωσίας. Ακόμα και αν δεν υπήρχε ο Εφιάλτης, οι Πέρσες θα είχαν περάσει. Ακόμα και αν δεν είχε ξεσπάσει η κερκυραϊκή, η Πόλη θα έπεφτε. Για να πούμε αυτά που ξέρουμε, στην Πόλη ο διχασμός ήταν τέτοιος που, όπως γράφει ο Πλήθων, στον «Δωδεκάλογο του Ιστορικού»: «Και ήταν οι καιροί που η Πόλη, πόρνη σε μετανάστες ξενυχτούσε και τα χέρια της έδειχναν τα κρατούν εν κρατήρει· ένα μακελειό (…) Και καρτέριαζε τον Τούρκο να την πάρει». Για να πάμε πιο μακριά. Όλοι μετά το θέμα των Σκοπίων μιλάνε για τον Μέγα Αλέξανδρο και ξεχάσαμε τον Δημοσθένη. Γιατί; Για να μη θυμόμαστε τον Φιλιππικό εναντίον του Φιλίππου, εναντίον του Αλεξάνδρου, ότι είναι βάρβαροι κ.λπ. Εκείνο ακριβώς που ενοχλεί είναι ότι κάνουμε μια επιλεκτική ιστορία με απόλυτη γνώση της μη αυτογνωσίας μας».
(Telling Stories 2012)
Για την προσφυγική της ταυτότητα
Όντας κι εγώ ένα προσφυγάκι ή τουρκόσπορος όπως λέγανε, έχω και το κρατώ ακόμη ένα κλειδί τεράστιο σκουριασμένο, από την αυλή του σπιτιού των πατεράδων μου, γιατί ελπίζουμε ότι θα γυρίσουν κάποτε στον τόπο τους” την ακούμε να λέει.
(Σκάι, 2025)
Για τη συνεισφορά της Μικρασίας
«Η Μαργαρίτα Γιουρσενάρ έγραψε ότι η παγκόσμια Ιστορία αρχίζει από την αφύπνιση του ελληνικού πνεύματος. Και ο ιστορικός χώρος αυτής της αφύπνισης είναι η αιγαιακή Μικρασία και τα νησιά της, με κέντρο κυρίως τη Μίλητο και την Εφεσο. Σκεφτείτε τον Ηρόδοτο, τον Θαλή, οι οποίοι έκαναν και τον πρώτο στοχασμό για την κοσμογονία. Δεύτερον, χωρίς τη Μικρά Ασία δεν υπάρχει Βυζάντιο. Τι εννοώ; Το Βυζάντιο ως συνέχεια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας χαίρει παγκοσμιότητας και ως χριστιανικό χαίρει αιωνιότητας. Οταν όμως εμφανίστηκαν οι Αραβες στην Ανατολή, έχασε τις επαρχίες, την Παλαιστίνη, την Αίγυπτο, τη Συρία, και ως καρδιά του έμεινε η Μικρά Ασία. Ο ρόλος της Μικράς Ασίας βέβαια συνεχίστηκε και το 1821: ο αρχηγός της Ελληνικής Επανάστασης ήταν πρώτα ο Αλέξανδρος Υψηλάντης και αργότερα ο αδελφός του Δημήτριος. Δύο Πόντιοι δηλαδή. Πρέπει ακόμη να πούμε ότι μετά την Καταστροφή του 1922, το Αιγαίο υποφέρει από ημιπληγία. Και θέλω να πω ότι το 1,5 εκατ. προσφύγων που ήρθαν στην Ελλάδα έφεραν έναν καινούργιο πολιτισμό. Επρεπε να περάσουν όμως σχεδόν τρεις γενιές για να εκτιμηθεί η προσφορά των Μικρασιατών. Και γι’ αυτό και σημειώνω ότι μου φαίνεται απαραίτητο να δημιουργηθούν πανεπιστημιακές έδρες, κέντρα ερευνών και μελέτης»
(Βήμα, 2017)
Ελληνικότητα και Βυζάντιο
Η ελληνικότητα είναι πρώτα απ΄όλα ελληνογλωσσία και ελληνοφωνία, έπειτα μια συνείδηση συνέχειας ιστορικής, αλλά αυτοί που το κάνουν λέγονται Ρωμιοί. Μάλιστα υπάρχουν ένα σωρό κείμενα που μιλούν για καθαρούς Ρωμαίους, γιατί αυτοί που ήτανε στα σύνορα και οι οποίοι στα μεν βόρεια έχουνε επαφή με τους Σλάβους, στα δε ασιατικά με τους Άραβες, είναι μιξοέλληνες ή μιξοβάρβαροι, ενώ οι καθαροί Έλληνες, οι καθαροί Ρωμαίοι είναι αυτοί της Πόλης. Οπότε ελληνοφωνία από τη μια μεριά και συνείδηση της ιστορικής συνέχειας, αυτά τα δύο κάνουν κατά κάποιο τρόπο μία πτυχή της ταυτότητας της βυζαντινής η οποία όμως πάνω από όλα είναι -και το υπογραμμίζω- η συνείδηση έθνους χριστιανών. Το λέει ο ίδιος ο Λέων ο 6ος στα τακτικά του ότι «αγωνιζόμεθα υπέρ των αλυτρώτων αδελφών ως έθνος χριστιανών» οπότε χριστιανοί ελληνόφωνοι με ρωμαϊκή καταβολή όσον αφορά τα διοικητικά πράγματα.
(Huffington Post 2016)
Εκκλησία και Διαφωτισμός
Το θέμα είναι ότι η Ελλάδα δεν γνώρισε Διαφωτισμό. Ποιος φταίει; Θα το πω, η εκκλησία. Αφόρισαν σχεδόν τον Βολταίρο και όλους αυτούς, ο μόνος διαφωτιστής στην Ελλάδα ήταν ο Ρήγας Φερραίος. Όταν τον σκότωσαν και αυτόν, ε… να μην τα λέω η εκκλησία δεν θρήνησε τον Ρήγα.
(Huffington Post 2016)
Βαλκάνια και Ρωμιοσύνη
Είμαστε ο μόνος βαλκάνιος λαός που δεν απελευθέρωσε το λίκνο και την κοιτίδα του γένους. Σώθηκαν όλα, όπως η ορθοδοξία, η γλώσσα, χάρη στην Πόλη. Και όμως, δεν την απελευθερώσαμε. Έπειτα, το 1833 κάναμε πρωτεύουσα την Αθήνα και ξαφνικά γίναμε απόγονοι του Περικλή, αγκιστρωθήκαμε στο μεγαλείο της αρχαιότητας, ξεπερνώντας περισσότερα από 1.000 ενδιάμεσα χρόνια ιστορίας. Κανένας Ρωμιός δεν γνωρίζει την ιστορία του Βυζαντίου. Μιλάμε για τουρκοκρατία, για φραγκοκρατία, για ενετοκρατία, αλλά δεν μιλάμε για τη ρωμαιοκρατία. Και ξεχνάμε ότι η αρχαιότητα δεν είναι ελληνική, αλλά ελληνορωμαϊκή. Σβήσαμε τη ρωμιοσύνη και γίναμε Έλληνες.
(Lifo 2020)
Πηγή: naftemporiki.gr
Ετικέτες: 
