Πόλεμος στο Ιράν: Τρία σενάρια τρόμου για την ελληνική οικονομία

Η κατάσταση στον φλεγόμενο Περσικό μπορεί να εκτοξεύσει τον πληθωρισμό και να διαλύσει τη δημοσιονομική εξυγίανση. 

Η παγκόσμια γεωπολιτική σκακιέρα φλέγεται και οι σπίθες από τη Μέση Ανατολή απειλούν πλέον ευθέως να βάλουν φωτιά στα θεμέλια της ευρωπαϊκής και κατ’ επέκταση της ελληνικής οικονομίας. Η προοπτική γενικευμένης, ανεξέλεγκτης σύγκρουσης ανάμεσα σε Ιράν και Ηνωμένες Πολιτείες – Ισραήλ δεν αποτελεί απλώς μια διπλωματική κρίση· συνιστά οικονομική απειλή υπαρξιακών διαστάσεων για την Ευρώπη και κυρίως για την Ελλάδα. Βρισκόμαστε μπροστά σε έναν νέο, ασύμμετρο οικονομικό κίνδυνο που μπορεί να πυροδοτήσει ένα ενεργειακό σοκ άνευ προηγουμένου, να εκτοξεύσει τον πληθωρισμό σε δυσθεώρητα ύψη και να διαλύσει κάθε προσπάθεια δημοσιονομικής εξυγίανσης, εκτροχιάζοντας το εύθραυστο εξωτερικό ισοζύγιο της χώρας. 

Στο έλεος του πολέμου 

Η παγκόσμια οικονομία, ήδη τραυματισμένη από τις αλλεπάλληλες κρίσεις, αποδεικνύεται τραγικά ευάλωτη απέναντι στις εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο. Τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, μετατρέπονται στο πιο επικίνδυνο «σημείο πνιγμού» του πλανήτη. Ηδη το Ιράν έχει αποκλείσει χιλιάδες πλοία στον Περσικό Κόλπο και αφήνει το πέρασμα ανοιχτό μόνο για τα πλοία που εξυπηρετούν κινεζικά, ρωσικά και ινδικά συμφέροντα. Οι αγορές έχουν ήδη αντιδράσει σπασμωδικά προεξοφλώντας την καταστροφή. Οι τιμές του πετρελαίου έχουν ήδη καταγράψει άλμα άνω του  30%, ενώ ο φόβος για ολοκληρωτική διακοπή των ενεργειακών ροών παραλύει τους επενδυτές. 

Ενα παρατεταμένο πολεμικό επεισόδιο θα μπορούσε να εκτοξεύσει τις τιμές του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι μέσα σε ελάχιστα 24ωρα. Ωστόσο το πραγματικό εφιαλτικό σενάριο αφορά τη διαταραχή της ναυσιπλοΐας: σε μια τέτοια περίπτωση, η τιμή του μαύρου χρυσού δεν αποκλείεται να προσεγγίσει τα 150 δολάρια, συμπαρασύροντας σε ξέφρενη πορεία και τις τιμές του φυσικού αερίου και των καυσίμων. 

Για την Ευρώπη αυτό μεταφράζεται σε οικονομικό όλεθρο. Οι αναλυτές κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου εκτιμώντας ότι, εάν η τιμή του πετρελαίου brent παγιωθεί στα 100 δολάρια, θα προστεθούν αυτόματα 0,6 έως 0,7 ποσοστιαίες μονάδες στον παγκόσμιο πληθωρισμό. Ειδικά για την ευρωζώνη μια τέτοια εξέλιξη θα τίναζε στον αέρα κάθε σχεδιασμό για αποκλιμάκωση των επιτοκίων, εγκλωβίζοντας την ήπειρο σε έναν φαύλο κύκλο στασιμοπληθωρισμού: εκρηκτικές τιμές, μηδενική ανάπτυξη και κοινωνική αναταραχή. 

Ο αδύναμος κρίκος 

Σε αυτή την εξίσωση τρόμου, η ελληνική οικονομία φαντάζει ως ο αδύναμος κρίκος. Η ευαλωτότητά της δεν είναι συγκυριακή, αλλά βαθιά δομική. Η χώρα παραμένει εξαρτημένη σε βαθμό κακουργήματος από την εισαγόμενη ενέργεια και τη μονοκαλλιέργεια του τουρισμού, ενώ διατηρεί ένα από τα υψηλότερα και πιο ανησυχητικά εμπορικά ελλείμματα στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Κάθε δολάριο αύξησης στην τιμή του πετρελαίου περνάει σαν ηλεκτροσόκ στο κόστος εισαγωγών, επιβαρύνοντας δραματικά το εμπορικό ισοζύγιο και κατ’ επέκταση το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, απειλώντας τη δημοσιονομική σταθερότητα που χτίστηκε με θυσίες ετών. 

