Δευτέρα, Μαρτίου 23, 2026
Από το Ντουμπάι της ερήμου στο Ντουμπάι του Αιγαίου, ο δρόμος είναι στρωμένος με τις νεοφιλελεύθερες εμμονές μιας ελίτ που αντιλαμβάνεται τη χώρα ως οικόπεδο προς αξιοποίηση
Η εγχώρια οικονομική ολιγαρχία και η δημοσιογραφική ναυαρχίδα του φιλελευθερισμού φαίνεται πως ζήλεψαν τη δόξα των εμίρηδων. Μετά την εμπέδωση της τουριστικής βιομηχανίας ως μονοκαλλιέργειας, σειρά έχει τώρα η μετεξέλιξή της: το όραμα της Ελλάδας ως «διεθνούς καταφυγίου» για παντός είδους πλάνητες. Διαβάζουμε στην κυριακάτικη Καθημερινή για μια Ελλάδα-όαση, η οποία οφείλει να αρπάξει την «ιστορική ευκαιρία» από τις φλόγες της Μέσης Ανατολής και να προσθέσει στο τουριστικό της προϊόν τη μετατροπή της σε ένα απέραντο πάρκινγκ κεφαλαίων για όλους τους «κοσμοπολίτες του Λεβάντε». Πίσω, όμως, από τις λυρικές περιγραφές για «απαστράπτον παρόν» και «κουλτούρα μεσογειακής διαβίωσης», κρύβεται η πιο κυνική ομολογία μιας βαθιάς ταξικής μονομέρειας που αντιμετωπίζει τη χώρα ως προνομιακό real estate asset και τους κατοίκους της ως το υπηρετικό προσωπικό τους.
Η «πολιτισμική ουδετερότητα» ως ευφημισμός του βίαιου εξευγενισμού
Το αφήγημα που προβάλλεται είναι το εξής: Το Ντουμπάι «χάλασε», οι πύραυλοι το έβγαλαν από τον χάρτη της ανεμελιάς, άρα τώρα είναι η σειρά μας να προσφέρουμε το επόμενο «ασφαλές λιμάνι» για τους ευκατάστατους παροικούντες των μητροπόλεων της Ανατολής. Μόνο που η ασφάλεια για την οποία μιλούν δεν αφορά τον ντόπιο εργαζόμενο που αδυνατεί να καλύψει το κόστος διαβίωσης ούτε τον οικονομικό μετανάστη που τον σπρώχνει η ανάγκη της επιβίωσης να αφήσει τόπο και οικογένεια προς χάριν ενός αμφίβολου μέλλοντος. Αντιθέτως, η έλευση αυτών των «δυναμικών στρωμάτων» μεταφράζεται στην πράξη σε έναν επιθετικό εξευγενισμό (gentrification) και περεταίρω υποβάθμιση των όρων ζωής των μη προνομιούχων.
Ο στόχος εδώ είναι οι γειτονιές της Αθήνας και των νησιών να μετατραπούν σε αποστειρωμένες ζώνες «πολιτισμικής ουδετερότητας». Πρόκειται για τον κομψό ευφημισμό της ισοπέδωσης κάθε κοινωνικού ιστού, ώστε ο εύπορος μέτοικος να νιώθει «σαν στο σπίτι του» σε ένα περιβάλλον non-place, σε ένα μη-τόπο που διευκολύνει απλώς τις ροές του κεφαλαίου. Το δικαίωμα στη στέγη θυσιάζεται στον βωμό της «ελκυστικότητας» για τους επενδυτές, την ώρα που το ενοίκιο μετατρέπεται σε εργαλείο κοινωνικής εκδίωξης για τη νέα γενιά και τα λαϊκά στρώματα.
Οι αόρατοι είλωτες πίσω από τη βιτρίνα
Είναι προκλητικός ο τρόπος με τον οποίο η φιλελεύθερη ρητορική προσπερνά την πραγματικότητα. Μιλούν για «βελτίωση υποδομών» και «αγγλόφωνα πανεπιστήμια» για τα παιδιά «μας» και τα παιδιά των «άλλων» (των εύπορων επήλυδων), την ίδια στιγμή που οι δημόσιες δομές υγείας και παιδείας για τη μεγάλη πλειονότητα αφήνονται στη μοίρα τους.
Η λογική τους είναι δομικά ταξική. Η Ελλάδα οφείλει να μετασχηματιστεί σε κάποιου τύπου μεθόριο, όπου η εγχώρια εργατική τάξη θα περιοριστεί στον ρόλο του κακοπληρωμένου παρόχου υπηρεσιών. Για τον άνθρωπο του μόχθου, αυτό που προβάλλεται σημαίνει ακριβώς αυτό που η ίδια η Καθημερινή ομολογεί με μια σπάνια κρίση ειλικρίνειας: «είλωτες θαμμένους στα εργοτάξια». Η ανάπτυξη που οραματίζονται βασίζεται στην άγρια εργασιακή εκμετάλλευση και στην πλήρη απορρύθμιση, προκειμένου να χτιστούν οι δομές που θα στεγάσουν τους εν λόγω κοσμοπολίτες.
Η παγίδα της ομογενοποίησης και το «Brand Ελλάδα»
Αυτός ο νεοφιλελεύθερος κοσμοπολιτισμός αποτελεί την άλλη όψη της κοινωνικής αναλγησίας. Προωθείται μια Ελλάδα-προϊόν (brand), απογυμνωμένη από κάθε πολιτικό, κοινωνικό ή αξιακό περιεχόμενο. Μας καλούν να γίνουμε «φιλόξενοι» όχι προς τον κατατρεγμένο πρόσφυγα που θαλασσοπνίγεται, γι’ αυτόν η φιλελεύθερη Ευρώπη επιφυλάσσει το δόγμα φυλακή ή επαναπροώθηση, αλλά προς το πορτοφόλι του ευκατάστατου πλάνητα. Η υιοθέτηση αυτής της στρατηγικής σημαίνει ότι η δημόσια σφαίρα θα τεμαχίζεται σε «private resorts» και οι εργαζόμενοι θα είναι αναλώσιμα γρανάζια σε μια μηχανή που παράγει υπερκέρδη για λίγους και αποκλεισμό για τους πολλούς.
Χάρης Φραντζής / koutipandoras.gr
Ετικέτες: 
