4 ελληνικά έθιμα που γιορτάζουν το Πάσχα... αλλιώς

 

Το ελληνικό Πάσχα δεν εξαντλείται στους εντυπωσιακούς Μπότηδες της Κέρκυρας ή στον θορυβώδη ρουκετοπόλεμο της Χίου, ούτε είναι μόνο αρνί στη σούβλα και σπάσιμο αυγών. Eίναι και μικρές, σχεδόν μυστικές παραδόσεις που επιμένουν να ζουν μακριά από τα φώτα και έχουν το δικό τους ενδιαφέρον. 

Η Ελλάδα κρύβει δεκάδες τοπικά έθιμα που δεν έγιναν ποτέ viral, δεν μπήκαν σε τουριστικούς οδηγούς, αλλά επιμένουν πεισματικά να υπάρχουν, χωρίς να κάνουν φασαρία. Μακριά από το μαζικό θέαμα, μικρές κοινότητες συνεχίζουν να γιορτάζουν το Πάσχα με τρόπους σχεδόν τελετουργικούς, βαθιά συνδεδεμένους με τη μνήμη, τη φύση και τη συλλογικότητα. Φέτος, λοιπόν, στρέφουμε το βλέμμα σε τρία λιγότερο γνωστά, αλλά εντυπωσιακά έθιμα, που αξίζει να ταξιδέψετε για να τα ζήσετε από κοντά. 

Τα Σύρματα στην Κάρπαθο: Το Πάσχα γίνεται αναμέτρηση 

H Κάρπαθος αποτελεί ούτως ή άλλως έναν διαφορετικό κόσμο εκεί στην εσχατιά του Αιγαίου, οπότε ήταν περισσότερο από σίγουρο ότι θα έβαζε το δικό της λιθαράκι στο ελληνικό Πάσχα. Στο μικρό χωριό Σπόα, λοιπόν, αλλά και στο Μεσοχώρι, υπάρχει ένα έθιμο που μοιάζει περισσότερο με παιχνίδι δύναμης και λιγότερο με θρησκευτική τελετή, τα λεγόμενα «Σύρματα». Πρόκειται για μια ιδιότυπη διελκυστίνδα που χωρίζει το χωριό στα δύο, σε άντρες απέναντι σε γυναίκες, οι οποίοι πιάνουν τα δύο άκρα ενός χοντρού σκοινιού που φτάνει σε μήκος δεκάδων μέτρων και τεντώνεται σε ένα στενό του χωριού. Με το σύνθημα, ξεκινά μια έντονη αναμέτρηση, με φωνές και πειράγματα, μέχρι κάποια ομάδα να υπερισχύσει. Το έθιμο παλιότερα ανήκε στη Σαρακοστή, όμως σήμερα πραγματοποιείται τη Δευτέρα του Πάσχα, δίνοντας την ευκαιρία στην κοινότητα να μεταβεί από τη νηστεία στο γλέντι με τον πιο εκρηκτικό τρόπο. Η ένταση, ωστόσο, δεν σταματά στο σχοινί, αφού οι δύο πλευρές ανταλλάσσουν μαντινάδες, πειράγματα και αυτοσχέδιες «επιθέσεις» –από αλεύρι μέχρι τσουκνίδες– σε ένα σκηνικό που ισορροπεί ανάμεσα στον ανταγωνισμό και το χιούμορ. Η νίκη έχει σημασία, αλλά όχι όσο το ίδιο το παιχνίδι κι όταν τελειώσει η αναμέτρηση, το έθιμο μετατρέπεται σχεδόν αυτόματα σε γλέντι. Η λύρα, η τσαμπούνα και το λαούτο επιστρέφουν μετά τη σιωπή της Σαρακοστής και το χωριό περνά σε μια άλλη φάση: αυτή της μουσικής, του χορού και της συνέχειας. 