Οι προβλέψεις των οικονομικών αναλυτών είναι πλέον ζοφερές και διακρίνονται σε τρία επίπεδα κινδύνου: 

Το «ήπιο» σενάριο (πετρέλαιο στα 90-100 δολάρια): Ακόμη και σε μια περιορισμένη σύγκρουση, ο πληθωρισμός στην Ελλάδα θα μπορούσε να εκτιναχθεί, διπλασιαζόμενος κοντά στο 4,5%. Η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών θα δεχόταν συντριπτικό πλήγμα, ενώ το κόστος παραγωγής για τις επιχειρήσεις θα γινόταν δυσβάσταχτο οδηγώντας σε λουκέτα και απώλεια θέσεων εργασίας. Το εμπορικό έλλειμμα θα διευρυνόταν κατά 5 έως 7 δισ. ευρώ σε έναν χρόνο, ενώ το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών θα ξεπερνούσε το 8% του ΑΕΠ, στέλνοντας σήμα κινδύνου στις αγορές ομολόγων. 

Γενικευμένος πόλεμος (πετρέλαιο στα 120-130 δολάρια): Εάν η σύγκρουση επεκταθεί, με το πετρέλαιο να φτάνει τα 130 δολάρια, ο ελληνικός πληθωρισμός θα ξεπεράσει το 6-7%. Η οικονομική ανάπτυξη θα παγώσει, ίσως και να γυρίσει σε αρνητικό πρόσημο, ενώ οι ελληνικές εξαγωγές θα καταρρεύσουν λόγω της ευρωπαϊκής ύφεσης. Το εμπορικό έλλειμμα θα μπορούσε να εκτοξευτεί πάνω από τα 50 δισ. ευρώ και το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών θα πλησίαζε το 10% του ΑΕΠ – νούμερα που θυμίζουν τις σκοτεινές ημέρες πριν από τη χρεοκοπία. 

Το απόλυτο χάος – παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών (πετρέλαιο 150-180 δολάρια): Το πιο ακραίο σενάριο σχετίζεται με κλειστά από το Ιράν Στενά του Ορμούζ για μεγάλο χρονικό διάστημα. Τότε οι τιμές θα εκτιναχθούν στα 180 δολάρια. Η ελληνική οικονομία θα βυθιζόταν σε βαθιά ύφεση. Ο πληθωρισμός θα ξεπερνούσε το 8-9%, η κατανάλωση θα εξαερωνόταν και το εμπορικό έλλειμμα θα άγγιζε τα 60 δισ. ευρώ. Το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών θα εκτινασσόταν πάνω από το 11% του ΑΕΠ, επιβεβαιώνοντας την πλήρη αδυναμία της χώρας να θωρακιστεί. 

Η σκληρή πραγματικότητα

Το τραγικό παράδοξο είναι η ψευδαίσθηση ασφάλειας που παρέχουν ο τουρισμός και η ναυτιλία. Αν και λειτουργούν σαν βαλβίδες αποσυμπίεσης, αποδεικνύονται ανεπαρκείς μπροστά σε ένα τέτοιο τσουνάμι. Τα έσοδα αυτά δεν μπορούν να καλύψουν τη «μαύρη τρύπα» που θα ανοίξει το ενεργειακό κόστος στο ισοζύγιο πληρωμών. Η πραγματική απειλή είναι ότι μια νέα διεθνής κρίση θα ξεγυμνώσει βίαια τις παθογένειες της ελληνικής οικονομίας: την ανύπαρκτη παραγωγική βάση, την εγκληματική εξάρτηση από εισαγωγές και ένα εξωτερικό ισοζύγιο έρμαιο των διεθνών αναταράξεων. 

Το ερώτημα δεν είναι πλέον «αν», αλλά «πότε» και «πόσο» θα πονέσει η Ελλάδα. Και η απάντηση των μοντέλων είναι ξεκάθαρη. Η ελληνική οικονομία είναι ανοχύρωτη μπροστά στο επόμενο ενεργειακό ολοκαύτωμα. 

Τζώρτζης Ρούσσος / documentonews.gr 

Ετικέτες: ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ,ΕΛΛΑΔΑ,ΕΝΕΡΓΕΙΑ,ΙΡΑΝ,ΙΣΡΑΗΛ,ΚΟΙΝΩΝΙΑ,ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ,ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ,ΠΟΛΕΜΟΣ,ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ,USA