Η «Κούνια» στην Κωμιακή: Πάσχα με... φλερτ 

Στην ορεινή Κωμιακή της Νάξου, το Πάσχα αποκτά έναν απροσδόκητα κοινωνικό χαρακτήρα. Το έθιμο της «Κούνιας» στήνεται στην πλατεία του χωριού και μετατρέπει τη γιορτή σε μια τελετουργία γνωριμίας και, παλαιότερα, κοινωνικής έκθεσης. Τι ακριβώς συμβαίνει; Η κούνια στολίζεται με λουλούδια και υφάσματα και οι νέοι του χωριού καλούνται να συμμετάσχουν σε ένα πολύ ιδιαίτερο «παιχνίδι». Οι κοπέλες κάθονται στην κούνια και οι άντρες τις σπρώχνουν, τραγουδώντας παραδοσιακά τραγούδια, ωστόσο δεν είναι μια απλή παιδική δραστηριότητα. Πρόκειται για έναν κώδικα επικοινωνίας με σαφείς συμβολισμούς: Το ποιος θα σπρώξει ποια, πόσο και με ποιο τραγούδι, είχε παλιότερα ιδιαίτερη σημασία. Το έθιμο φαίνεται να έχει ρίζες σε αρχαιότερες γιορτές της άνοιξης και της γονιμότητας, όπου η κίνηση της αιώρησης συνδεόταν με την αναγέννηση της φύσης. Σήμερα, μπορεί να έχει χάσει τη «σοβαρότητα» του παρελθόντος, αλλά παραμένει ένα από τα πιο αυθεντικά παραδείγματα του πώς το Πάσχα μπλέκεται με την κοινωνική ζωή του τόπου. Να σημειώσουμε ότι παρόμοια έθιμα κούνιας συναντώνται και σε άλλα νησιά των Κυκλάδων, όπως στην Κύθνο («Κούνια της Λαμπρής») και την Πάρο, επιβεβαιώνοντας τις κοινές ρίζες αυτών των ανοιξιάτικων εθίμων στο Αιγαίο. 

Τα αερόστατα στο Λεωνίδιο: Ο ουρανός γίνεται μέρος της Ανάστασης 

Όσοι έχετε βρεθεί στο Λεωνίδιο Αρκαδίας το βράδυ της Ανάστασης, ξέρετε ότι δεν κυριαρχεί ο θόρυβος, αλλά το θέαμα, που είναι μάλιστα αρκετά παραμυθένιο. Μόλις ακουστεί το «Χριστός Ανέστη», ο ουρανός γεμίζει με εκατοντάδες αυτοσχέδια αερόστατα που υψώνονται αργά, δημιουργώντας μια υπέροχη, κινηματογραφική εικόνα, που πλέον προσελκύει κόσμο, ωστόσο δεν είχε καθόλου τουριστικό χαρακτήρα τα προηγούμενα χρόνια. Απεναντίας, πρόκειται για μια παράδοση που απαιτεί προετοιμασία ημερών, αφού τα αερόστατα κατασκευάζονται χειροποίητα από λεπτό χαρτί και καλάμια, με ιδιαίτερη προσοχή στην ισορροπία και τη σωστή καύση και οι κάτοικοι δουλεύουν ομαδικά, συχνά σε οικογενειακό επίπεδο. Το σίγουρο είναι ότι δεν υπάρχει «επίσημος» διαγωνισμός, αλλά μια άτυπη υπερηφάνεια για το ποιο αερόστατο θα φτάσει πιο ψηλά ή θα κρατηθεί περισσότερο στον αέρα. Το εντυπωσιακό είναι, όμως, ότι το έθιμο αυτό δεν βασίζεται στην ένταση, αλλά στη διάρκεια και τη μετάβαση: από το σκοτάδι στο φως, από τη γη στον ουρανό. Είναι μια ήσυχη, αλλά βαθιά συμβολική εκδοχή της Ανάστασης, ενώ θεωρείται ότι τα αερόστατα αυτά μεταφέρουν τις ευχές των κατοίκων στον ουρανό. 

Ο Χορός της Αγάπης στο Χρισσό Φωκίδας: Ένα πασχαλινό έθιμο που ενώνει ντόπιους και επισκέπτες 

Το Χρισσό στη Φωκίδα είναι ένα μικρό χωριό σκαρφαλωμένο στους πρόποδες του Παρνασσού, σε υψόμετρο περίπου 200 μέτρων και σε περίπτωση που σας βρει εκεί το Πάσχα, σας επιφυλάσσει έναν διαφορετικού τύπου εορτασμό. Την Κυριακή του Πάσχα, μετά τον Εσπερινό της Αγάπης, οι κάτοικοι και οι επισκέπτες συγκεντρώνονται στο γραφικό ξωκλήσι του χωριού και στη συνέχεια στην κεντρική πλατεία για τον παραδοσιακό «Χορό της Αγάπης». Τα μέλη του χορευτικού συγκροτήματος φορούν παραδοσιακές φορεσιές και η πομπή προχωρά στον χορό, όπου όλοι συμμετέχουν. Κάθε χρόνο τιμάται διαφορετική περιοχή του ελληνισμού και φέτος η παρουσίαση είναι αφιερωμένη στους χορούς και την παράδοση της Καππαδοκίας, προσφέροντας μια ζωντανή εμπειρία παράδοσης, μουσικής και συλλογικής γιορτής.

ΤΖΟΥΛΙΑ ΤΑΣΩΝΗ / clickatlife.gr 

Ετικέτες: ΑΙΓΑΙΟ,ΔΙΑΚΟΠΕΣ,ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ,ΕΘΙΜΑ,ΕΛΛΑΔΑ,ΚΑΡΠΑΘΟΣ,ΚΟΙΝΩΝΙΑ,ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ,ΠΑΣΧΑ,ΤΑΞΙΔΙΑ,ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